Κομμένη ταυτότητα Μαρία Εμ. Μαραγκουδάκη εκδόσεις Εύμαρος η πρώτη δημοσίευση στο περιοδικό Fractal

 

Κομμένη ταυτότητα

 Μαρία Εμ. Μαραγκουδάκη

 εκδόσεις Εύμαρος

η πρώτη δημοσίευση στο περιοδικό Fractal

ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ ΜΕ 500+ ΛΕΞΕΙΣ | Το σκοτεινό της ψυχής τοπίο • Fractal

 

Το σκοτεινό της ψυχής τοπίο

 

Σε μια προηγούμενη συλλογή διηγημάτων της (Μηδενική γωνία, Εύμαρος, 2017), η Μαρία Μαραγκουδάκη εστίασε στο σκοτεινό τοπίο του πένθους και της απώλειας, εκεί που η ζωή συναντά την άλλη όψη της, τον θάνατο. Τώρα, στην πρόσφατη συλλογή της, τα έντεκα διηγήματά της τολμούν να εισχωρήσουν σε έναν άλλο σκοτεινό χώρο, αυτόν του εγκλήματος θα λέγαμε, αν θέλαμε μόνο να τονίσουμε όσα εμπίπτουν στα αστυνομικά δελτία. Ωστόσο, η Μαραγκουδάκη δεν γράφει ιστορίες αστυνομικής πλοκής, δεν επιλέγει τους ήρωές της από μια ακραία ομάδα «γεννημένων» δολοφόνων, με τα εισαγωγικά απαραίτητα. Γράφει για τους ανθρώπους της διπλανής πόρτας, για αυτούς που θα χαρακτηρίζονταν «κανονικοί», όσο κι αν αυτή η έννοια εμπεριέχει πολλές εκδοχές ασυμμετρίας που κατ’ ανάγκη υποτάσσονται στα κοινωνικά στερεότυπα. Γράφει γι’ αυτούς που η ψυχή τους εναλλάσσει τα δύο χρώματά της, όταν συχνά αρκεί μια στιγμή, μια φευγαλέα εικόνα, μια λέξη ή μια κίνηση για να βγει στην επιφάνεια το πιο σκοτεινό κομμάτι της, να επισκιάσει το άλλο, το ποιο αθώο και λαμπερό – γράφει για όλους μας.

Το βασικό δομικό σχέδιο που καθοδηγεί την πλοκή των διηγημάτων σταθερό: το πλαίσιο αρχικά (ευρύτερο κοινωνικό και στενό προσωπικό), κατόπιν το καθοριστικό γεγονός, κι ύστερα το «ψήλωμα» του νου, για να θυμηθούμε τον Σκιαθίτη της λογοτεχνίας μας. Η αφαίρεση της ζωής παραδόξως διατηρεί ως πράξη την αθωότητά της, κι αυτό οφείλεται σε δύο παράγοντες που χαρακτηρίζουν τη συγγραφική επιλογή. Αφενός, διατρέχει μεγάλα χρονικά διαστήματα αλλά και μοιράζει τις ιστορίες της τόσο σε επαρχιακό περιβάλλον (που τόσο άκομψα συχνά ταυτίζεται με στυγερά εγκλήματα) όσο και σε αστικό και πιο εκλεπτυσμένο, υπονοώντας πως παντού μπορεί ο νους να ξεφύγει. Αφετέρου, τα πρόσωπα των ιστοριών της δεν «σχεδιάζουν», δεν προετοιμάζουν την αφαίρεση της ζωής (μικρές εξαιρέσεις, όπως στο διήγημα «Το επτά κι εγώ», έτσι κι αλλιώς ιδιαίτερης σημαντικής), αλλά η πράξη τους συχνά αιφνιδιάζει και τα ίδια.

Δημιουργώντας με τον τρόπο αυτό η Μαραγκουδάκη μια οιονεί «κανονικότητα», φαινομενικά σε αντίστιξη με ό,τι θεωρείται αποδεκτό, ουσιαστικά όμως ενταγμένη απολύτως μέσα σε ό,τι μπορεί να εκληφθεί ως φυσιολογικό, χτίζει γύρω από τους ήρωές της έναν μανδύα ιδιόμορφης αθωότητας, έτσι που να μην είναι καθόλου εύκολο να τους καταδικάσεις.

Ένα ερώτημα προκύπτει –στα πλαίσια μιας κριτικής αναπάντητο ευλόγως– από τα παραπάνω. Αν αυτή η ακραία (εκ του αποτελέσματος) συνθήκη μπορεί να θεωρηθεί «κοινός τόπος», τι είναι αυτό που συνιστά το σημείο υπέρβασης, ή αντιθέτως, ποιο το ανάχωμα που υψώνεται και το αποτρέπει;   Πού είναι τα όρια του σκοτεινού τοπίου της ψυχής; Σε άσπρο και μαύρο οι φωτογραφίες του Γιώργου Καπετανάκη τεκμηριώνουν το αληθές.

 

Πέρα από την αναπόφευκτη φιλοσοφική θεώρηση της θεματικής του βιβλίου, η γραφή της Μαραγκουδάκη, όπως και στις προηγούμενες πεζογραφικές της καταθέσεις, διακρίνεται από μια γλώσσα που ελίσσεται επιδέξια ανάμεσα στις εναλλασσόμενες καταστάσεις που βιώνουν οι ήρωές της, αποτυπώνοντας τόσο στην αφήγηση όσο και στην περιγραφή το κλίμα της κάθε ιστορίας. Ρεαλιστικές οι εικόνες της, δεν επιτρέπουν παρά  μόνον μικρές υπερβάσεις του πραγματικού, όχι ικανές να μοιράσουν στα δύο την τεχνοτροπία που ακολουθεί στη γραφή της. Άλλωστε, μια ακραία πράξη αποζητά τη ρεαλιστική της απεικόνιση. Κι εδώ έρχεται το αναπάντεχο οξύμωρο: η επινοημένη μυθοπλασία να χρησιμοποιεί τον ρεαλισμό, προκειμένου να αποτυπώσει κάτι που πραγματικά συμβαίνει αλλά δεν τολμά να βγει στην επιφάνεια, καλυπτόμενο από κοινωνικά στερεότυπα, ηθικολογίες κυρίως θρησκευτικές, ή αλλιώς από μύθους αγαστής κοινωνικότητας. Η αληθινή ζωή έχει τη δύναμη να σε οδηγήσει τόσο στην πιο αγαθή πράξη όσο και στην πιο κατακριτέα· το ζητούμενο είναι να αποδεχθούμε πως τα όρια είναι τόσο δυσδιάκριτα που πραγματικά δεν ερμηνεύονται με τη λογική και μόνο.

 

Διώνη Δημητριάδου

Απόσπασμα

 

Ήταν απόλυτα παραδομένος στον ύπνο όταν γύρισα από την κουζίνα και ήταν ακόμη νύχτα. Και κοιμισμένος ακόμη, η φωνή του καμπάνα αντηχούσε «Είμαι ερωτευμένος με άλλη».

Τέσσερις λέξεις, δέκα συλλαβές, είκοσι δύο γράμματα στροβιλίζονταν δαιμονικά γύρω μου, μέσα μου, παντού, παντού, παντού, κι εγώ στη μέση ενός σίφουνα που με κατάπινε και με ρουφούσε, με κατάπινε και με ρουφούσε, με κατάπινε και με ρουφούσε. Αυτό το στόμα που ξεστόμιζε αυτές τις τέσσερις λέξεις έπρεπε να το βουλώσει. Να σκάσει, να πλαντάξει. Να πλαντάξει επιτέλους. Πήρα το μαξιλάρι. Το έβαλα στο πρόσωπό του. Κάθισα πάνω του. Πίεσα με όση δύναμη μπορούν να δώσουν τέσσερις λέξεις, δέκα συλλαβές, είκοσι δύο γράμματα. Και σ’ εμένα έδιναν πολλή δύναμη.

Απέναντι η Έιμι Γουάινχαους μού έκλεισε με νόημα το μάτι.

 

(«one night stand ή τέσσερις λέξεις», σ. 74).

 

 

 

Η Οντολογία του Κενού στη συλλογή «Αδώνιδος κήποι» της Διώνης Δημητριάδου Γράφει ο Κωνσταντίνος Λίχνος η πρώτη δημοσίευση στο περιοδικό Οδός Πανός, τχ. 211

 

Για τη συλλογή 

«Αδώνιδος κήποι»

 της Διώνης Δημητριάδου

γράφει ο Κωνσταντίνος Λίχνος

η πρώτη δημοσίευση στο περιοδικό Οδός Πανός, τχ. 211

 

Η Οντολογία του Κενού 

Στο σύγχρονο ποιητικό τοπίο, το οποίο συχνά διολισθαίνει σε έναν εύπεπτο, εξομολογητικό ιμπρεσιονισμό, η πρόσφατη σύνθεση της Διώνης Δημητριάδου, «Αδώνιδος κήποι» (Εκδόσεις ΑΩ, 2025), παρουσιάζεται ως μια κλειστοφοβική οντολογική πραγματεία. Το έργο δεν προσεγγίζει τη βιολογική φθορά ως απλό ελεγειακό μοτίβο, αλλά ως τη μοναδική, αδιαπραγμάτευτη νομοτέλεια εντός της οποίας εγκλωβίζεται η ανθρώπινη συνείδηση. Η ποιήτρια εγκαθιδρύει ένα περίκλειστο σύμπαν, ένα εργαστήριο του αναπόδραστου, όπου η ύπαρξη τελεί υπό τη διαρκή και αμείλικτη πολιορκία του μηδενός.

     Ο εννοιολογικός άξονας του βιβλίου εδράζεται σε μια βαθύτατη πολιτισμική σύνθεση. Η παραδεδομένη αγροτική τελετουργία των εφήμερων φυτεύσεων προς τιμήν της αρχαίας θεότητας της βλάστησης συνυφαίνεται οργανικά με το πένθιμο ορθόδοξο τελετουργικό των Παθών. Εντούτοις, η δημιουργός προβαίνει σε ριζοσπαστική αποδόμηση αυτού του υλικού, απογυμνώνοντας πλήρως το τελετουργικό βίωμα από κάθε εσχατολογική προσδοκία ή λυτρωτική υπόσχεση. Στο ποιητικό της σύστημα, η Ανάσταση δεν υφίσταται ως μεταφυσική προοπτική, παρά ως μια οδυνηρή αυταπάτη. Ο ετήσιος, κυκλικός ρυθμός της φύσης (η βλάστηση και ο μαρασμός) μετατρέπεται στο απόλυτο αρχέτυπο της θνητότητας. Η ζωή λογίζεται αποκλειστικά ως μια φευγαλέα, ατελής προετοιμασία για την οριστική επιστροφή στο ανόργανο.  

     Υπό αυτό το πρίσμα, η ίδια η καλλιτεχνική πράξη αποβάλλει κάθε θεραπευτική ή παραμυθητική ιδιότητα. Ο ποιητικός λόγος δεν λειτουργεί ως ίαμα απέναντι στο ψυχικό τραύμα, ούτε προσφέρει παρηγοριά. Αντιθέτως, η γραφή περιγράφεται ως σισύφειο μαρτύριο, μια βασανιστική διαδικασία αναμέτρησης με το κενό. Το υποκείμενο της δημιουργίας αναλαμβάνει το βάρος να διασώσει τα ίχνη όσων καταποντίστηκαν στη λησμονιά και βυθίστηκαν στη σιωπή, γνωρίζοντας εξαρχής την ολοκληρωτική ματαιότητα τούτου του εγχειρήματος. Συνεπώς, η ποίηση δεν είναι βάλσαμο, οι λέξεις δεν λυτρώνουν· απλώς συγκροτούν το ύστατο, τραγικό ανάχωμα απέναντι στην οριστική λήθη.

«Έχουν από παλιά πεθάνει οι θεοί // αφήνοντας τα ίχνη τους // λαμπρά σημάδια για τους ταπεινούς // που μάταια ψάχνουν // με τα κλειστά τους μάτια // να λιγοστέψει ο κόσμος – να σωθούν // το χάος τους φοβίζει – δεν στέργουν ν’ απλωθούν // μόνη τους τόλμη ένα σήμα τόσο δα // ταιριάζοντας τη φύση τους με δύο μέτρα χώμα // κάτι να μείνει – όχι γι’ αυτούς // μα για τους άλλους που έρχονται // να το πιστέψουν έτοιμοι // ανίδεοι στη θέα του κενού.»

Το εν λόγω ποίημα, με τίτλο «Σήμα ταπεινό», διακρίνεται για την αυστηρή πεζολογική του εκφορά, η οποία αποφεύγει συνειδητά τον συναισθηματικό πληθωρισμό. Η απουσία στίξης δεν συνιστά απλώς μια μοντερνιστική σύμβαση, αλλά υπηρετεί τη συνεχή, αδιατάρακτη ροή μιας στοχαστικής συλλογιστικής. Τα επιλεγμένα ρήματα υποδηλώνουν τη ματαίωση και τον εγκλωβισμό, ενώ η σύνταξη βασίζεται σε αλλεπάλληλους προσδιορισμούς που περιορίζουν δραστικά τον χώρο και τον χρόνο, δημιουργώντας μια αίσθηση σταδιακής συμπίεσης. Η ποιήτρια αξιοποιεί έντονες αντιθέσεις. Από τη μία πλευρά τα λαμπρά σημάδια και το άπειρο χάος, κι από την άλλη τα κλειστά μάτια και το απειροελάχιστο σήμα. Το ρυθμικό βάδισμα διατηρείται αργό, βαρύ και πένθιμο, παραπέμποντας στην ίδια την τελετουργία του ενταφιασμού. Η αποφυγή λυρικών εξάρσεων προσδίδει στον λόγο μια κατηγορηματική ψυχρότητα που εντείνει τη δραματικότητα.

     Νοηματικά, το ποίημα εκκινεί με μια τελεσίδικη, εμβληματική δήλωση πως το υπερβατικό έχει οριστικά εκλείψει. Η μεταφυσική διάσταση έχει καταρρεύσει ιστορικά, αφήνοντας πίσω της μόνον απατηλά πολιτισμικά υπολείμματα. Οι άνθρωποι, ανίκανοι να διαχειριστούν τον ίλιγγο του συμπαντικού κενού, επιλέγουν την εθελούσια τύφλωση. Η επιθυμία τους να λιγοστέψει ο κόσμος μαρτυρά την υπαρξιακή αγωνία ενώπιον του αχανούς, καθώς το υποκείμενο προτιμά τον περιορισμό προκειμένου να νιώσει ασφαλές. Η κορύφωση του δράματος εντοπίζεται στη στιγμή του ενταφιασμού, όπου τα «δυο μέτρα χώμα» καταλήγουν να αποτελούν την απόλυτη εναρμόνιση του ανθρώπου με τον φυσικό κανόνα. Ο τάφος δεν λογίζεται ως πύλη μετάβασης, αλλά ως η ύστατη υλική υπογραφή της ανυπαρξίας.

     Στο θεματικό αυτό πλαίσιο, η ποιήτρια στρέφεται καταληκτικά στη διαγενεακή μεταβίβαση της αυταπάτης. Ο αγώνας να διατηρηθεί ένα μνημειακό ίχνος δεν αφορά τη σωτηρία του θνήσκοντος, αλλά τη συντήρηση μιας προστατευτικής παραίσθησης για τους επιγόνους, οι οποίοι εισέρχονται στο ιστορικό προσκήνιο ανίδεοι και απροετοίμαστοι να αντικρίσουν το οντολογικό χάος. Μέσω αυτού του πρίσματος, το ποίημα καθίσταται μια αδυσώπητη ανατομία της ανθρώπινης κουλτούρας, αναδεικνύοντας πώς ολόκληρο το οικοδόμημα του πολιτισμού εγείρεται πάνω στην απεγνωσμένη ανάγκη συγκάλυψης της απόλυτης και αναπόφευκτης εκμηδένισης.

     Οι «Αδώνιδος κήποι» της Διώνης Δημητριάδου δεν αποτελούν μια απλή ποιητική συλλογή, αλλά μια ανατομία της ανθρώπινης περατότητας. Η γραφή εδώ δεν λειτουργεί ως διαφυγή ή απόδραση, αλλά ως απόπειρα να αναδειχθεί η δημιουργία ως η μοναδική πράξη ελευθερίας μέσα σε ένα σύμπαν αχανές και νομοτελειακά φθαρτό. Παρά την απουσία εσχατολογικής προοπτικής, η Δημητριάδου κατορθώνει να μετατρέψει την απόγνωση σε αισθητική μαρτυρία, αναπέμποντας ταπεινά σήματα αισιοδοξίας στην απεραντοσύνη του κενού. Εν τέλει, η συλλογή επιβεβαιώνει πως η μόνη δυνατή νίκη επί του θανάτου είναι η νηφάλια και ηρωική αποδοχή της κυκλικής του κυριαρχίας, η οποία μετατρέπει το εφήμερο σε μνημειώδη υπαρξιακή παρακαταθήκη.

 

Λίχνος Κωνσταντίνος

ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ ΔΥΟ ΠΟΙΗΜΑΤΑ

 

ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ

ΔΥΟ ΠΟΙΗΜΑΤΑ

ΕΠΙΛΟΓΕΣ


Πληθώρα οι δοκησίσοφες και πολύγνωμες συμβουλές
σε προγράμματα, αρχές , αξίες και υποδείξεις
από ιθύνοντες του πνεύματος και δόκιμης σχολής,
από κρατούντες το κηρύκειο της προτροπής
να είναι οι μέρες μας ξέφωτο και ανοιχτό αγνάντι
στης ευτυχίας το σύνδρομο και της χαράς.

Αυτόκλητοι και σύστοιχοι ταγοί ιδεολόγοι,
τις εξουσίες νέμονται και την ισχύ κηρύσσουν
από του άμβωνος την ολκή και το θεωρείο,
μπροστάρηδες να φανούν σε δύσβατα μονοπάτια
κι εμείς ακόλουθοι και συναγμένο πλήθος
να τους θαρρούμε πρόκριμα στις επιλογές μας.

Πυκνή η καθημερινότητα από ονόματα και ιδέες ,
οι αυθεντίες ευδοκιμούν σε ομόλογους θιασώτες
με νεύματα χαιρετισμούς και πειθαρχίας λόγια,
να έχει η απλωμένη ομήγυρη επιλογές και ευθύνες
σε δήθεν αυτοδίδακτες χρήσεις και εμπειρίες,
βεβαίωση ομαδικού συλλογισμού και σωφροσύνης.

Αδέκαστοι ειδήμονες και λαοπρόβλητοι αρχηγοί,
δικάζουν την ευτέλεια και την προσαρμογή
σε θέσεις δουλοπρέπειας και τυφλής υπακοής,
με υπαινιγμούς, εξάρσεις και υπερβάσεις
να είναι οι επιλογές μας ρήτρες αυτοτελείς,
γράφημα προσωπικό και ολοκλήρωσης σκοπός.

Περιχαρή τ’ ακούσματα για τις κρυφές αλήθειες
αμφίδρομο το αναρώτημα στην αίσθηση του αγαθού,
να υψωθεί η σύμπτωση σε ταύτιση του λογισμού,
αισθήματα να αφομοιωθούν στη γνώση και την πίστη
να είναι οι επιλογές μας θέλημα διαπροσωπικό
κι ομόσπονδης αυτογνωσίας προσήκον γνωμικό.



ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ


Εωθινός ευλογίας ψαλμός ο ευδόκιμος ερχομός
του κάθε νεογέννητου στην ανοιχτή τη ζήση
να έχει μέλλον μακρινό με αγλάισμα την τύχη,
μέρες λιόφαντες κι ανέσπερες γεμάτες ευτυχία,
με την ψυχή στην ευφορία του γέλιου και της χαράς
κι ορθό να στέκει απέναντι σε εμπόδια και προκλήσεις.

Γιατί είναι η ζωή κατάθεση προσδοκιών και ονείρων
με πρόσβαση στην ομορφιά της πρόβλεψης και της γνώσης,
ταξίδι καλοπροαίρετο σε πεθυμιές και εμπειρίες,
γλυκιά περιπέτεια με βιώματα και επινοήσεις,
πείσμα και επιμονή στην ανάδυση του αγνώστου
και να μην είναι η ζωή ανακύκλωση και γρίφος.

Γιατί είναι επιφύλαξη σε ρήσεις καινοφανείς,
δισταγμός στα απόκρυφα και τα άδυτα των καιρών
απόσταση να κρατά από ύποπτες μεγαθυμίες,
ν’ αμφισβητεί τη σιγουριά , τα εύκολα ν’ αποφεύγει,
σε ομολογίες να αντιδρά και σε χρησμούς να απορεί,
για να ‘χει τον εαυτό του σύμμαχο στις αλήθειες.

Δρόμοι λοξοί, ανίσκιωτοι και ανηφορικοί
είναι για πολλούς η ζωή και σ’ άλλους κατηφόρα
με την επίκληση στεναγμό και ψυχική οδύνη,
βάσανο τα πρωινά και οι νύχτες απελπισία
καθώς οι προσευχές δεν έχουν άκουσμα και μαρτυρία
στη μοίρα τους την επώδυνη και την αγωνία.

Δίδυμοι γεννησιμιού ο χρόνος και ο τόπος,
να έχει διάρκεια η ζωή, προορισμό και στόχους
δώθε από τα πέρατα και κείθε από τα γνωστά,
δημιουργία προσιτή κι αυθόρμητη συνήθεια,
να είναι το ταξίδι τελετή με τέλος λυτρωτικό,
σπούδαγμα ανθρωπιάς αγνής και θέλημα θεϊκό.


Γιώργος Αλεξανδρής

(Φωτογραφία Realidad fragmentada, Ruben Caceres)

Κυκλοφόρησε το νέο τεύχος του περιοδικού Oδός Πανός® εργοτάξιο εξαιρετικών αισθημάτων έτος 45o, τχ. 211 Με σελίδες για τον Γιάννη Χρήστου

 

Κυκλοφόρησε το νέο τεύχος του περιοδικού Oδός Πανός®

εργοτάξιο εξαιρετικών αισθημάτων

έτος 45o, τχ. 211

Με σελίδες για τον Γιάννη Χρήστου

ΠEPIEXOMENA

Σελίδες για τον

Γιάννη Χρήστου

3 Γιώργος Χρονάς: Γιάννη Χρήστου, σελίδες

4 Για τον Γιάννη Χρήστου 1926-2026. Ο Γιώργος Χρονάς συνομιλεί με τον Αλέξανδρο Αδαμόπουλο

10 Ο Γιάννης Γ. Παπαϊωάννου για τον Χρήστου

11 Ο Γιώργος Λεωτσάκος για τον Χρήστου

12 Από τις εφημερίδες: Για τον Γιάννη Χρήστου

22 Έμυ Πανάγου: Ποιος ο συνθέτης Γιαν. Χρήστου

27 Ανέκδοτο κείμενο του Μάνου Χατζιδάκι. «Σαν ξαφνικά να ’σπασε μια πόρτα...»

30 Γιώργος Δήμος: Γιάννης Χρήστου: Η πιο αινιγματική φιγούρα της ελληνικής «avant-garde» μουσικής

*

35 Βασίλης Πανδής: Κριτίας - Σίσυφος

37 Βασίλης Κοντόπουλος: Εδώ Βερολίνο

42 Λούνα Σιμάτου: Εουνίσε Όδιο

45 Χρίστος Χριστοφής: Με την ματιά του συλλέκτη...

51 Μιχάλης Χατζημωυσής: Saint John Coltrane και η Θεολογία του Ήχου

55 Μηνάς Αναλυτής: Το όραμα

57 Μάγδα Τσιρογιάννη: Πάντουμ

58 Θανάσης Θ. Νιάρχος: Σελίδες ημερολογίου

63 Μαρία Δ. Κύρου: Ο Κάϊν στη σοφίτα

64 Αστέριος Πελτέκης: «Τα γραπτά μένουν», για τον Μάριο Πλωρίτη

68 Αντιγόνη Τσεγκελή: μετά τη σμύρνη

69 Μια Κυριακή από τη ζωή σου, o Σωτήρης Σόρογκας, στην Κων. Βαλσάμη

80 Τα νέα μας βιβλία του 2026

81 Γιώργος Χρονάς: Για τα 130 χρόνια του Δημοτικού Θεάτρου Πειραιώς

82 Σίμος Ιωσηφίδης: Το θρυλούμενο τοπωνύμιο της νεότητας

84 Χάρης Σαββίδης: Βιώνοντας την εγκατάλειψη. Στην αναζήτηση μιας νέας ανθρώπινης οσμής μέσα στα

χαλάσματα

98 Μπάμπης Ιμβρίδης: 28ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης

105 Βιβλία. Γράφουν οι: Διώνη Δημητριάδου, Δήμος Χλωπτσιούδης, Χρήστος Μαυρής, Τζίνα Καρβουνάκη,

Κωνσταντίνος Λίχνος, Στέλλα Πριόβολου, Κωνσταντίνος Βορβής, Νίκος Παπατζέλος, Κωνσταντίνος

Μπούρας, Γιώργος Χρονάς

147 Κωνσταντίνος Μπούρας: Εικαστικά, Μουσική

149 Θέατρο. Γράφουν οι: Κωνσταντίνος Μπούρας, Αθανάσιος Βαβλίδας, Γιώργος Παπαγιαννάκης

160 Γιώργος Ζώταλης: Ποντικοφάρμακα

162 Θάνος Οικονόμου: Στον Ορφέα της Ζάκυθος

162 Γιάννης Νικολόπουλος: Τα τραγούδια μου

163 Αθανάσιος Βαβλίδας: Μουσικές Ανταπο-κρίσεις

173 Βιβή Βασιλοπούλου: Στο Café Γκάζι Το διάφανο παιδί

174 Δευτέρα

175 Τα 4 τεύχη μας του 2026 – 208, 209, 210, 211



Υπάρχει στα βιβλιοπωλεία:

Πολιτεία

Ιανός (Αθήνα, Θεσσαλονίκη)

Πρωτοπορία (Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Πάτρα)

Πατάκης

Αχιλλέας Σίμος

Ελευθέριος Τζανακάκης

Χρήστος Μαρίνης

Α. Κανάκης

Συμμετρία Α. Ε.

Τσιγαρίδας Α. Ε.

Ευριπίδης Α. Ε.

Σμυρνιωτάκης Greek books

Δ. Τσανάς – Σ. Δημόπουλος

Σκλαβούνος Παράσχης

Ηλίας Μαγγόπουλος

Κέντρο του Bιβλίου (Θεσσαλονίκη)

Κεντρί (Θεσσαλονίκη)

Oblik Editions (Θεσσαλονίκη)

Πολύκεντρο Θαλασσινού (Κως)

Βιβλιοπωλείο Οδός Πανός, Διδότου 39 και Ιπποκράτους

106 80 Αθήνα, τηλ 2103616782

e-mail: chronas@otenet.gr

και όπου ζητηθεί με αντικαταβολή.

Διανομή από το Πρακτορείο Τύπου, Άργος Α.Ε., μόνο στην Αττική,

και στο αεροδρόμιο Αθηνών

Το παιχνίδι της στάχτης Βαγγέλης Αλεξόπουλος Εκδόσεις Οδός Πανός η πρώτη δημοσίευση στο περιοδικό frear.gr

 

Το παιχνίδι της στάχτης

Βαγγέλης Αλεξόπουλος

Εκδόσεις Οδός Πανός

η πρώτη δημοσίευση στο περιοδικό frear.gr

Για το «Παιχνίδι της στάχτης» του Βαγγέλη Αλεξόπουλου – 

γράφει η Διώνη Δημητριάδου – frear

Η αρχιτεκτονική του πένθους

 

Το αρχιτεκτονικό σχεδίασμα των ποιημάτων του Βαγγέλη Αλεξόπουλου, χαρακτηριστικό της μορφής των ποιητικών του συλλογών από το 2017 μέχρι σήμερα, είναι ένα είδος λογικής και ρυθμισμένης «παρέμβασης» σε όσα η ποίηση εκ του φυσικού της μοιάζει να αρνείται. Κι όμως, το αποτέλεσμα, αντί να περιορίζει τον ποιητικό αυθορμητισμό, παραδόξως τον ενισχύει. Η θεματική του Αλεξόπουλου γύρω από το πένθος, με όποια ειδοποιό διαφορά από συλλογή σε συλλογή, συνιστά μια εξ αρχής απόπειρα όχι μόνον καταγραφής των σκοτεινών του σημείων, αλλά μια εν δυνάμει πορεία προς την υπέρβασή του. Ως προς αυτό το δεύτερο, δεν έχει καθόλου σημασία η επίτευξη του στόχου, άλλωστε ο ποιητής γράφει,  μοιράζοντας το μυστικό του: Η ποίηση ακονίζει/ δε θεραπεύει το πένθος (Επίμετρο, «Μυστικό»). Αυτό που περισσότερο μετράει εδώ είναι η ποιητική ανάσα κατά τη διάρκεια δημιουργίας, ελάχιστη ή ικανή να διαπεράσει το έρεβος. Από την ώρα, όμως, που το ποίημα  τελειούται (ιδανική συνθήκη), το πένθος δηλώνει ξανά την παρουσία του. Ό,τι δομήθηκε στη διάρκεια της γραφής, συντονισμένο σε μια αρχιτεκτονική σχεδίαση εξ αρχής, τώρα απελευθερωμένο διατηρεί όλη την ποιητική του ουσία τόσο για τον ποιητή (αν το αντέχει) όσο και για τον αναγνώστη, που εισχωρεί ως εσαεί παρείσακτος στον κόσμο του, αναγνωρίζοντας πότε δικά του σημάδια και πότε του ποιητή· η δομή έχτισε ενότητα την ενότητα, ως γραφή, τα όρια του πένθους, και τώρα χτίζει, ως ανάγνωση, ένα τοπίο ξεκάθαρα ποιητικό.

Συχνό μοτίβο στην ποίηση του Αλεξόπουλου οι Άγγελοι, είτε τους δει από κάτω προς τα πάνω, ως μια ξεχωριστή «κοινότητα» με ανθρώπινες ιδιότητες ωστόσο, είτε τους ανακαλύψει, αν και αθέατες παρουσίες, ανάμεσα στους ανθρώπους. Στην πρόσφατη, όμως, συλλογή του ελάχιστη η παρουσία τους. Έχει σημασία το εμβόλιμο ποίημα ανάμεσα σε Προοίμιο και Εισαγωγή: Πόσοι δαίμονες χωράνε/ Να περάσουν απ’ το μάτι της βελόνας/ Πριν το σφραγίσει η κλωστή; («Είδα τον άγγελο να πέφτει»). Πεπτωκώς ο άγγελος, πρόλαβε να επανέλθει στη θνητή ζωή, μετά το πέρασμα έκλεισε. Τα όρια πλέον αδιαπέραστα. Κι όσοι νομίζουν πως στα χέρια τους είναι η διάσωση, απλώς για λίγο κρύβονται από το Μάτι και το Χέρι, που όλα τα ρυθμίζει: Μια μικρή αράχνη στον νεροχύτη/ Περπατάει αμέριμνη στον πάγκο/ Το μάτι του Θεού την εντοπίζει/ Ένα κομμάτι χαρτί κουζίνας/ Γίνεται βολίδα και της επιτίθεται/ Σκοπός του να τη λιώσει/ Εκείνη αντιλαμβάνεται τη μεταβολή/ Στην πυκνότητα του αέρα και τρέχει/ Προλαβαίνει να χωθεί κάτω/ Απ’ την ψωμιέρα/ Ο Θεός βαριέται να σηκώσει την ψωμιέρα/ Η μικρή αράχνη νομίζει ότι γλίτωσε  («Μια μικρή αράχνη φλερτάρει με τον θάνατο»). Ήδη εισχωρούμε στην ποίηση αυτή.

Με τη σειρά των ενοτήτων (Προοίμιο, Εισαγωγή, Game over, Rewind, Restart, Επίλογος, Επίμετρο) εικονοποιείται με ποιητικό τρόπο η διαδικασία της θνητότητας, το δίπολο ζωή-θάνατος (ποιητικά σε αμφίδρομη πορεία), χτίζεται το πένθος. Αρχικά ως πικρή συνειδητοποίηση, κατόπιν ως γνώση της κυριαρχίας του θανάτου, να χορεύουμε εμείς τάχα αυτόνομα και ο ίδιος να κρατάει τον ρυθμό, να χτυπάει παλαμάκια. Έρχεται μετά αυτούσιο το πένθος, όπως ο θάνατος το όρισε, άκαιρα συχνά (Στην οικονομία του Θεού/ υπάρχουν θάνατοι αδικαιολόγητοι/ αυτοί ανεβάζουν τον πληθωρισμό/ και βλάπτουν τη φήμη του, «Η υποτίμηση της αγοραστικής αξίας του Θεού»), για να μεγαλώνει η απόγνωση, να συσσωρεύονται οι απώλειες, να προσπαθεί ο ποιητής να τις καταγράψει, να μείνουν αποτυπώματα παρουσίας, κι ας εννοεί τη ματαιότητα, την εθελοτυφλία του εγχειρήματος: Σ’ αγαπώ/ γιατί μου μοιάζεις/ στρουθοκάμηλε (Άτιτλο»)· τι τίτλο να βάλεις, πώς να ονομάσεις αυτή τη διαρκή ψευδαίσθηση;

Σ’ αυτή τη σωρεία αδικαιολόγητων θανάτων ανήκει και το εμβληματικό ποίημα της συλλογής με τον μακροσκελή, όμως τόσο εύστοχο, τίτλο «Αρχιτεκτονική τοπίου ή Ιστορίες από το μπαούλο της γιαγιάς ή (ακόμα) Πώς βγήκε ο χαρακτηρισμός καταραμένοι ποιητές»: Το δωμάτιο της κουζίνας έχει σχήμα παραλληλόγραμμο/ Κατά μήκος της μεγάλης πλευράς/ παρατεταγμένα τα ντουλάπια, ο νεροχύτης/ το ψυγείο και ο φούρνος./ Στην απέναντι πλευρά ένα τραπέζι/ με τέσσερις καρέκλες.// Πίσω από την κεφαλή του τραπεζιού/ η μπαλκονόπορτα και ο τοίχος/ νομίζω γυμνός αν εξαιρέσεις/ έναν στρογγυλό ανεμιστήρα/ χωμένο μέσα του.// Στις καρέκλες κάθονται:/ η μαμά, η γιαγιά και τα δύο παιδιά./ Πάνω στο τραπέζι ένα πιάτο και/ μέσα φλούδες πορτοκάλι/ κομμένες σε σχήμα ελικοειδές ‘η κουζίνα μυρίζει πορτοκάλι’// Το κορίτσι ζητάει τσιγάρο να καπνίσει/ – είναι  η τελευταία της επιθυμία –/ και το αγόρι ζητά να καπνίσει/ αλλά όχι από ζήλεια:/  από ζήλεια// Στο τέλος/ Το κορίτσι έγινε άγγελος/ Το αγόρι ποιητής.

Από το σημείο αυτό και μετά, οι ρόλοι δοσμένοι, η ποίηση γράφεται σκοτεινή, το πένθος παρόν πάντοτε, η ποδιά του ποιητή, όπως του χασάπη, πάντα ματωμένη, αρχίζει η στροφή προς τα πίσω, μια απόπειρα να ειπωθεί αλλιώς η αλήθεια των πραγμάτων· μάταιο. Το ξέρει και το γράφει: […] Γνωρίζει άριστα ανατομία/ Ότι ψυχή και σώμα είναι/ ένα κουβάρι («Ποιμένας μελισσών»). Ξέρει ταυτόχρονα σχεδόν πως η κατάρα των ποιητών δεν τον αφήνει, οι λέξεις που σπαράζουν μέσα τους δεν έχουν άλλη διέξοδο, πάντα θα ηχούν γραμμένες.  Ξεκίνημα ξανά, διαρκές ποιητικό ταξίδι. Είσαι σπασμένος// Όμως// Πρέπει να κολλήσεις τα κομμάτια σου/ Να κινηθείς// Έστω// σαν// μαριονέτα («Όταν πρέπει να συνεχίζεις να κινείσαι»). Σ’ αυτή την πορεία θα αφιερώσει ποιήματα σε συνοδοιπόρους δημιουργούς, κάτι σαν το ίαμα της ομάδας, δεν είναι λίγο αυτό.

Το τέλος φυλάχτηκε ξανά για μια υπενθύμιση ματαιότητας, όπως κανείς δεν σώζεται, είτε στόχος ήταν κάποιος άλλος, μαζί θα καεί κι αυτός: Όταν τέλειωσε το καλοκαίρι/ Μαζέψαμε το νεκρό τζιτζίκι/ Το βάλαμε σ’ ένα σπιρτόκουτο/ Μετά ανάψαμε τα σπίρτα/ Και το κάψαμε// Παράπλευρη απώλεια/ Δύο μυρμήγκια/ Που είχαν κολλήσει πάνω του/ Νόμιζαν πως έτσι θα βγάλουν τον χειμώνα («Τέλος εποχής»). Η αρχική απώλεια και οι παράπλευρες, το πένθος, το ποίημα, ο ποιητής. Διαβάζω την αρχική, εκτός σειράς,  προμετωπίδα που αρκεί για να αγκαλιάσει όλα τα ποιήματα, τον ποιητή τον ίδιο, εμάς που τον διαβάζουμε: Βαρέθηκε  ο Θεός τον κόσμο και τον χαλάει./ Όπως ο ποιητής που ξαναδιαβάζει/ το ποίημά του και το σκίζει.

Το σκίζει, το καίει, δεν έχει καμία σημασία, ένα παιχνίδι είναι και η ποίηση, ένα άθυρμα στα χέρια του ποιητή και του αναγνώστη, που σαν τσιγάρο καίγεται, παρασύροντας κι εμάς μαζί, αφήνοντας τις στάχτες, θλιβερό απομεινάρι του παίγνιου ή του εμπαιγμού κι αυτές, υπόμνηση της μάταιης καύσης, είτε τη δεις ως στιγμιαία απόλαυση, είτε ως φάρμακο στον πόνο, είτε ως θάνατο, θεαματικό και αναπόφευκτο – ποιος να τα ορίσει όλα αυτά;  

Ολόκαυτη και η εικόνα του εξωφύλλου (από τον Στράτο Φουντούλη).

 

Διώνη Δημητριάδου

 

 

Φτου σου, κοπελάρα μου! διηγήματα Χρυσούλα Σ. Γεωργούλα εκδόσεις Βακχικόν η πρώτη δημοσίευση στο περιοδικό Fractal στη στήλη ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ ΜΕ 500+ ΛΕΞΕΙΣ

 

Φτου σου, κοπελάρα μου!

διηγήματα

 Χρυσούλα Σ. Γεωργούλα

 εκδόσεις Βακχικόν

η πρώτη δημοσίευση στο περιοδικό Fractal

στη στήλη ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ ΜΕ 500+ ΛΕΞΕΙΣ

ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ ΜΕ 500+ ΛΕΞΕΙΣ | Το «πέρασμα» • Fractal

 

 

 

Το «πέρασμα»

 

Γνώρισα τη γραφή της Χρυσούλας Γεωργούλα μέσα από το  Λέγε με Στράτο (Βακχικόν, 2022), ένα μυθιστόρημα που μοίραζε την πλοκή του σε μικρής έκτασης κεφάλαια. Πράγματι, όπως αποδεικνύει και με την πρόσφατη συλλογή διηγημάτων της, η Γεωργούλα έχει την ικανότητα να συμπυκνώνει την πλοκή της ιστορίας της μέσα σε λίγες λέξεις, αποτυπώνοντας την ουσία της αρχικής ιδέας. Στις δώδεκα νέες ιστορίες της –οι περισσότερες σε ευθεία αναφορά με ό,τι χαρακτηρίζουμε ενηλικίωση– ανιχνεύει το «πέρασμα» προς μια ωριμότερη (συχνά σκληρή) ζωή, ένα πέρασμα που μπορεί να ανοίγει συμβολικά σαν μια χαραμάδα αθέατη και να εξαφανίζει ό,τι ώς τότε φαινόταν ανέμελη περιδιάβαση σε κόσμο απατηλά οικείο, όπως στο διήγημα «Προσοχή στο κενό».

 

Υπάρχουν στις μεγάλες πόλεις αθέατες χαραμάδες, όπου μπορείς να γλιστρήσεις σαν κέρμα από ξηλωμένη τσέπη και να εξαφανιστείς. Προτιμούν συνήθως τα υπόγεια και τις πίσω αυλές των σπιτιών ή την πυκνή βλάστηση των πάρκων, εκεί που κανένας δεν τολμά να πατήσει το βράδυ, αλλά και τοίχους παρόμοιους με αυτόν που άνοιξε για να περάσει ο Χάρυ Χάλερ στον παράξενο κόσμο του μαγικού θεάτρου. («Προσοχή στο κενό», σ. 27).  

 

Έχει, νομίζω, σημασία πως, για να μιλήσει διακειμενικά για τις χαραμάδες αυτές, επέλεξε τον ήρωα του Έρμαν Έσσε και όχι την αναμενόμενη ίσως Αλίκη στον δικό της λαβύρινθο, στη χώρα των θαυμάτων. Στο διήγημα «Ούλα Μπαμπάτσι», είναι το επικίνδυνο, κυριολεκτικό πέρασμα, το σημείο που αποχωρίζεται το παιδί τον εαυτό του, αιφνιδίως μεταλλασσόμενο σε ενήλικα.

 

 «Δεν μπορώ να γυρίσω μόνη μου» αρπάξαμε τον πατέρα από τον λαιμό κι εκείνος μας ρώτησε αν ήμαστε η Ούλα Μπαμπάτσι και, όταν του γνέψαμε ναι, ρουφώντας μύξες και δάκρυα, είπε πως για να συνεχίσουμε να είμαστε, έπρεπε να γυρίσουμε μόνες. («Ούλα Μπαμπάτσι», σσ. 25-26).

 

Η εναλλαγή ή η μείξη των υποκειμένων ενός και του αυτού προσώπου, αποδίδει άριστα το χρονικό σημείο της ενηλικίωσης. Γιατί, συχνά, αρκεί ένα μόνο γεγονός για τη μετάβαση, το πέρασμα σε άλλη ηλικία.   

 

Στις ιστορίες αυτές, οι ανήλικοι συγχρωτίζονται με τους ενήλικες, παρατηρούν, προσπαθούν να κατανοήσουν, αντιδρούν ή υποτάσσονται, παρουσιάζοντας έναν κόσμο διαφορετικό, το λίγο «πριν» του κόσμου στον οποίο θέλοντας και μη θα ενσωματωθούν. Διαβάζω στο οπισθόφυλλο: «ένα τοπίο που πλάστηκε από παιδιά για να διαβαστεί από ενήλικες», και αναρωτιέμαι πόσο πίσω μπορεί να πάει κανείς, προκειμένου να συναντήσει τον πρότερο εαυτό του, αυτόν που εγκατέλειψε για να εισχωρήσει (ως όφειλε) στον κόσμο των μεγάλων, σ’ έναν κατασκευασμένο «παράδεισο», όπου ο αυθορμητισμός, το παιχνίδι, η αθωότητα και η αλήθεια είναι εξ ορισμού υπό διωγμό, φανερά ή συγκαλυμμένα.   

Η Γεωργούλα καθιστά συν τω χρόνω αναγνωρίσιμα τα χαρακτηριστικά της γραφής της. Όπως το καταληκτικό, αποκαλυπτικό σχόλιο, τον συμβολισμό, για να αναφέρω τουλάχιστον δύο από αυτά που συνιστούν τον ιδιαίτερο τρόπο που χειρίζεται τη μορφή. Ως προς τη θεματική της, η έννοια του τραύματος είναι εμφανής, κυρίως ως προς τον χρόνο που αρχίζει τη διαβρωτική του διαδρομή, αλλά και ως προς τις βαθύτερες αιτίες (και όχι μόνον τις επιφανειακές αφορμές) που σκιαγραφούν την κοινωνική παθογένεια. Στο διήγημα «Ο δικτάτορας» ή στο «Η ζωή εν τάφω», βλέπουμε από τη μια τον τρόπο που νεαρά παιδιά, άτρωτα ακόμη από την ανοησία των μεγάλων, ατακτούν ή περιπαίζουν αυτό που οι ενήλικες με ευκολία αποδέχονται, μέσα από κοινωνικές, θρησκευτικές ή πολιτικές συνθήκες. Έτσι, μοιάζει να εννοούν (χωρίς να το ξέρουν) πόση υποκρισία κρύβεται πίσω από τις επιταγές μιας ήρεμης και αγαστής κοινωνικής συνύπαρξης.

Μένω στο διήγημα «Ο χωρισμός», το οποίο στη δική μου ανάγνωση είναι το καλύτερο της συλλογής Σκέφτομαι πως θα ήταν μια σωστότερη επιλογή για τον τίτλο ολόκληρου του βιβλίου, καθώς εμμέσως παραπέμπει στην κύρια θεματική του , δηλαδή τον αποχωρισμό του ανήλικου εαυτού, στη θέση του παραπλανητικού ως προς την αξία της συλλογής Φτου σου, κοπελάρα μου, μαζί με μια διαφορετική εικόνα εξωφύλλου, στη θέση του καθρέφτη, που παραπέμπει με έκδηλη κυριολεκτική, άρα αυτοαναφορική σχέση στο ομώνυμο διήγημα. Στον «Χωρισμό», αντίθετα, τίποτα δεν είναι κυριολεκτικό, όλα απαιτούν μια ερμηνεία. Με τις αποδιωγμένες στα αζήτητα κάλτσες χωρίς το ταίρι τους, η Γεωργούλα μιλάει με εύγλωττο τρόπο για τη διαφορετικότητα, τη μοναξιά χωρίς τη συνακόλουθη, θεσμική και ηθικά αποδεκτή συνύπαρξη, τον κορμό (όπως τον αντιλαμβάνεται η κυρίαρχη, επικρατούσα άποψη/ιδεολογία) της οικογένειας με σαφώς δομημένη ιεραρχικά και πάντοτε κατοχυρωμένη θεσμικά κλίμακά της.

 

Κι έπειτα ακολουθούν μέρες σιωπής και περισυλλογής κι αφόρητης αναμονής και προσευχής. Θεέ των χαμένων καλτσών, φέρε μου πίσω το ζευγάρι μου, ν’ αναστηθώ και να γυρίσω στον κόσμο των ζωντανών. («Ο χωρισμός», σ. 47).

 

Πιστεύω πως η γραφή της Γεωργούλα δεν κυριολεκτεί, όσο κι αν, με την περιγραφή των χώρων και τη διακριτή ψυχογραφία των ηρώων της, δείχνει συχνά το αντίθετο. Έχει την ικανότητα να βρίσκει τον πυρήνα των προβλημάτων, προσωπικών και κοινωνικών, και να τον αποτυπώνει με έναν τρόπο τόσο επιφανειακά πλάγιο όσο και ευθύβολα αντιληπτό.

Διώνη Δημητριάδου

ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ ΑΓΙΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ Η ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΑ ΣΩΤΗΡΙΟΥ ΣΤΗ ΛΕΣΧΗ ΜΑΣ

ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ

ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ ΑΓΙΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ

Η ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΑ ΣΩΤΗΡΙΟΥ ΣΤΗ ΛΕΣΧΗ ΜΑΣ

Την Πέμπτη, 4 Ιουνίου 2026, υποδεχθήκαμε στη Λέσχη μας την Κωνσταντία Σωτηρίου και απολαύσαμε μαζί της μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση γύρω από το μυθιστόρημά της «Η κεφαλή του Τσάτσγουερθ», εκδόσεις Πατάκη. Ένα βιβλίο για τη μοίρα του ανθρώπου όταν βρίσκεται στο περιθώριο της ιστορίας αλλά και της ίδιας του της ζωής, για τη ροή του χρόνου που γράφει τη δική του πορεία, πότε με αληθινά γεγονότα και πότε με μύθους – όλα έτσι κι αλλιώς ένα όλον ενιαίο και αξεδιάλυτο. Έτσι ολοκληρώσαμε, με τον καλύτερο τρόπο, τις συναντήσεις μας της περιόδου 2025-2026. Θερμά ευχαριστούμε την Κωνσταντία Σωτηρίου για την παρουσία της, τον λόγο της, τη θετική της αύρα.

Η νέα περίοδος λειτουργίας της Λέσχης μας θα ξεκινήσει τον Οκτώβριο 2026.

Οι συντονίστριες της Λέσχης

Διώνη Δημητριάδου

Δήμητρα Καραχάλιου