Αποξηραμένο νερό Ποιήματα-Πεζολογήματα Ελένη Καρασαββίδου Εκδόσεις Μπαρμπουνάκης η πρώτη δημοσίευση στο περιοδικό Fractal στη στήλη ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ ΜΕ 500+ ΛΕΞΕΙΣ

 

Αποξηραμένο νερό

Ποιήματα-Πεζολογήματα

 Ελένη Καρασαββίδου

  Εκδόσεις Μπαρμπουνάκης

η πρώτη δημοσίευση στο περιοδικό Fractal

στη στήλη ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ ΜΕ 500+ ΛΕΞΕΙΣ

ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ ΜΕ 500+ ΛΕΞΕΙΣ | Η ενέργεια του νερού και η ποίηση των δύο όψεων • Fractal

 

Η ενέργεια του νερού και η ποίηση των δύο όψεων

Νερό αποξηραμένο

Κι όμως ΝΕΡΟ

 

Η Ελένη Καρασαββίδου γράφει χωρίς να ακολουθεί τα χνάρια άλλων, τουλάχιστον εμφανώς, καθώς ό,τι έχει έως τώρα γραφεί με τον έναν ή τον άλλο τρόπο μάς επηρεάζει. Η γραφή της, ποιητική στο σύνολό της, κι ας μιλάει για «πεζολογήματα» στον υπότιτλο,  ηχεί με έναν ρυθμό καταγγελτικό, επιτρέποντας ωστόσο μικρές λυγμικές ενσωματώσεις. Αναμενόμενος ο τόνος από μία ποιήτρια που ευαισθητοποιείται από όσα συμβαίνουν γύρω της, συμμετέχοντας με διάφορους τρόπους στα κοινωνικά δρώμενα και στηλιτεύοντας τις κοινωνικές παθογένειες. Η ευαισθησία στη γραφή της εμφανής όταν στρέφει προς τον εαυτό της – κανείς δεν γλίτωσε από τον καθρέφτη του, είτε τον έχει απέναντί του είτε μέσα του.

 

Σημειώνω τα βασικά σημεία της ενδιαφέρουσας αυτής ποίησης:

 

-        Ο θεός και ο δαίμονας, μια ταυτόσημη παρουσία, απέναντι στον οποίο στήνει τον φακό της ποίησής της και αποτυπώνει το εσωτερικό της δράμα, βρίσκοντας τον δικό της θεό και ερμηνεύοντας με προσωπικό τρόπο τον Ηράκλειτο. Δεν είναι εύκολο στη γραφή γενικότερα (ας πούμε πως η ποίηση έχει πιο ανοιχτές τις θύρες της στο θράσος – θετική εδώ η έννοια αυτή) να βρεις τις ικανές συνδέσεις που αποκαλύπτουν την ομοιότητα ανάμεσα στο καλό και το κακό, τους τρόπους μεταποίησης του ενός στο άλλο, την πειθώ που επιστρατεύει όσα μέσα διαθέτει, ανθρώπινα ή θεόπνευστα, για να σε κάνει υπόδουλο μιας κενής, προσωπικής στη δημιουργία της, πίστης. Η Καρασαββίδου τολμάει να μιλήσει με ευθύτητα. Ας δούμε αποσπάσματα από ένα ποίημα στο οποίο συνομιλεί ο Ιησούς με τον πατέρα του, ενώνοντας τις δύο φύσεις μιας θεότητας που χρεώνεται όσα θα ακολουθήσουν στο όνομά της,  ανθρώπινης εν τέλει:

 

[…]

Στο όνομά μου, Πατέρα, Ιερά Εξέταση θα θεμελιωθεί

τη γη να ξεθεμελιώσει.

[…]

Πατέρα, φοβάμαι το αιώνια προσδοκώμενο,

τις μεταμφιεσμένες απαντήσεις γι’ αυτό

και από εκείνους

και από Εσένα.

[…]

Πατέρα, πώς να Σταυρωθώ

όταν μετά θα σταυρώσω;

Δεν πλάσαμε αθώους.

Δεν είμαστε αθώοι κι εμείς.

Γνωρίζω το μέλλον, Πατέρα.

(«Η αγωνία του Ιησού μπρος στον πατέρα του»)

 

-        Η συνομιλία με τον χρόνο ως ουσία ανεξήγητη για την ανθρώπινη, πεπερασμένη λογική ικανότητα. Αδιάφορος ο χρόνος για τα ανθρώπινα, να κυλάει σε συνεχή ροή, γεννώντας, κατά τον Ευριπίδη,  ο ίδιος τον εαυτό του. Τοποθετείται απέναντί του, του απευθύνει τον λόγο (μάταιη αναζήτηση επικοινωνίας) με τη βέβαιη γνώση της δύναμής του που την αναιρεί ως οντότητα αυτοδύναμη και αυτόβουλη. Παραθέτω απόσπασμα από το ποίημά της, μια εξίσωση άνισων μεγεθών ελέω ποίησης:

 

[…]

Βλέπεις ο πόνος μας σου δίνει υπόσταση

που, άχρονος και αδιάφορος και Μέγας

ποτέ δεν έχεις μοναχός σου.

Χρόνε άχρονε,

δεν είμαστε μονάχα εμείς.

Κι οι δυο βγαίνουμε χαμένοι.

(«Κι οι δυο, Άνακτα»)

 

-        Αλλά και διάσπαρτες οι αναφορές της με πολιτικό χαρακτήρα, μια φωνή που κάνει μνεία (ποιος άραγε ακόμη τη  μνημονεύει;) στη Ρόζα Λούξεμπουργκ, που δένει το κοινωνικό  με το πολιτικό πεδίο, μιλώντας για τη θέση της γυναίκας, καθορισμένης από θεούς και ανθρώπους ως υποδεέστερης, για τις πόλεις που αυτοκαταργούνται, για την καταστροφική κυριαρχία του ανθρώπου πάνω στη φύση και τα υπόλοιπα όντα.

 

Μια ποίηση που δένει την υπαρξιακή αγωνία του ανθρώπου απέναντι στη σιωπή του σύμπαντος, με τη δυναμική της γραφής να διεκδικήσει τουλάχιστον όσα του αφήνονται δικά του, γήινα. Στην ουσία η Καρασαββίδου βλέπει την ποίηση με τις δύο όψεις της, τις δύο ουσιαστικές θεματικές της. Το νερό ως ενδιάμεσος, ως διαρκής ροή ανεξάντλητη, την καθοδηγεί και την κάνει να ελπίζει ακόμη στην ποίηση, ακόμα και σε καιρούς, όπως λέει η ίδια, που δεν την ευνοούν. Εξαιρετική η ποιητική μετάπλαση του πίνακα του René Magritte La reproduction interdite, εκεί που ο χρόνος, η μνήμη, η ψευδαίσθηση της ύπαρξης δένουν μυστικά όσο και σκοτεινά στην επίγνωση του συντελεσθέντος και αναπότρεπτου. Σκέφτομαι πως θα μπορούσαν κάποια από τα ποιήματα αυτά, εννοώ ως προς την ιδέα που τα γέννησε, να αναπτυχθούν δοκιμιακά· άλλωστε γράφει και δοκιμιακό λόγο. Και πάλι αναιρώ τη σκέψη μου, καθώς αναγνωρίζω μια υπόρρητη ευαισθησία, τη λυγμική φωνή που ανέφερα πιο πάνω, η οποία ταιριάζει στον ποιητικό λόγο καλύτερα. Το βλέμμα στον προσωπικό της καθρέφτη δεν θα μπορούσε να αποδοθεί με δοκιμιακό λόγο. Η δύναμη του νερού που, αν και αποξηραμένο κυλάει, αντιπαλεύοντας τον χρόνο σε ζωή ζώσα, μόνον ποιητικά γράφεται. Το θάρρος, από την άλλη, ή καλύτερα (ευτυχώς) το θράσος ίσως μόνον η ποίηση το αντέχει. Ως ποίηση επιχείρησα να τη διαβάσω. Ως ποίηση που γνωρίζει τη δύναμη του λόγου της και τη μοιράζεται.  

Διώνη Δημητριάδου