ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΙΓΚΑΣ ΣΚΥΛΟΣΠΙΤΟ

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΙΓΚΑΣ

ΣΚΥΛΟΣΠΙΤΟ

 

Πιάνε μαξ το ξύλο

μη το φας από Ημένα

και κολαρωθείς κραυγής

σου αδιαφορία κατοχή Ειμί!

 

Ανεπίγνωστα μ’ ευτέλιζες

σαχλέ ηγεμονίσκε

στο ξου ξουτ να

επιτάσσεις αξιόχρεο μου·

 

Πάντως σε δικιολογούσα:

Φτιάξη αξεπέραστη 

Σκαρί του αυτομάτως σκληραγωγημένο

Φύσεως πολυαγάπη-το τεκνοπρωτεύον…

 

Μετά (βαΐων και κλάδων!) επιφωτίστηκα

επιφορτίστηκα δημοσιογραφικά κομάντα

καταγράψω αντιφατικά μπουλούκια

ρεπορταζώντας γι επεξηγηματικά αυτά:

 

Κρένεις ΣΥ λιγόλεπτο μαρτύριο;

Ομόσημοι του μείς εις μάτην

ψωμοζήτες κλιπαρούμε

κλίβανο μας κατακάψει!

 

Εργάτης αργατών ανάσσεις

χειριζόμενος ψυχές σαν εξαρτήματα

βιομηχανική βιοπαλαίστρα

γοργοπίσθια καπνογόνα·

 

Πούσι πέπλο στη δικαίωση

αντικειμενικών αντικειμένων

σάρκα νιάτα μουμιοποιεί

σπάνις αφυπηρετεί δουλευταράς κανένας.

 

Αναφερθώ σάς Μαρξ;

Εγνοιώθω με παρεξηγήσετε

α δράσω διαφόρως!

Αφού χειραφετείτε ανοιχτόχερα…

Κωνσταντίνος Τσίγκας

(φωτογραφία: Benoit Courti)

Ο Τσίγκας Κωνσταντίνος, γεννηθείς 10/3/05, κατάγεται από Λαμία, και σπουδάζει παιδαγωγικά προσχολικής στο βόλο. Ποιήματα του έχουνε δημοσιευθεί στα ηλεκτρονικά περιοδικά: Fractalart, Νότες λογοτεχνίας, Culturebook, Στίγμα λόγου, tovivlio.net, ενώ έντυπα έχουνε συμπεριληφθεί και στο λογοτεχνία ημερολόγιο 2025 των εκδόσεων κέφαλος, σε διαγωνισμό των οποίων -ποίησης Χαϊκού- έχει λάβει τιμητική διάκριση. Επίσης έχει δημνοσιευθεί και ένα πεζοτράγουδο στο Αθλέπολις με θέμα τον πόλεμο.

 

ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ ΔΥΟ ΠΟΙΗΜΑΤΑ

ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ

ΔΥΟ ΠΟΙΗΜΑΤΑ

ΜΠΟΡΕΙ ΚΑΙ ΝΑ ΛΑΘΕΨΑΜΕ

Μπορεί και να λαθέψαμε, εμείς οι θνητοί,
όταν σε στιγμές αυτογνωσίας και ειλικρίνειας,
με περίσσευμα πνεύματος και ψυχής
αποφασίσαμε ν’αναγνωρίσουμε στους θεούς
την αξιοσύνη και το διαφέντεμα της ζωής
και κρατήσαμε για μας,
την αξιοπρέπεια και τη γενναιοψυχία
ως αρετές κι αξίες  που ταίριαζαν
στη συνείδηση και τη μεγαλοπρέπειά μας.

Μπορεί και να λαθέψαμε, εμείς οι θνητοί,
όταν μετρώντας τις δυνάμεις του μυαλού
και της καρδιάς τις αντοχές,
τις βρήκαμε περισσότερες απ’ όσες αντέχαμε
κι εκτιμήσαμε ως αδικαιολόγητη υπερβολή
κι επικίνδυνη την αυτοπεποίθησή μας
που θα μας έφερνε σ’ αντιπαράθεση με τη μικρότητά μας
και θα μας βύθιζε στις εφιαλτικές ενοχές
και στης καταστροφής τη δίνη.

Μπορεί και να λαθέψαμε, εμείς οι θνητοί,
όταν αποφύγαμε την πρόκληση του ενστίκτου
και  φοβηθήκαμε στο άγνωστο να βγούμε,
ν’ αναζητήσουμε τις καταβολές μας
και να ερμηνεύσουμε την ταύτισή μας με το θείο
πιότερο ως ιδανική πληρότητα
και λιγότερο ως  ολοκλήρωση,
αφήνοντας τ’ απόμακρο μεγαλείο στους θεούς
και κρατώντας για μας  την προσιτή υπέρβαση.

Μπορεί και να λαθέψαμε, εμείς οι θνητοί,
όταν με φειδώ κι αιδημοσύνη
προσανατολίζαμε τη ζωή μας
σε σταθερές αφετηρίες και βέβαιους τερματισμούς,
αφήνοντας τ’ ακέραιο στους θεούς,
μ’ αναίδεια κι αφ’ υψηλού να βλέπουν,
τ’ απρόβλεπτο και αυτονόητο να λυμαίνονται,
κρατώντας για μας της προσαρμογής το θάρρος
σ’ έναν αγώνα με νικητές και ηττημένους.

ΣΠΟΥΔΗ ΚΑΙ ΔΙΚΗ

Τα θαύματα γίνονται στους δρόμους,
εκεί που ανασαίνει η ζωή.
Να τα σηκώνουν οι άνθρωποι στους ώμους
και να ξαφνιάζονται οι εύθραυστοι θεοί.

Πάντα την αιφνιδίαζε η περισυλλογή,
όταν ύποπτοι φόβοι τής έσκαβαν την ψυχή.

Μοιάζει με κραυγή η βιασύνη
και με πληρότητα η σιωπή.
Ας ήταν να γινόταν δικαιοσύνη,
ο χρόνος, ο χώρος και οι περαστικοί.

Πάντα την σταύρωνε η τρέχουσα λογική,
καθώς την άφηνε έκθετο απολογητή.

Το γέλιο είναι των θεών κληρονομιά,
ένσταση των θνητών και δημιουργία,
για να είναι το μεγαλείο τους λευτεριά
σπουδή και δίκη στην ίδια λειτουργία.

Πάντα σχεδίαζε σ ́ αυτή τη διαδρομή
ακόμα μία δέσμευση και νέα ανατροπή.

Να ζεις το απόλυτο ως αναφορά
μικρόψυχο φαντάζει και συνετό,
γιατί είναι το «πιο πολύ» κάθε φορά,
τόσο απόμακρο και τόσο προσωπικό.

Πάντα με δέος ανακάλυπτε πως η ζωή
δεν είναι επανάληψη ούτε αντιγραφή.

Γιώργος  Αλεξανδρής

(φωτογραφία: Benoit Courti)

Στα καφενεία των χαϊκού Δημήτρης Ζάχαρης εκδόσεις Κουκκίδα η πρώτη δημοσίευση στο περιοδικό Fractal στη στήλη ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ ΜΕ 500+ ΛΕΞΕΙΣ

 

Στα καφενεία των χαϊκού

Δημήτρης Ζάχαρης

 εκδόσεις Κουκκίδα

η πρώτη δημοσίευση στο περιοδικό Fractal

στη στήλη ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ ΜΕ 500+ ΛΕΞΕΙΣ

ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ ΜΕ 500+ ΛΕΞΕΙΣ | Χαϊκού σαν τρίστιχα στοχαστικά δοκίμια • Fractal

 

 

Χαϊκού σαν τρίστιχα στοχαστικά δοκίμια

ALS

Η ασθένεια

που πικρά μου μαθαίνει

την υπομονή

Γράφοντας ο Δημήτρης Ζάχαρης το παραπάνω χαϊκού, θέλει να τοποθετήσει μέσα στην ίδια του την ποίηση την ασθένειά του, να την ονομάσει, να σταθεί απέναντί της, αυτή που τον κρατάει καθηλωμένο εδώ και οκτώ χρόνια, που του στερεί την κίνηση, υπονομεύοντας τη ζωή του, και επιτρέποντάς του μόνο να σκέφτεται και να ποιεί τον λόγον. Δεν είναι και λίγο, όμως, αυτό, αφού ήδη μετράει πέντε ποιητικές συλλογές ιδιαίτερης αξίας.

Η αναμέτρησή του, στην πρόσφατη ποιητική του συλλογή, με την τέχνη των χαϊκού, τον προκαλεί να βάλει ένα στοίχημα: πόση ουσία ζωής μπορεί να ενσωματωθεί μέσα στις 17 συλλαβές, και σε πόσες προεκτάσεις  ερμηνευτικές μπορούν αυτές να αναπτυχθούν; Τα χαϊκού για τον Ζάχαρη είναι οι αφορμές για να δημιουργήσει το δικό του, προσωπικό είδος, χωρίς να προδώσει τη μετρική τους, χωρίς να αυθαιρετήσει αλλοιώνοντας τη μορφή τους. Επεμβαίνει στη θεματική τους, δημιουργώντας μια διαφορετική ποιητική ατμόσφαιρα. Έτσι, επινοεί τον «χώρο», για να τοποθετήσει τα ποιήματα αυτά. Το «καφενείο της γειτονιάς», ως χώρος συνάντησης, για να διασωθούν οι πολύτιμες στιγμές, ένας προσωπικός του τόπος, όπου συμπυκνώνεται η συνειδητοποίηση, η θλίψη, η υπομονή. Είναι ο τόπος όπου ονομάζεται και ξορκίζεται το κακό.

Όταν γράφει:

 

ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ

Άδεια καρέκλα

κρατάει το σχήμα μου

όταν νυχτώνει

 

ο χρόνος σχηματοποιείται, το κενό διευρύνεται, η μοναξιά αποκτά χίλια άδεια πρόσωπα. Η προσέγγιση πλέον απαιτεί πολλή προσοχή, ώστε να παραμερισθεί το εύστοχο ή ακό­μη και το παιγνιώδες της γραφής (συχνά εύστοχο ακριβώς γιατί είναι παιγνιώδες), προκειμένου να αναχθεί σε μείζον ζητούμενο η σοβαρότητα αλλά και η διαύγεια των θέσεων, καθώς και η δυναμική των λέξεων να συμπαρασύρουν μαζί τους τη βαθύτερη, και όχι μόνον την εύκολη επιφανειακή, αναγνωστική πρόσληψη και μακάρι τη μέθεξη. Αλλά και εδώ:

 

ΛΕΙΠΩ

Η απουσία

φοράει το παλτό μου

και βγαίνει πρώτη

 

οι όροι τώρα είναι άλλης φύσης: προέχει η δύναμη του πε­ριεχομένου, η ειλικρίνειά του, ο αυθεντικός, ώριμος προ­βληματισμός. Στο παραπάνω ποίημα, η απουσία παίρνει το σχήμα του σώματος, αυτή μπορεί να κινηθεί, να φύ­γει. Ο ίδιος εγκλωβίζεται μέσα στο πρωτοπρόσωπο ρήμα «Λείπω». Όμως η στιγμή έχει αξία από μόνη της, έτσι όπως συμπυκνώνεται μέσα σε λίγες λέξεις, χωρίς να χάνει την ουσία της, ίσα ίσα τη μεγεθύνει με τον ρυθμό που της χαρίζει το αυστηρό μέτρημα των συλλαβών.

Μετά το καφενείο της γειτονιάς, ακολουθεί το υπέροχης έμπνευσης «καφενείο του κόσμου», όπου σημαντικές προσωπικότητες έρχονται να βρουν ένα ολότελα δικό τους, προσωπικό ποίημα. Ποίημα που καταφέρνει να αφηγηθεί (ναι, τρόπος αφήγησης είναι) τη ζωή, τη σκέψη, το έργο, σε εξαιρετική νοηματική ευστοχία και πυκνότητα.

ΦΡΙΝΤΑ ΚΑΛΟ

(1907-1954) 

Αίμα και χρώμα

το σώμα γίνεται φως

από τον πόνο

 

Ο σωματικός πόνος μεταποιείται στην τραγική καθημερι­νότητα της Φρίντα Κάλο, σε έργο ζωγραφικής στο χρώμα του αίματος. Και ο Ζάχαρης, αποτυπώνοντας σε τρεις στίχους το πάθος της ζωγράφου, συνομιλεί μαζί της έχοντας έναν κοινό τόπο επαφής.

 

ΧΟΡΧΕ ΛΟΥΙΣ ΜΠΟΡΧΕΣ

(1899-1986)

Σε κάθε λέξη

οι λαβύρινθοι ψάχνουν

μια άλλη πόρτα

Σ’ αυτό το ποίημα όλος ο πολυσήμαντος κόσμος του Μπόρχες ξεδιπλώνεται, και ο Ζάχαρης γράφοντας νιώθει μέσα του τον δικό του λαβύρινθο, ατελή, χωρίς έξοδο. 

Θεωρώ πως ο Ζάχαρης θα έγραφε ποίηση έτσι κι αλλιώς, έχοντας μέσα του τις ικανές αφορμές. Αυτό που τον οδηγεί σ’ αυτή την ευφυή ποιητική σύλ­ληψη είναι, πιστεύω, ο τρόπος που ο «διαβάζει» τη ζωή στο σύνολό της, όπως ανιχνεύει το παραμικρό ίχνος της, ακόμα και μέσα από τη σωματική του ακινησία. Δεν εννοώ με αυτό ότι θα έγραφε διαφορετικά αν μπορούσε να σταθεί όρθιος. Έτσι θα έγραφε, η ποιητική του τέχνη δεν θα άλλαζε. Όμως τώρα μπορεί και κοιτάζει τα μεγέθη της ζωής και τα μετρά αναλόγως. Γι’ αυτό και επιλέγει τώρα να γράψει αυτά τα λιλιπούτεια ποιήματα, να συμπυκνώσει όλο το νόημα της ζωής, έτσι όπως το αντι­λαμβάνεται, μέσα στο ελάχιστο ποιητικό «σώμα», χωρίς να αφήνει περιθώρια αμφισβήτησης της ποιητικής ουσίας που ενσωματώθηκε στο τρίστιχο· οι δύο κόσμοι, ο έξωθεν, αδιάφορος όσο και ανερμήνευτος, και ο έσωθεν, να ποιούν τον λόγο με τη συντομία και την αυθεντικότητα ενός φιλο­σοφικού στοχασμού. Το χαϊκού, όπως λειτουργεί στην ποίηση του Ζάχαρη, δεν είναι τε­χνική, είναι τέχνη. Όμως, δεν είναι μόνο τέχνη, αν και αυτό θα αρκούσε για την αποτίμηση της αξίας της. Είναι στοχασμός βαθύς, που με τη συμπύκνωσή του μέσα στο τρίστιχο ποίημα, αποκτά άλλες διαστάσεις, καθώς η κάθε μία λέξη του αποκρυπτογραφείται τόσες φορές όσες και οι αναγνώσεις του.

 

Από τις εκδόσεις Κουκκίδα, μια πολύ προσεγμένη αισθητικά έκδοση, και στο  εξώφυλλο το έργο της Γιούλικας Ψιμούλη Haiku, με τα γήινα χρώματα να συμπλέουν με το λαμπερό μπλε, στο σημείο όπου συναντώνται η γη και το νερό, στοιχεία ζωής εν κινήσει ή εν ακινησία, στον ποιητικό τόπο.

Ο ίδιος γράφει στο συνοδευτικό του σημείωμα: «[…] Αν κάτι θέλω να μείνει από αυτό το ταξίδι, δεν είναι η ακρίβεια των στίχων ούτε η πιθανή λογοτεχνική τους επιτυχία, αλλά η επιμονή στην ανθρώπινη παρουσία. Η ανάγκη να μη χαθεί το ανθρώπινο πρόσωπο μέσα στη σιωπή που επιβάλλουν οι νόσοι όπως η Als, οι απώλειες ή οι λέ­ξεις που δεν προλαβαίνουν να ειπωθούν. Ακόμη κι όταν η φωνή αποσύρεται, η ποίηση μπορεί να λειτουργεί ως τόπος συνάντησης· ένα καφενείο όπου οι άνθρωποι και οι φωνές τους βρίσκονται για λίγο μαζί, όχι για να σωθούν ή να εξηγηθούν, αλλά για να υπάρξουν –έστω και για μια στιγ­μή– πριν χαθούν ξανά στον χρόνο».

Διώνη Δημητριάδου

Χειμώνας Γρηγόρης Σακαλής

 Χειμώνας

Γρηγόρης Σακαλής

Ατέλειωτος που είναι

ο φετινός χειμώνας

θαρρείς πως πάγωσε

η ψυχή μας 

και τα σώματα γίνανε βαριά

κουβαλούν αβάσταχτο κενό

περιττά στολίδια

σ΄ατέλειωτο ανήφορο.

Σμήνη πουλιών οι παρέες μας

που διασκορπίστηκαν

στον πρώτο χιονιά

καθώς ήταν γεννήματα

της τύχης

μικροί τυχοδιώκτες

σ΄αναζητήσεις του εγώ

χτίζουμε πύργους

κι ατομικά καταφύγια

ανώφελα.

Βαρύς που είναι

ο φετινός χειμώνας

θαρρείς θα κρατήσει για πάντα.

Γρηγόρης Σακαλής

(φωτογραφία: Moises Levy)

ΝΕΕΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΕΣ Μάκης Τσίτας Τσίχλες ταξιδίου Εκδόσεις Μεταίχμιο

 

 ΝΕΕΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΕΣ

Μάκης Τσίτας

Τσίχλες ταξιδίου

Εκδόσεις Μεταίχμιο

 

 

Κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Μεταίχμιο το νέο βιβλίο του βραβευμένου συγγραφέα Μάκη Τσίτα Τσίχλες ταξιδίου.

 

Πρόκειται για δεκαεννιά διηγήματα, που διανύουν τριάντα και κάτι χρόνια, γραμμένα το καθένα με διαφορετική τεχνοτροπία, γλώσσα και δομή. Με το κωμικό ή σουρεαλιστικό στοιχείο να εναλλάσσεται με το δραματικό και κάποιες φορές με τη συγκίνηση.

 

Άνθρωποι-δεντράκια, που προσπαθούν να κρατηθούν όρθιοι στην ισόβια διάρκεια του κόντρα καιρού.

Άνδρες που έρχονται αντιμέτωποι με την ανασφάλεια, τη ματαίωση και την απώλεια.

Γυναίκες που βιώνουν τη μοναξιά και την απόγνωση κι άλλες που κυνηγούν την ουτοπία.

Μητέρες υπερπροστατευτικές κι άλλες αμήχανες ή κλεισμένες στον εαυτό τους.

Γιαγιάδες τρυφερές και αγαπησιάρικες κι άλλες κάπως παρεξηγημένες.

Γιοι και κόρες που υφίστανται τις συνέπειες της γονεϊκής συμπεριφοράς ή που προσπαθούν να ξεφύγουν με όχημα την κατανόηση και τη συγχώρεση.

 

Δεκαεννιά διηγήματα για τη ζωή όπως είναι: σκληρή, τρυφερή, αστεία, απρόβλεπτη, παράλογη.

 

Βρείτε το βιβλίο εδώ: https://www.metaixmio.gr/el/products/tsixles-taxidiou-dihghmata

 

 

Βιογραφικό:

Ο Μάκης Τσίτας γεννήθηκε το 1971 στα Γιαννιτσά. Σπούδασε δημοσιογραφία, ζει στην Αθήνα και διευθύνει το ενημερωτικό site για το βιβλίο και τον πολιτισμό Diastixo.gr. Έργα του ανέβηκαν στο θέατρο σε Ελλάδα και εξωτερικό και στίχοι του μελοποιήθηκαν. Διηγήματα και βιβλία του για παιδιά έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες. Έχει εκδώσει 5 βιβλία για ενήλικες και 32 βιβλία για παιδιά.

Για το μυθιστόρημά του Μάρτυς μου ο Θεός (εκδ. Μεταίχμιο), το οποίο κυκλοφορεί σε 12 ευρωπαϊκές γλώσσες, έλαβε το Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2014 (EUPL) και τιμήθηκε από τον Δήμο Αθηναίων, τον Δήμο Πέλλας, τον Δήμο Έδεσσας, τη Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Έδεσσας και την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας.

Από τις εκδόσεις Μεταίχμιο κυκλοφορούν επίσης η νουβέλα του Πέντε στάσεις και τα βιβλία για παιδιά: Γιατί δεν κοιμάσαι, μαμά;, Η καμηλοπάρδαλη Χαραλαμπία (Κρατικό Βραβείο Εικονογράφησης Κύπρου 2021), Έρχεται ο γίγαντας (Βραβείο του Ελληνικού Τμήματος της ΙΒΒΥ – Κύκλος του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου 2023), Ο σύμβουλος του βασιλιά (Βραβείο περιοδικού Χάρτης 2024).

Περισσότερα στο makistsitas.com.

Εκδόσεις Μεταίχμιο

Iπποκράτους 118, 114 72 Αθήνα, 211 3003500

metaixmio.gr, web@metaixmio.gr

 

ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΩΣΤΑ

 

 

ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΩΣΤΑ

 

Χαρταετός αν ήσουν

Θα το ’λεγες πως θα πετάξεις

Ανήμερα αρχής σαρακοστής

Του νηστευτή

Του ποιητή

Του λαβωμένου ανήμερα

 

Μονήρης και αναχωρητής, εσώκλειστος ο ποιητής, κι όμως πάντα παρών, εν πλήρει συνειδήσει και του χρόνου και του χώρου, εντός και εκτός του οποίου επέλεξε να ζήσει. Γιατί ήταν ταυτόχρονο το «μέσα» και το παράδοξο και ιδιότυπο «έξω» του Κώστα. Φωνή από το τηλέφωνο, καθημερινή και μακροσκελής χρονικά συζήτηση, μια περιδιάβαση σε όλο τον χώρο τον οικείο της ποίησης, μια πολυπρόσωπη «παρουσία» στις αφηγήσεις του, στις περιπαικτικές συχνά ιστορίες που θυμόταν, στη μίμηση φωνών και συμπεριφορών, με τη διάθεση μικρού παιδιού, που δεν μπορείς να του θυμώσεις. Χρωστώ στον Κώστα την αγάπη αλλά και την οργή, τις απίστευτες εκρήξεις του, όλα στον υπέρτατο βαθμό. Γιατί ήταν ένας ζωντανός άνθρωπος, ένας δημιουργός με ψυχή ζώσα, γι’ αυτό και η απίστευτη κλίμακα συναισθηματικών αλλαγών. Τον καταλάβαινα, τον ένιωθα, ακόμα κι όταν πίστευα πως άδικες οι φωνές του – επανερχόταν με μια σύντομη αλλά τόσο ουσιαστική συγνώμη. Άλλοτε πάλι ήταν η δική μου η συγνώμη, γιατί έτσι έπρεπε· είχε δίκιο σε πολλά. Δεν ήταν εύκολος άνθρωπος, με την κοινότοπη έννοια, αλλά ήταν αληθινός. Κάποιοι δεν μπόρεσαν να εννοήσουν ούτε το αγαπητικό του δόσιμο ούτε τα ξεσπάσματά του, κι έτσι απομακρύνθηκαν, άλλους τους απομάκρυνε ο ίδιος, όταν τους βρήκε «λίγους» ως προς το ήθος. Πάντα, όμως, ακόμα κι αυτούς τους συγχωρούσε, αν ήταν καλοί ποιητές.

Χρωστώ στον Κώστα πολλά, ανάμεσά τους ένα κοινό μας βιβλίο και ένα έντυπο περιοδικό που το εμπνεύστηκε και θέλησε να το συνδιευθύνουμε. Ήταν τότε που του είπα ότι το όνομά του έπρεπε να προηγηθεί, καθώς σεβόμουν την πορεία του στην ποίηση. Δεν το δεχόταν σε καμία περίπτωση.  Επέμενα και τότε μου είπε: «ε, ας μη βγει το περιοδικό!» Υποχώρησα. Στο κοινό μας βιβλίο, τα ίδια. Επέμενα πολύ, του είπα: «ε, τότε ας μη βγει το βιβλίο!» Υποχώρησε αυτός. Έτσι ήταν σε όλα του, απρόσμενος στις αντιδράσεις του, αν και σου έδινε την εντύπωση πως πολύ είχε μελετήσει τι θα πει και τι θα κάνει. Έδινε χώρο στους άλλους, αν τους εκτιμούσε, τους περιόριζε αν πίστευε ότι έχουν πολύ δρόμο ακόμη μπροστά τους και τους συμβούλευε, εν μέρει τους καθοδηγούσε. Όσοι απομακρύνθηκαν έχασαν πολλά, όσοι παραμείναμε κερδίσαμε.

Το περιοδικό μας, η Σταφυλή μας, ορφάνεψε. Πριν δυο χρόνια, μου είχε πει ότι θα τα παρατήσει, σε μια από τις πιο δύσκολες στιγμές του, «είσαι μόνη σου», κι εγώ του είπα πως μαζί θα είμαστε, κι αν τα παρατήσει, θα τα παρατήσω κι εγώ.  Νιώθω πως δεν τα παράτησε ο Κώστας, η ζωή του τον εγκατέλειψε, μετά από πολλά βάσανα, πολύ πόνο στο σώμα και στην ψυχή. Κι έτσι μόνος όπως έμεινε, θαρρώ, αν υπάρχει κάπου, θα μπορεί να ξαποσταίνει στις σελίδες του περιοδικού.

Όσοι τον καταλάβαμε και τον αγαπήσαμε, στις καλές και τις κακές του στιγμές (ειδικά αυτές, μόνο στιγμές ήταν), θα τον έχουμε πάντα δίπλα μας. Αυτόν τον Ποιητή, τον φίλο, τον συνοδοιπόρο. Όσο ζούσε διατέλεσε εν αφανεία ηθελημένη, δεν κυκλοφορούσε καθόλου, και έτσι πολλοί δεν τον ήξεραν. Όσοι υποψιασμένοι, τον γνώριζαν, όσοι ένιωσαν το δόσιμό του.  Γιατί η καλή ποίηση, όσο κι αν την αγνοήσουν, δεν θα χαθεί ποτέ. Η ιδιότυπη, καθαρά προσωπική στο ύφος και τη γλώσσα της ποίηση.

Ο ίδιος ήθελε να τον αγαπούν, ήθελε να το ακούει, κι όταν δεν το άκουγε, ρώταγε: «μ’ αγαπάς και μένα λιγάκι;» «Σ’ αγαπάω, π’ ανάθεμά σε», του έλεγα, και γέλαγε. Έτσι.

[Κώστας Θ. Ριζάκης (23/4/1960-23/2/2026)]

Διώνη Δημητριάδου

Σαν σήμερα Μια αφηγηματική διαπλοκή Έρση Σεϊρλή εκδόσεις Οδός Πανός η πρώτη δημοσίευση στο περιοδικό Fractal στη στήλη ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ ΜΕ 500+ ΛΕΞΕΙΣ

 

Σαν σήμερα

Μια αφηγηματική διαπλοκή

Έρση Σεϊρλή

 εκδόσεις Οδός Πανός

η πρώτη δημοσίευση στο περιοδικό Fractal

στη στήλη ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ ΜΕ 500+ ΛΕΞΕΙΣ

ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ ΜΕ 500+ ΛΕΞΕΙΣ | Η γραφή ως αρχική αφορμή • Fractal

 

 

 

 

Η γραφή ως αρχική αφορμή

 

Ένα ιδιαίτερο ύφος, καθαρά προσωπικό, αλλά και μια εν δυνάμει υπέρβαση των αφηγηματικών τρόπων, χαρακτηρίζει τη γραφή της Έρσης Σεϊρλή. Εδώ δεν ενδιαφέρει τόσο το σημείο εκκίνηση της γραφής, που έτσι κι αλλιώς μόνον ως εικασία θα μπορούσε να επισημανθεί, καθώς οι αφορμές της τέχνης θνητές και δεν συνοδεύουν το έργο μετά τη δημιουργία του. Το πρόσφατο βιβλίο της Σεϊρλή Σαν σήμερα, συνιστά μια δημιουργική άσκηση γραφής, που μοιράζει την αφήγηση σε δύο μέρη, διαπλεκόμενα μεταξύ τους, όπως ο χρόνος (ασύλληπτος στην ουσία του) ρέει «ακάμας» και αιώνιος, πέρα από την αντιληπτική ανθρώπινη ικανότητα. Η λογοτεχνία συχνά «παίζει» με τα χρονικά διαστήματα, όμως εδώ, σ’ αυτή τη γραφή, το παιχνίδι αυτό είναι αυτοσκοπός, δεν αποτελεί στοιχείο που δομεί την πλοκή της μυθοπλασίας, είναι αυτό το ίδιο το κέντρο του ενδιαφέροντος.

Έτσι όπως η ιστορία διασπάται σε μικρές αφηγήσεις, σε ένα χρονικό παρελθοντικό φόντο που εναλλάσσεται με ένα σύγχρονο παρόν, μια περιδιάβαση στην πόλη της Αθήνας, δεν ξέρεις ποιο από τα δύο είναι το πιο σκοτεινό, το πιο καθοριστικά επιδραστικό στην ψυχή της αφηγήτριας. Με το ένα χρονικό πλαίσιο να πατάει στη μνήμη, με το άλλο να βιώνει το σήμερα, νιώθεις πως ό,τι έχει βιωθεί, τραυματικό ή όχι ως αποτέλεσμα ισχυρό, απολήγει σε μια σύγχρονη θέαση του περιβάλλοντος χώρου αμφίρροπη, σαν μια λεπτή ισορροπία ανάμεσα στην επιθυμία και τον φόβο. Ο Ξένος της ιστορίας, απρόβλεπτη συνάντηση, από την ξενότητα της επαφής στην εξοικείωση, από την απλή συμπόρευση στην ανάλυση εννοιών και σε έναν ιδιότυπο διάλογο ανάμεσα στην αδυναμία και στη δύναμη, με τον Ξένο, δηλαδή Ξενοκράτη να ενσωματώνει στο όνομά του (δηλωτικό της ισχύος του) τον μέγιστο φόβο, αυτόν της καθοδήγησης.

Η όψη της πόλης, όπως η αφηγήτρια τη βλέπει (σημερινή όψη στον αντίποδα της παλιάς, αν και όλα τα σημεία εκεί οδηγούσαν), παραπέμπει στους προσωπικούς της φόβους, όπως μέσα στον χρόνο έχτισαν έναν τρόπο θέασης των πραγμάτων. Έτσι, δένουν μεταξύ τους οι δύο αφηγήσεις, η μία αποσπασματική με μόνον εσωτερική σύνδεση των επιμέρους κομματιών της (εν είδει ψυχής κομματιασμένης που άλλοτε θυμάται και άλλοτε αλλοιώνει τη μνήμη), και η άλλη σε συνεχή ροή να ενσωματώνει με έμμεσο τρόπο τον απόηχο των φόβων, αλλά και να τους συντηρεί μέσα στο ζοφερό περιβάλλον της πόλης. Σημαντική συνιστώσα αποδεικνύεται η περιγραφή, το «χτίσιμο» του χώρου, μέσα στον οποίο τα πρόσωπα βρίσκουν τις κινήσεις τους· όσο μέσα τους υπάρχει η αμφιβολία και η αιώρηση, τόσο ο χώρος δρα καταλυτικά και τα προσγειώνει, τους δίνει σχήμα και σώμα.

Μια απαισιόδοξη ματιά στον μέσα και τον έξω κόσμο; Μια οδοιπορία προς τον εαυτό; Μια θέα προς τον κόσμο σήμερα; Ίσως όλα αυτά ή και κάτι ακόμα. Η Σεϊρλή θεωρώ πως ψάχνει τον τρόπο της γραφής αυτόν καθεαυτόν, δεν ενδιαφέρεται να γράψει μια σειρά από αφηγήσεις ή μια ενιαία ιστορία. Αν στο αποτέλεσμα μπορούμε ενδεχομένως να δούμε το ένα ή το άλλο, απέχει ίσως από την αρχική συγγραφική πρόθεση, που πάλι ως εικασία γίνεται να την εκτιμήσουμε. Είναι η γραφή ως εκκινούσα αρχή που την αφορά, και θα συνεχίσει να προεκτείνει τις αφηγηματικές δυνατότητες προς όλο και πιο διαφορετικές μορφές. Ένας αυτοσχεδιασμός, με τη θεατρικότητα ή την κινησιολογία του χορού; Σε κάθε περίπτωση, έχει ενδιαφέρον η πρωτοτυπία στη γραφή, μέσα σε μια βαρετή συχνά ομοιομορφία και επανάληψη. Η γραφή της Σεϊρλή κατορθώνει να κρατήσει ρυθμό σε μια αφήγηση διασπασμένη, απηχώντας την ανάσα της ζωής ακόμα κι όταν όλα γύρω τείνουν να την καταργήσουν.

Διώνη Δημητριάδου

 

Απόσπασμα

 

Ξυπνώ με την αίσθηση ότι βρίσκομαι εκεί που δεν πρέπει να βρίσκομαι. Πού; Στο σκοτάδι. Τι κάνεις στο σκοτάδι; Κάθεσαι και περιμένεις. Τι περιμένεις; Το αιωνίως ζητούμενο, την ανυπαρξία. Αλλά εγώ υπάρχω. Απόδειξη ότι προσκρούω σε επιφάνειες τραχιές που μόνο στο κακό παραπέμπουν. Μα επιβιώνει το κακό στο σκοτάδι; Σε κανονικές συνθήκες αυτά τα φιλοσοφήματα ηχούν γελοία. Είναι όμως οι συνθήκες κανονικές; Ποτέ δεν ήταν. Ούτε θα γίνουν. Κλείνω τα μάτια και τα αφήνω να με πάρουν μαζί τους. Αόρατα δια γυμνού οφθαλμού, τα υποατομικά σωματίδια στροβιλίζονται σε έναν μακάριο χορό. Ακολουθώ με μία μόνο αγωνία. Πόσο χρόνο θα πάρει; Πόσο θα διαρκέσει η αιώνια περιστροφή;  (σ. 210).