Άφθαρτοι στίχοι για φθαρτά σώματα ανθολογία ποιημάτων επιλογή Χριστίνα Λιναρδάκη εκδόσεις Μετρονόμος η πρώτη δημοσίευση στο περιοδικό Fractal στη στήλη ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ ΜΕ 500+ ΛΕΞΕΙΣ

 

Άφθαρτοι στίχοι για φθαρτά σώματα

 ανθολογία ποιημάτων

 επιλογή Χριστίνα Λιναρδάκη

εκδόσεις Μετρονόμος

η πρώτη δημοσίευση στο περιοδικό Fractal

στη στήλη ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ ΜΕ 500+ ΛΕΞΕΙΣ

ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ ΜΕ 500+ ΛΕΞΕΙΣ | Η άλλη κανονικότητα • Fractal

 

Η άλλη κανονικότητα

 

Ζώντας μέσα μια κοινωνία που προσδιορίζεται από τον βαθμό μιας αυθαίρετης κανονικότητας, είναι δύσκολο να γίνει αποδεκτή η «μη κανονικότητα» ως ισότιμος όρος, ως δικαιωματική παρουσία. Η φθαρτότητα, εμφανής ή όχι, πέρα από μια αναπόφευκτα κοινή ανθρώπινη συνθήκη, συνιστά κι αυτή την κανονικότητά της, δίπλα σε ό,τι μπορεί να θεωρηθεί (επί ματαίω) άφθαρτο. Και, ακριβώς για το μάταιο της αιώνιας σφριγηλότητας και της εσαεί σωματικής υγείας, αξίζει περισσότερο η συνειδητοποίηση των φθαρτών και εύθραυστων «υλικών», από τα οποία είμαστε φτιαγμένοι, από την όποια αλαζονική ψευδαίσθηση αιώνιας υγείας.

Σκέφτομαι πως, αν η παραπάνω πραγματικότητα γινόταν όντως συνειδητή συνθήκη, δεν θα υπήρχε η ανάγκη να δημιουργηθεί καν ο όρος «ποιητική της αναπηρίας». Αν θα υπήρχε η ισότιμη αντιμετώπιση όλων, δεν θα υπήρχε η ανάγκη να τονισθεί η παρουσία των φθαρτών σωμάτων που ποιούν έργο λογοτεχνικό, και μάλιστα ποιητικό. Αν όλοι φθαρτοί στην πλήρη επίγνωση της έννοιας, δεν θα υπήρχε η ανάγκη να εκδοθεί ένα ανάλογο βιβλίο και να γραφεί αυτό το κριτικό σημείωμα.

Υπάρχει, όμως, η ανάγκη να ακουστούν αυτές οι ποιητικές φωνές, έτσι στη διακριτή τους παρουσία, γιατί το κοινωνικό σώμα δεν έχει την ωριμότητα να αποδεχθεί τη δύσκολη αλήθεια. Μια αλήθεια που το πάσχον σώμα συχνά και το ίδιο αδυνατεί ή δεν τολμά να συνειδητοποιήσει. Όταν, λοιπόν, αποφασίζει να μιλήσει, να γράψει, πρέπει να το προσέξουμε. Όχι μόνο γιατί αξίζει την προσοχή όλων, αλλά για να αντιληφθούμε την έννοια της κανονικότητας σε νέα βάση, τόσο ευρεία που να μας συμπεριλαμβάνει όλους ανεξαιρέτως.

Και είναι τότε που η έννοια της κανονικότητας εξαλείφεται εντελώς, γιατί πλέον δεν εκφράζει τίποτα. Αν όλοι εντός, τότε δεν υφίσταται περιθώριο, αν όλοι διαφορετικοί, τότε δεν υφίσταται κανόνας ισοπεδωτικής ομοιομορφίας που πάντα αφήνει απέξω τους δαχτυλοδεικτούμενους ως διαφορετικούς.

Η Χριστίνα Λιναρδάκη, με τη στήριξη των εκδόσεων Μετρονόμος, παρουσιάζει 27 φωνές που επέλεξαν τον ποιητικό λόγο (πάντοτε περιεκτικό, ουσιαστικό στην πύκνωση των νοημάτων του) για να εκφραστούν. Δεν πρόκειται για γραφές εν θλίψεσι, αλλά για κραυγές ζωής και ελπίδας, ακόμα κι αν η ελπίδα προώρισται να ισοπεδωθεί μέσα σε ένα σύστημα σκληρό και αδιάφορο. Το ενδιαφέρον εδώ έγκειται, πέρα από το κοινωνικό πρόσημο της όλης κατάθεσης, στην ποιητική αξία των ποιημάτων που τολμούν να εκθέσουν με τον τρόπο τους τόσο την προσωπική διαδρομή των δημιουργών τους με το άχθος της ασθένειας, αλλά και να εκθέσουν το status μιας κοινωνίας που τους αρνείται μια αξιοπρεπή ζωή. Η Λιναρδάκη στην Εισαγωγή της επισημαίνει: «Το σώμα  που νοσεί και πάσχει τοποθετείται μέσα σε έναν κοινωνικό και πολιτικό χώρο, και καθίσταται αδιάψευστος δείκτης πολιτισμού. Αποτελεί μια εν τοις πράγμασι δοκιμασία για το εκάστοτε κράτος υγείας και πρόνοιας, και σημείο ελέγχου των ρυθμίσεων που ισχύουν για την ανακούφιση ή την προσπάθεια ίασής του».

Συμμετέχουν: Δήμητρα Αγγέλου, Φανή Αθανασιάδου, Πηνελόπη Αλεξίου, Βασίλης Αμανατίδης, Αμέλια, Κατερίνα Ατσόγλου, Κατερίνα Βλαχάκη, Ελένη Γαλάνη, Αθανασία Δρακοπούλου, Βαγγέλης Ευαγγελίου, Δημήτρης Ζάχαρης, Γιώργος Θεοχάρης, Ιωάννα Καραμαλή, Σοφία Κολοτούρου, Δήμητρα Κωτούλα, Χριστίνα Λαμπούση, Χριστίνα Λιναρδάκη, Ειρηναίος Μαράκης, Αρτέμης Μαυρομμάτης, Μαρίνα Μέντζου, Μανώλης Νανούρης, Ειρήνη Παραδεισανού, Δανάη Σιώζιου, Μαρία Σταυροπούλου, Γαρουφαλιά Στέτου, Κωνσταντίνος Σύρμος, Αλήτις Τσαλαχούρη.

 

Το σχέδιο του εξωφύλλου είναι της Γαρουφαλιάς Στέτου.

 

[Για το εύθραυστον του πράγματος, αξίζει εδώ εν κατακλείδι η είδηση του θανάτου ενός από τους συμμετέχοντες ποιητές αυτού του τόμου. Ο Δημήτρης Ζάχαρης έχασε την άνιση μάχη με την ασθένεια ALS, μετά από αγώνα σχεδόν εννέα χρόνων. Δεν πρόλαβε να δει τυπωμένο τον τόμο με τους άφθαρτους στίχους. Σκληρή υπενθύμιση για τον προσωπικό αγώνα των ανθρώπων που, εν μέσω μιας επώδυνης δικής τους μάχης με την ασθένεια, επιλέγουν να εκφραστούν αντλώντας από τη δυναμική της ποίησης]

Διώνη Δημητριάδου

ΕΚΕΙΝΗ ΤΗ ΝΥΧΤΑ ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ

ΕΚΕΙΝΗ ΤΗ ΝΥΧΤΑ
ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ

Εκείνη τη νύχτα,
τη νύχτα της λειτουργίας και ανάτασης των ψυχών,
της υμνωδίας και σαγήνης των μακαρισμών,
που αναμετριόμασταν με το χρόνο και τον κόσμο
και δικάζαμε βιαστικές τις επιλογές μας,
αστόχαστες τις στάσεις και άγουρες τις συμπεριφορές,
εκείνη τη νύχτα ανακαλύπταμε τη ζωή μας
σε κοντινούς ορίζοντες και μικρές καταθέσεις,
σε όνειρα φτιασιδωμένα κι αδέσποτες προσδοκίες.

Εκείνη τη νύχτα,
τη νύχτα της απροσποίητης έκπληξης και χαράς,
της ομορφιάς της αναστάτωσης και των πόθων
που αρνηθήκαμε τη σοφία των συμβιβασμών
και παραδοθήκαμε στην αρετή των ευαισθησιών
και τη θελκτική μαγεία απόκοσμων φωνών,
εκείνη τη νύχτα διαφεντέψαμε τη ζωή μας
σε πρωτόφαντες λαχτάρες και μύχιες πεθυμιές,
σε άγνωστες διαδρομές και μακρινές περιπλανήσεις.

Εκείνη τη νύχτα,
τη νύχτα της περισυλλογής και της γνώσης,
της μυσταγωγίας,της έκστασης και των ασπασμών
που μαρτυρήσαμε κοινές καταφυγές και αποδράσεις,
που αφουγκραστήκαμε σκιρτήματα και κατανύξεις,
ανίσκιωτα βλέμματα και λόγια μνημοσύνες,
εκείνη τη νύχτα διακονήσαμε τη ζωή μας
σε ιερά θυσιαστήρια και άσπιλα άβατα θεών,
στου έρωτα τα μυστικά λιοστάσια των θνητών.

Γιώργος Αλεξανδρής

(φωτογραφία: Benjamin Maze)

Άλλοι κόσμοι Φαντασία και επιστημονική μυθοπλασία Margaret Atwood Μετάφραση: Βασιλική Σχίζα Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης η πρώτη δημοσίευση στο diastixo.gr

 

Άλλοι κόσμοι

Φαντασία και επιστημονική μυθοπλασία

Margaret Atwood

Μετάφραση: Βασιλική Σχίζα

Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης

η πρώτη δημοσίευση στο diastixo.gr

Margaret Atwood: «Άλλοι κόσμοι»

 

 

«Τη λέξη δυσουτοπία την έφτιαξα εγώ συνδυάζοντας την ουτοπία με τη δυστοπία, δηλαδή την εξιδανικευμένη, τέλεια κοινωνία με το αντίθετό της, επειδή, κατά τη γνώμη μου, καθεμία εμπεριέχει σε λανθάνουσα μορφή την άλλη». (σ. 79). Η Μάργκαρετ Άτγουντ, έχοντας στο συγγραφικό της ενεργητικό δεκάδες σελίδες «επιστημονικής φαντασίας» και έχοντας συμβάλει στην κατηγοριοποίηση του είδους στη λογοτεχνία, ανασύροντάς το από τη λεγόμενη παραλογοτεχνία, προβάλλει εδώ τον όρο δυσουτοπία, ως μια κατάσταση του νου, που αποτυπώνεται ως τοπίο με διττό χαρακτήρα. Με τον τρόπο αυτό, αντιπαραβάλλοντας τους δύο «τόπους», τοποθετεί την ανθρώπινη ζωή στο μέσον, με τη λογοτεχνική της αποτύπωση να κατασκευάζει «άλλους κόσμους», προκειμένου να ενσωματώσει σ’ αυτούς τον στοχασμό, την αγωνία, τον φόβο ή τη φοβία, την παραδοξότητα ή την εξοικείωση. «[…] τα λογοτεχνικά πλάσματα της θεολογίας, όπως οι άγγελοι και οι διάβολοι, μεταφέρθηκαν στο διάστημα, επειδή δεν πιστεύαμε πια τόσο στις δογματικές τους βάσεις ώστε να τοποθετούμε αυτά τα πλάσματα σε ρεαλιστικές αφηγήσεις που λαμβάνουν χώρα στη γη». (σ. 83).

Αν και χρησιμοποιείται ευρύτατα ο όρος «επιστημονική φαντασία», υπονοώντας πως πίσω από την πιο ακραία στις επινοήσεις της μυθοπλασία λειτουργεί ένας επιστημονικός μηχανισμός προς μια οιονεί απόδειξη των γραφομένων, αν όχι με στοιχεία από την πραγματική κοινωνία, ίσως από μια επερχόμενη στο μέλλον, η προσέγγιση της Άτγουντ  είναι περισσότερο βασισμένη στην εικασία, σ’ αυτό που δημιουργεί μεν η φαντασία, που όμως μοιάζει «αληθινό», σύμφωνα με μια φυσική ή και λογική σειρά.

Στο πρώτο μέρος του βιβλίου της η Άτγουντ εξετάζει (αυτοβιογραφούμενη) τη δική της πορεία προς αυτό το είδος λογοτεχνίας, εστιάζοντας στην επινόηση αρχικά, και κατόπιν στην καταλυτική λειτουργία, των μύθων, φιλοσοφικού ή και θρησκευτικού χαρακτήρα, που ώθησαν τη γραφή της να δώσει μορφή στα όντα και τους κόσμους τους, που είτε ως εισβολείς/επισκέπτες προς τα δικά μας οικεία μέρη, είτε ως υποδεχόμενοι εμάς ως ανοίκειους στα δικά τους, δημιουργούσαν ταυτόχρονα μια απειλή και μια προσμονή. Έχει ενδιαφέρον η τοποθέτησή της στην ολοκλήρωση του πρώτου μέρους, για τη δυσουτοπία που «[…] δεν έχει αίσιο τέλος. Οι ελπίδες έχουν συντριβεί, ξανά και ξανά. Οι καλύτερες προθέσεις έχουν οδηγήσει πολλές φορές στην Κόλαση» (σ. 111). Έτσι, αναδεικνύει τον ρόλο της συγκεκριμένης λογοτεχνίας, να μπορεί δηλαδή να προσφέρει μια θέαση τόσο στο ουτοπικό (απόμακρο και ίσως ανούσιο) όσο και στη δυστοπία, να προκαλεί μια πιο βαθιά «ανάγνωση» στο ανοίκειο τοπίο που εμφανίζεται όλο και περισσότερο σε απόσταση αναπνοής από την πραγματική ζωή.

Στο δεύτερο μέρος η Άτγουντ, ως κριτικός, αναλύει το έργο γνωστών συγγραφέων του είδους. Ξεχωρίζω το κείμενό της για το Μη μ’ αφήσεις ποτέ, του Καζούο Ισιγκούρο, καθώς αναδεικνύει τις έννοιες του φυσιολογικού και του κανονικού, έννοιες που βρίσκονται στην ιδεολογική βάση του οικοδομήματος μιας κοινωνίας που θέλει να ορίζεται από κανονικότητα, θέτοντας εκτός όποιον δεν ανταποκρίνεται στις προδιαγραφές που η ίδια θέτει, αναιρώντας έτσι την έννοια του φύσει δικαίου, του όντως φυσιολογικού. Αλλά, σχολιάζοντας και τον Θαυμαστό καινούργιο κόσμο του Ώλντους Χάξλυ, τον βλέπει ως μια ονειρική ουτοπία και μια δυσοίωνη δυστοπία ταυτόχρονα, εστιάζοντας στη διττή ανθρώπινη  φύση, καταδικασμένη να υποφέρει έχοντας συνείδηση του μελλοντικού χρόνου, ωστόσο ικανή να φανταστεί μια βελτιωμένη κατάσταση.

Στο τρίτο μέρος η Άτγουντ επανέρχεται στη δική της γραφή επιστημονικής φαντασίας, επιλέγοντας πέντε διηγήματά της. Τα μοτίβα τους: η κρυογονική, η επίσκεψη εξωγήινων στον κόσμο μας, η δική μας επίσκεψή μας σε άλλον κόσμο, η χρονοκάψουλα και τέλος, ένα κομμάτι από τον Τυφλό δολοφόνο, με αίσια κατάληξη.

Στην έκδοση περιλαμβάνεται επίσης μια απαντητική επιστολή της Άτγουντ στην εκπαιδευτική περιφέρεια Τζάντσον, σχετικά με την απαγόρευση του βιβλίου της Η ιστορία μιας θεραπαινίδας, για την προσβολή προς τους χριστιανούς και τη σεξουαλική του ωμότητα. «Με τιμά να γνωρίζω ότι τα γραπτά μου λαμβάνονται κατά γράμμα», θα πει, με νόημα.

Το βιβλίο Άλλοι κόσμοι είναι σε μετάφραση της Βασιλικής Σχίζα, η οποία είναι και η υπεύθυνη της σειράς ROBOTA των Πανεπιστημιακών εκδόσεων Κρήτης. Μια ενδιαφέρουσα σειρά που συνδυάζει την επιστημονική φαντασία με θέματα φιλοσοφίας, τεχνολογίας, θρησκείας, επιστήμης και θεωρίας της λογοτεχνίας. Στόχος να προβληθεί η επιστημονική φαντασία, εντασσόμενη ευλόγως στον λογοτεχνικό «κανόνα», λόγω του βάθους των εννοιών που πραγματεύεται αλλά και των επίκαιρων προβληματισμών που προκύπτουν από την ανάγνωση. Εν προκειμένω το βιβλίο της Άτγουντ, δοκιμιακού χαρακτήρα, που δεν προσφέρει απλώς ένα περίγραμμα του είδους, αλλά το προσεγγίζει στην πολυμορφία του.

 

Διώνη Δημητριάδου

 

Για το βιβλίο της Κατερίνας Παπαδημητρίου

Για το βιβλίο της Κατερίνας Παπαδημητρίου 

την Τετάρτη, 7 Οκτωβρίου 2026, βρεθήκαμε, μιλήσαμε, ανταλλάξαμε απόψεις, στο βιβλιοκαφέ των εκδόσεων Εύμαρος. Το χαρήκαμε πολύ!

Ώς την τελευταία σταγόνα Δέσποινα Νάσσου εκδόσεις Συρτάρι η πρώτη δημοσίευση στο περιοδικό Fractal στη στήλη ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ ΜΕ 500+ ΛΕΞΕΙΣ

 

 Ώς την τελευταία σταγόνα

Δέσποινα Νάσσου

 εκδόσεις Συρτάρι

η πρώτη δημοσίευση στο περιοδικό Fractal

στη στήλη ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ ΜΕ 500+ ΛΕΞΕΙΣ

 

ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ ΜΕ 500+ ΛΕΞΕΙΣ | Ως την υπερχείλιση • Fractal

 Ώς την υπερχείλιση

«Δεν νομίζω ότι με έβλεπες, αν και ήμουν ακριβώς μπροστά σου, όρθια, σχεδόν σε ακουμπούσα… Δεν τολμούσα να σε αγγίξω. Φοβόμουν εκείνο το κενό βλέμμα που με διαπερνούσε, σα να ήμουν φάντασμα κι έκανε τον παγωμένο αέρα στα μάγουλά μου ακόμα πιο τσουχτερό». (σσ. 16-17).

Έτσι νιώθει μπροστά στη μητέρα της η οκτάχρονη Αννέτα, ηρωίδα της νουβέλας της Δέσποινας Νάσσου. Ένα κενό βλέμμα, μια κενή νοήματος σχέση. Μια σύντομη σε έκταση γραφής ιστορία, που διαβάζεται μέσα από τις διαφορετικές «φωνές», τη διαφορετική οπτική των προσώπων γύρω από τη μητέρα. Αν ήταν μυθιστόρημα θα το λέγαμε πολυφωνικό. Αυτό που έχει ενδιαφέρον στο δεύτερο συγγραφικό εγχείρημα της Νάσσου είναι πως μέσα σε λίγες σελίδες έστρεψε το βλέμμα της σ’ αυτά τα διαφορετικά πρόσωπα, με γρήγορη εναλλαγή, έτσι που σχεδόν να ακούγονται ταυτόχρονα, να διασταυρώνονται ή να βαίνουν παράλληλα, συνιστώντας μια εικόνα αντιδράσεων και σκέψεων, στην ουσία αλληλεπιδράσεων.

Τα δύο ετεροθαλή αδέλφια, η Αννέτα και ο πέντε χρόνια μεγαλύτερός της Τόμας, είναι τα απευθείας θύματα του αλκοολισμού της μητέρας τους. Γύρω τους τα υπόλοιπα πρόσωπα, άλλα σε πιο άμεση γειτνίαση με το πρόβλημα, άλλα σε πιο έμμεση, θα συγκροτήσουν έναν κύκλο «οικογένειας» στη θέση της πραγματικής που είναι πάντοτε απούσα. Το πρόσωπο της μητέρας μένει χωρίς «φωνή» στην ιστορία. Ό,τι μαθαίνουμε προέρχεται από την εικόνα που δημιουργούν τα υπόλοιπα πρόσωπα μέσα στις αφηγήσεις τους, επικεντρώνοντας στην υποκειμενική διάσταση (ενισχυμένη δραματουργικά από τον παροντικό χρόνο της αφήγησης) που παίρνει για το καθένα η μητέρα, ο εθισμός της και τα συνακόλουθα προβλήματα. Την ίδια θα την ακούσουμε μόνο μέσα από μια επιστολή που γράφεται κάποια χρόνια μετά τα γεγονότα που συνιστούν την ιστορία αυτή καθεαυτήν. Το συγγραφικό τέχνασμα της Νάσσου να εσωκλείσει την ιστορία της ανάμεσα σε δύο σελίδες ημερολογίου της Αννέτας, αφήνει έξω της πλοκής την ίδια τη μητέρα ως «φωνή» και άποψη, με εμφανή ωστόσο τα σημάδια που έχει αυτή εγγράψει στον ψυχισμό των παιδιών της. Αν είχε επικεντρωθεί στη φωνή/άποψη της μητέρας –κάτι που θα λειτουργούσε αρνητικά ως προς την αληθοφάνεια, καθώς αυτή δεν θα ήταν σε θέση να δει καθαρά τι της συνέβαινε αλλά και τις επιπτώσεις στα παιδιά της– τότε θα επρόκειτο για μια άλλη εντελώς ιστορία, που θα άγγιζε περισσότερο τα όρια της ψυχαναλυτικής γραφής. Εδώ, όμως, το κύριο πρόσωπο δεν είναι η μητέρα. Θα έλεγα ότι δεν είναι καν το μικρότερο από τα δύο παιδιά, η Αννέτα, αν και τόσο η παρουσία της όσο και η οπτική της είναι περισσότερο διακριτές. Η γραφή της Νάσσου  επιχειρεί να μιλήσει για το πρόβλημα του αλκοολισμού, καθιστώντας αυτό ως κύριο «πρόσωπο» μιας ιστορίας που αν πρέπει να την κατατάξουμε σε κατηγορία, θα της προσδίδαμε τον κοινωνικό  χαρακτήρα.

Λέμε συχνά πως η αξία ενός συγγραφέα γίνεται περισσότερο διακριτή, όταν δούμε το δεύτερο συγγραφικό του εγχείρημα. Στην περίπτωση της Νάσσου έχουμε δύο εκ πρώτης όψεως διαφορετικά βιβλία. Η πρώτη της ιστορία ήταν η προσωπική της αντιμετώπιση του τραύματος και του φόβου απέναντι στην ασθένεια, αλλά και η υπέρβασή της, μέσα από τον αλληγορικό χαρακτήρα ενός παραμυθιού. Με άλλα λόγια, η αλήθεια της πίσω από ένα αναγκαίο, όσο και παραπλανητικό φίλτρο. Τώρα παίρνει την απαραίτητη συγγραφική απόσταση από ένα πρόβλημα κοινωνικό στις προεκτάσεις του, μεταβαίνοντας στη θέση του συγγραφέα-παρατηρητή, του παντογνώστη με τη μηδενική εστίαση, αφήνοντας τα πρόσωπα της ιστορίας να μιλήσουν το καθένα στη θέση ενός ομοδιηγητικού ή και αυτοδιηγητικού αφηγητή σε κύριο ή δευτερεύοντα ρόλο.

«[…] Εκείνο το πρωί, μόλις είχα τελειώσει με το γάλα κι είχα αφήσει το μπρίκι στην άκρη. Δεν έκλεισα όμως τον διακόπτη της συσκευής, όπως συνήθως. Ήθελα να ζεστάνω τα δάχτυλά μου. Αναρωτιόμουν αν υπάρχουν πιο ζεστά μέρη στον κόσμο, κάπου που η θερμοκρασία να μην πέφτει για μήνες κάτω από το μηδέν. Έκανα όνειρα, ναι, το παραδέχομαι... Απαγορεύεται να ονειρεύεσαι; Ρε, μάλλον θα απαγορεύεται κι αυτό το έμαθα τελευταίος. Αν ήξερα τι θα επακολουθούσε, είμαι σίγουρος ότι θα είχα προτιμήσει να φύγω για το σχολείο χωρίς να πιω ούτε μια σταγόνα γάλα. Και χωρίς να κάνω ηλίθια όνειρα» (σσ. 50-51).

Ωστόσο, κλείνοντας το μάτι στον προσεκτικό αναγνώστη, διαβαίνει διακριτικά τα όρια της παντογνωσίας, «μετέχοντας» σε κάποιο σημείο με τη δική της «φωνή» και «παρουσία». Σ’ αυτό, επομένως, το δεύτερο βιβλίο της έκδηλη η επιλογή να μιλήσει με μεγαλύτερη ευθύτητα, να θίξει πέρα από το προσωπικό τραύμα την παθογένεια μιας κοινωνίας με πολλαπλά τραύματα, που συνήθως μένουν στη σιωπή.

Δεν είναι τυχαία η επιλογή της ασπρόμαυρης φωτογραφίας του εξωφύλλου (Χριστίνα Καραντώνη, Προς-πέραση), σκιές σε κίνηση. Αλλά και ο τίτλος ως σημαίνον με διαφορετικά σημαινόμενα: κυριολεκτική η σταγόνα του αλκοόλ, μεταφορική η υπομονή που εξαντλείται, τα όρια μιας υπερχείλισης που είναι ανάγκη να τα υπερβείς, προκειμένου να διασώσεις ό,τι ακόμα αξίζει να διασωθεί, ακόμα κι αν η τελική αξία θα μετρηθεί με μόνη την απόπειρα της υπέρβασης.

 

Διώνη Δημητριάδου

 

ΕΝ ΕΙΡΗΝΗ ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ

ΕΝ ΕΙΡΗΝΗ

ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ

Με ένα νεύμα πρόσκλησης στον απέναντι συνάνθρωπο
και μ’ ένα χαμόγελο εγκάρδιας και ειλικρινούς έκφρασης,
ένας από τους πρώτους και μοναχικούς κατοίκους της γης
κάλεσε τον πρωτόφαντο συνάνθρωπο μαζί να μοιραστούνε
τις απορίες της ζωής, τις στενοχώριες και τις πίκρες της μοναξιάς
και το περίσσευμα της χαράς στο γέλιο της αδελφοσύνης.

Λίγο πιο μακριά, μπροστά από μια θεόρατη σπηλιά
αρκετοί έδιναν χέρια κι αγκαλιές με γλυκύτατες φωνές
μαζί να πορευτούνε σε ανίσκιωτους δρόμους και πλαγιές
και σαν είπαν ποιοι το δρόμο θα τραβήξουν πρώτοι
και ποιοι θα μεσημεριάσουν και θα νυχτώσουν στη σπηλιά ,
αρπαχτήκαν με κραυγές και πετριές, άνδρες γυναίκες και παιδιά.

Και πληθύνανε και φτιάξαν πόλεις , κράτη και ηπείρους
με σύνορα κλειστά, τείχη αψηλά και έρημους δρόμους,
οργανώθηκαν σε τάξεις με διοίκηση, νόμους και παραδόσεις,
αυτομόλησαν στην δική τους την πρώτη και αξιόλογη φυλή
με μηνύματα υπεροχής και εκκλήσεις στη γειτονική τους χώρα,
με απειλές και προκλήσεις για συμβιβασμούς και παραδοχές.

Οχυρώθηκαν πίσω από γλωσσικά ,θρησκευτικά και πολιτικά πάθη,
ενυδάτωσαν την ιστορία τους, τον πολιτισμό και την εξέλιξή του
προσφέροντας φιλία και συνεργασία σε όμορα κράτη
και πολεμώντας με αντίγνωμους για συμφέροντα και κυριαρχία
με ειρήνη να στεφθεί η περιοχή σε μία επιδίωξη κοινή
των λαών που τη ζωή τους δίνουν για ένα μέλλον φωτεινό.

Υπερόπτες ολιγάρχες, φιλόδοξοι ηγέτες κι αυτόκλητοι αρχηγοί
καταπατούν συνθήκες, σύνορα διαγράφουν μ’ εχθροπάθεια δολερή
για εδαφική επέκταση, επικυριαρχία και πολιτική επιβολή,
ενώ αντίθετα φιλειρηνικοί, ελεύθεροι και αυτεξούσιοι λαοί
την εν ειρήνη σχέση προτείνουν ως σύμβολο διακρατικής συμβίωσης,
όμως χωρίς αποτέλεσμα γιατί οι πολεμοχαρείς ποτέ τους δε θα λείψουν.

Γιώργος Αλεξανδρής

Το Εργαστήριο Αρχειακών Τεκμηρίων και Τύπου του Τμήματος Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών συμπληρώνει 10 χρόνια και διοργανώνει τη δράση «Αρχείο, Λογοτεχνία, Εκπαίδευση και Πολιτιστική Δημοκρατία»

 

 

Το Εργαστήριο Αρχειακών Τεκμηρίων και Τύπου του Τμήματος Φιλολογίας 

του Πανεπιστημίου Πατρών 

συμπληρώνει 10 χρόνια και διοργανώνει τη δράση 

«Αρχείο, Λογοτεχνία, Εκπαίδευση και Πολιτιστική Δημοκρατία»

 

 

Το Εργαστήριο Αρχειακών Τεκμηρίων και Τύπου του Τμήματος Φιλολογίας [ΕΑΤΤ] του Πανεπιστημίου Πατρών, που ιδρύθηκε πριν από 10 χρόνια (Αύγουστος 2016-2026) με πρωτοβουλία της καθηγήτριας Νεοελληνικής Φιλολογίας Κατερίνας Κωστίου, διοργανώνει την Παρασκευή 9 και το Σάββατο 10 Οκτωβρίου μια σύνθετη δράση με τίτλο «Αρχείο, Λογοτεχνία, Εκπαίδευση και Πολιτιστική Δημοκρατία», ενταγμένη στο πλαίσιο του Welcome UP 2026. Η δράση αυτή απευθύνεται στους συγγραφείς, την ακαδημαϊκή κοινότητα, ανθρώπους από τη δημόσια σφαίρα, που ασχολούνται με τη λογοτεχνία και τον πολιτισμό, αλλά και τον πνευματικό κόσμο της χώρας και φυσικά τις φοιτήτριες και τους φοιτητές και όλη την πανεπιστημιακή κοινότητα. Στόχος της δράσης είναι αφενός μεν να ευχαριστήσουμε τους λογοτέχνες ή τους κληρονόμους τους, που μας εμπιστεύτηκαν και παραχώρησαν το αρχείο τους στο ΕΑΤΤ, αφετέρου να ενημερώσουμε τους ενδιαφερόμενους για την έρευνα και τους τρόπους αξιοποίησης του αρχειακού υλικού.

Το πρώτο αρχείο που παραχωρήθηκε στο ΕΑΤΤ ήταν το Αρχείο Αργύρη Χιόνη το 2017. Για το έργο του έγινε η Α΄ Επιστημονική Συνάντηση το 2021, ενώ φέτος ολοκληρώθηκε η πρώτη διδακτορική διατριβή για τη διακειμενική σύσταση του λογοτεχνικού του σύμπαντος. Όπως μπορεί κανείς να διαπιστώσει από την ιστοσελίδα του ΕΑΤΤ (https://eatt.philology.upatras.gr/) ήδη στις συλλογές μας περιλαμβάνονται αρχεία σημαντικών λογοτεχνών και περιοδικών (π.χ. Γιώργης Παυλόπουλος, Γιάννης Πατίλης, Άρης Μαραγκόπουλος, Σωκράτης Σκαρτσής, Αθηνά Κακούρη, Νένη Ευθυμιάδη, Αθηνά Παπαδάκη, Ηρώ Νικοπούλου, Πλανόδιος, Περίπλους, Οροπέδιο, Οδός Πανός κ.ά), ενώ εκκρεμεί η πρόσκτηση και άλλων αρχείων. Ας σημειωθεί ότι η πρόσκτησή τους γίνεται με γνώμονα τις δυνατότητες του Εργαστηρίου να αξιοποιήσει το αρχειακό υλικό και σύμφωνα με τον ερευνητικό ορίζοντα των μελών και των συνεργατών του Τμήματος.

Η εκδήλωση απευθύνεται και σε συγγραφείς και ανθρώπους των Γραμμάτων που θέλουν να ενημερωθούν για τη λειτουργία του ΕΑΤΤ. Η δράση μας περιλαμβάνει παρουσίαση της δεκάχρονης διαδρομής και της συνολικής δραστηριότητας του ΕΑΤΤ. Ό,τι διαφοροποιεί το εργαστήριό μας από άλλους πιο εύρωστους και καθιερωμένους φορείς λογοτεχνικών αρχείων είναι  η θεσμική σύνδεσή του με την έρευνα και την εκπαίδευση. Το ΕΑΤΤ δεν λειτουργεί μόνον ως αποθετήριο, αλλά ως εργαστήριο, ενταγμένο σε ακαδημαϊκό φορέα (Τμήμα Φιλολογίας Πανεπιστημίου Πατρών) και συνδεδεμένο με το μεταπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών. Δεδομένου ότι το ενδιαφέρον για την έννοια της αρχειακότητας έχει αναζωπυρωθεί στην ψηφιακή εποχή μας, η εκδήλωση θα περιλάβει και μια διεθνή συνάντηση περί αρχείων, στην οποία θα μιλήσουν συγγραφείς, μελετητές, ακαδημαϊκοί, που όλοι τους σχετίζονται με κάποιον τρόπο με αρχεία (Αθηνά Βούρβου, Χρήστος Λάζος, Έλλη Λεμονίδου, Άρης Μαραγκόπουλος, Χρήστος Μπιντούδης, Γιάννης Πατίλης, Francesco Scalora, Γιώργος Τσακνιάς).

Η εκδήλωση θα διεξαχθεί στο Συνεδριακό Κέντρο του Πανεπιστημίου Πατρών και στον χώρο του ΕΑΤΤ. Το απόγευμα της Παρασκευής 9 Οκτωβρίου, στις 17:00 στο Συνεδριακό Κέντρο, θα γίνει η παρουσίαση της συνολικής δραστηριότητας του ΕΑΤΤ, συμπεριλαμβανομένης και της εμπειρίας του πρότζεκτ εικονικής πραγματικότητας «Τόποι και γλώσσες στον Οδυσσέα του Τζόις». Το Σάββατο 10 Οκτωβρίου από τις 10 το πρωί, θα διεξαχθεί στον χώρο του ΕΑΤΤ ημερίδα περί Αρχείου με τη συμμετοχή προσκεκλημένων ομιλητών από τον ελληνικό και τον διεθνή χώρο, σύμφωνα με το πρόγραμμα.

Η είσοδος είναι δωρεάν. Το αναλυτικό πρόγραμμα της δράσης μπορείτε να δείτε εδώ.

Πληροφορίες: Ανδρονίκη Χρυσάφη, μέλος ΕΔΙΠ Τμήματος Φιλολογίας, Υπεύθυνη του ΕΑΤΤ, andron@upatras.gr

 

ΕΑΤΤ, Πανεπιστημιούπολη, 26504 Ρίο, Αχαΐα, eatt@upatras.gr, 2610 969790