Για τον Γιάννη Χρήστου
1926 - 2026
Ο Γιώργος Χρονάς συνομιλεί με τον Αλέξανδρο
Αδαμόπουλο
(πρωτη δημοσίευση στο περιοδικό Οδός Πανός, τχ. 211, 2026)
Γ.Χ:
Σκέφτομαι τώρα πως το βιβλίο σου για τον Γιάννη Χρήστου κυκλοφορεί έναν αιώνα
μετά τη γέννησή του και πάνε κιόλας πενήντα έξι χρόνια από τον θάνατό του.
Α.Α: Δεν είναι και λίγα· περνάει ο καιρός.
Τρομερός ο χρόνος· κυλάει αδυσώπητα χωρίς να το καταλαβαίνουμε, όμως ο Γιάννης
Χρήστου εξακολουθεί να μας φαίνεται η ίδια νεανική φιγούρα πάντα, το ίδιο
ζωντανός όπως άλλοτε.
Γ.Χ:
Θυμάμαι πολύ καλά πόσο με είχε εντυπωσιάσει τότε, στα μέσα της δεκαετίας του
’60, που τον έβλεπα στους ‘Πέρσες’
και στις Μέρες Σύγχρονης Μουσικής. Ήτανε κάτι τελείως πρωτόγνωρο. Και σαν άκουσμα και σαν θέαμα. Δεν είχε
τίποτα κοινό με ό,τι ξέραμε ως τότε. Δεν έμοιαζε με τίποτα. Η ίδια η έννοια της
συναυλίας όπου όλοι πήγαιναν φορώντας τα καλά τους, είχε τιναχτεί στον αέρα. Για
όλους, μα ιδιαίτερα για εμάς τους εικοσάρηδες ήταν κάτι εντελώς επαναστατικό.
Μεγαλειώδες.
Α.Α: Σωστά· εντελώς πρωτόγνωρο. Κανείς δεν είχε
τολμήσει ως τότε να κάει κάτι τέτοιο: Να παρουσιάσει ο ίδιος μέσα στο
ξενοδοχείο Χίλτον το 1967, την ‘Κυρία με τη Στρυχνίνη’ κι ένα χρόνο μετά τον ‘Επίκυκλο’. Με ιδιαίτερη
έμφαση σ’ ένα αλλόκοτα τελετουργικό στοιχείο με ενεργό συμμετοχή όλων των
εκτελεστών κι έχοντας ως στόχο να διαλύσει εντελώς την ψευδαίσθηση της σκηνής
τοποθετώντας μουσικούς, ηθοποιούς, ακόμη και τον μαέστρο χύμα στο πάτωμα.
Αδιανόητα πράγματα!
Γ.Χ:
Εσύ τι θυμάσαι από εκείνη την εποχή;
Α.Α: Εγώ, μικρότερος κατά πέντε χρόνια,
δεν πήγαινα σε συναυλίες τότε. Τον έβλεπα όμως απ’ το 1964, όταν εγκαταστάθηκε
με την οικογένειά του στη γωνιακή πολυκατοικία Βασιλίσσης Σοφίας 60 και
Παπαδιαμαντοπούλου 1. Ακριβώς απέναντι απ’ το πατρικό μου στην
Παπαδιαμαντοπούλου 4, που δεν είναι καθόλου φαρδύς δρόμος. Και μάλιστα στον 5ον
όροφο, όπως κι εμείς. Λίγα μέτρα μόνο μας χώριζαν. Στην αρχή φυσικά δεν ήξερα
ποιος ήταν, όμως μου έκανε εντύπωση που φορώντας άνετα σκούρα ρούχα και μαύρα
γυαλιά βημάτιζε αργά πέρα δώθε στη μεγάλη βεράντα μόνος· αφηρημένος, χαμένος
στις σκέψεις του. Λίγο μετά· από κάτι συζητήσεις στο σπίτι, έμαθα πως ήταν
αυτός που είχε κάνει τη μουσική των ‘Περσών’
και το ενδιαφέρον μου φούντωσε, καθώς άκουγα από τότε αυτό που συνήθως λέμε
‘σοβαρή’, ‘κλασική’ μουσική. Κι όταν απόχτησα μια στερεοφωνική εγκατάσταση με πολύ
ισχυρά ηχεία και άκουγα συμφωνική μουσική στη διαπασών, διευθύνοντας στον αέρα σαν
τρελός μια φανταστική ορχήστρα, προφανώς άκουγε κι εκείνος και με επεσήμανε από
απέναντι. Αποκτήσαμε έτσι οπτική επαφή κι αρχίσαμε να χαιρετιόμαστε απ’ τα
μπαλκόνια μας, μ’ ένα μικρό κούνημα του κεφαλιού, μ’ ένα νεύμα, καθημερινά σχεδόν
ως τη μέρα που σκοτώθηκε.
Γ.Χ:
Τον εγνώριζες προσωπικά λοιπόν.
Α.Α: Όχι βέβαια· διότι πέρα απ’ αυτόν τον
ιδιότυπο, έστω και συχνό χαιρετισμό δεν είχαμε καμιάν άλλη επαφή. Να όμως που
τα ’φερε έτσι η ζωή και λίγα χρόνια μετά τον θάνατό του, τον Δεκέμβρη του 1974,
γνωριστήκαμε απ’ την ίδια βεράντα με τη Σάντρα, την κόρη του. Ερωτευτήκαμε
βαθιά, παντρευτήκαμε και ζήσαμε πολλά χρόνια μαζί. Θέλοντας και μη λοιπόν έζησα
πολύ κοντά, μέσα, στον κόσμο του.
Γ.Χ:
Άρα είσαι πολύτιμη πρωτογενής πηγή.
Α.Α: Μ’ αυτή την έννοια ναι· γιατί
απολύτως τίποτα δεν είχε αλλάξει στο σπίτι. Έβλεπα τους χώρους όπου εργαζόταν, τις
παρτιτούρες, τα πιάνα, τα διάφορα μηχανήματα που είχε στο στούντιο, τα ίδια
έπιπλα, τα ίδια βιβλία και τα ίδια πολύτιμα αντικείμενα που τον τριγύριζαν. Γνώρισα
όλους τους κοντινούς του ανθρώπους, όχι κατ’ ανάγκη μόνο μέσ’ απ’ τον χώρο της μουσικής·
πέρ’ απ’ τους διάφορους συνεργάτες που έχουμε ακουστά. Είχα για χρόνια καθημερινή
επικοινωνία -μα και πολύ σοβαρές συζητήσεις- με τη μητέρα του, με την πεθερά
του, με τον αδελφό της γυναίκας του. Πολύ σημαντικές πηγές για τη σφαιρική κατανόηση
της προσωπικότητας του δημιουργού, που μάλλον δεν έχουν ερευνηθεί πλήρως.
Γ.Χ:
Πόσο σ’ έχει επηρεάσει αυτό;
Α.Α: Ευτυχώς, αν και ήμασταν πολύ νέοι,
απ’ την πρώτη στιγμή τόσο η Σάντρα όσο
κι εγώ δεν είχαμε καθόλου ως στόχο ζωής ν’ ασχοληθούμε επαγγελματικά με τη Μουσική·
άρα να έχουμε κάποιο άμεσο ή έμμεσο όφελος από τη σχέση μας με τον Γιάννη
Χρήστου. Με τον πιο φυσικό τρόπο λοιπόν ακολουθήσαμε καθένας τον δικό του δρόμο.
Ταυτόχρονα όμως ερευνούσαμε σε βάθος και με σεβασμό τη ζωή ενός πολύ σημαντικού
δημιουργού που εκείνη την εποχή -μην ξεχνάμε πως μιλάμε για πενήντα χρόνια πριν-
δεν είχε πάρει ακόμα τη θέση που έχει σήμερα, ούτε είχαν ληφθεί τα απαραίτητα
μέτρα για να διαφυλαχτεί σωστά το έργο του.
Γ.Χ:
Κινδύνευε πράγματι το έργο του;
Α.Α: Πολλά έχουν ακουστεί κατά καιρούς για
‘χαμένα’, ίσως και για ‘κλεμμένα’ έργα. Αν και δεν είμαι ειδικός, νομίζω πως αυτό
είναι ένα ασαφές κεφάλαιο σχετικά με την εργογραφία του Γιάννη Χρήστου. Θεωρώ όμως
πως είναι μάλλον απίθανο -αν όντως υπήρχαν- να έχουν χαθεί χωρίς ν’ αφήσουν απολύτως
κανένα ίχνος όλα αυτά τα έργα, τη στιγμή μάλιστα που ο ίδιος κρατούσε
λεπτομερές αρχείο για τα πάντα, μα και στους χώρους του σπιτιού εδώ -και στη
Χίο, όπως και στην Κύπρο- υπήρχε τάξη και κάθε τι απ’ το παρελθόν φυλασσόταν με
ιδιαίτερη φροντίδα· ακόμη και παλιές αποκριάτικες παιδικές φορεσιές! Πριν
αρχίσουμε ν’ ασχολούμαστε με τη Σάντρα, η οποία επέβλεπε πια το αρχείο, φυσικά δεν
είναι δυνατό να ξέρω τι ακριβώς έγινε μέσα στο στούντιο και στα ντουλάπια όπου
είχε τα διάφορα έργα του, τον πρώτο καιρό μετά τον ξαφνικό του θάνατο το 1970.
Τότε όλα τινάχτηκαν στον αέρα και για πέντε χρόνια πολλοί και διάφοροι πήγαιναν
εκεί, μελετούσαν ερευνούσαν και σκάλιζαν ελεύθερα, με μοναδικό υπεύθυνο τη
γηραιά μητέρα του: Μια τραγική μάνα που είχε θάψει τα δυο αγόρια της· και τα δύο
σε αυτοκινητικό ατύχημα.
Γ.Χ:
Γι’ αυτό ίδρυσες την «Εταιρεία Φίλων
Μουσικής Γιάννη Χρήστου»;
Α.Α: Ακριβώς· μαζί με τη Σάντρα: Μια μη
κερδοσκοπική εταιρεία με σκοπό τη διάσωση και τη διάδοση του έργου του. Μέσα σε
λίγα χρόνια έγιναν πολλά και σημαντικά πράγματα Για
πρώτη φορά τότε, το 1985, παίχτηκαν στο Ηρώδειο· η ‘Μουσική του Φοίνικα’ και η ‘Εναντιοδρομία’.
Δυο χρόνια μετά -πάλι στο Ηρώδειο- παίχτηκε σε παγκόσμια πρεμιέρα η ‘2η Συμφωνία’ που μάλιστα
κυκλοφόρησε και σε δίσκο LP. Επίσης σε δίσκους LP
κυκλοφόρησαν τότε από παλαιότερες ηχογραφήσεις, το ‘Μυστήριον’ εδώ, και στο Βερολίνο τέσσερα έργα του (‘Εναντιοδρομία’ ‘Επίκυκλος’ ‘Πράξις για 12’
‘Αναπαράστασις III’). Από τον εκδοτικό οίκο Νάκα κυκλοφόρησε η παρτιτούρα του νεανικού ‘Prelude et Fuge pour deux pianos’· το
μοναδικό έργο του που εκδόθηκε στην Ελλάδα. Τότε εκδόθηκε το πρώτο καθαρά
μουσικολογικό βιβλίο για τον Χρήστου: Η εργασία της Anne Martine Lucciano σε μετάφραση Γιώργου Λεωτσάκου. Τότε για πρώτη
φορά παρουσιάστηκε στην ΕΡΤ σχετική εκπομπή γι’ αυτόν. Λίγο μετά παρουσιάστηκε
στο διεθνές φεστιβάλ σύγχρονης μουσικής της Βαρσοβίας το ορατόριο ‘Πύρινες γλώσσες’, που παίχτηκε λίγο
αργότερα και στο Μέγαρο Μουσικής. Στη Βαρσοβία μάλιστα ήταν παρών και ο πολύς
Πεντερέτσκι που χειροκροτούσε ενθουσιασμένος. Και τέλος -για να αναφέρω μόνο τα
πιο σημαντικά- έγινε στο Αμβούργο ο μεγάλος κύκλος ‘Brahms, Schönberg, Christou’ όπου μέσα σε μια βδομάδα παρουσιάστηκαν τα περισσότερα έργα του,
από Γερμανούς εκτελεστές και ακολούθησε πολύ ενδιαφέρον συμπόσιο γι’ αυτόν.
Πάνε τριάντα, σαράντα χρόνια πια. Χαίρομαι που τα θυμάμαι και νιώθω μέσα μου
καλά που έγιναν όλα με τον πιο σοβαρό τρόπο, στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο, βγάζοντας
τον Γιάννη Χρήστου έξω από έναν στενό κύκλο οπαδών, ακόμα και εκτός Ελλάδος.
Γ.Χ:
Δεν σταμάτησες ν’ ασχολείσαι όμως.
Α.Α: Άμεσα και ενεργητικά σταμάτησα τότε·
μετά την κορυφαία εκείνη εκδήλωση στο Αμβούργο το 1993 και δεν ασχολήθηκα ποτέ
ξανά. Μέσα μου όμως με απασχολούσε κάθε τόσο όλη αυτή η μακρά πορεία και γύρω
στο 2020· τότε με τον αναγκαστικό εγκλεισμό μας, αποφάσισα να βάλω κάποια τάξη
σε όλο αυτό το υλικό και να μιλήσω για τον Γιάννη Χρήστου. Έτσι πήρε σάρκα και
οστά το βιβλίο.
Γ.Χ:
Σε ποιους απευθύνεται το βιβλίο;
Α.Α: Σε όποιον ενδιαφέρεται. Ακόμη και σε
ανθρώπους που δεν έχουν ιδέα ποιος είναι ο Γιάννης Χρήστου. Σίγουρα πάντως δεν
είναι εξειδικευμένο, μουσικολογικό βιβλίο αφού εγώ ο ίδιος δεν είμαι ειδικός. Με
απασχόλησε όμως ιδιαίτερα με τι τρόπο να το στήσω. Διότι δεν ήμουν εντελώς
ελεύθερος να γράφω όπως έχω μάθει τόσα χρόνια να γράφω, μα ήμουν υποχρεωμένος
να παρουσιάσω ένα απλό κείμενο που να είναι ενδιαφέρον μεν για τον αναγνώστη, μα
και απολύτως τεκμηριωμένο· μαζί με όλα τα ντοκουμέντα που έπρεπε να
δημοσιευτούν.
Γ.Χ:
Τί καινούργιο φέρνει;
Α.Α: Πριν απ’ όλα το ότι είναι το μόνο
συνολικό βιβλίο για τη ζωή και το έργο του. Πέρ’ απ’ αυτό παρουσιάζονται για
πρώτη φορά εντελώς άγνωστα ντοκουμέντα και απόψεις που νομίζω πως ενδιαφέρουν
ακόμη και τους επαΐοντες: Ένα certificate of birth που τον εμφανίζει
γεννηθέντα στις 9 -και όχι στις 8- Ιανουαρίου 1926 και μάλιστα στη Λευκωσία και
όχι στην Ηλιούπολη του Καΐρου. Μαθαίνουμε τη γνώμη του Δημήτρη Μητρόπουλου για
τη ‘Μουσική του Φοίνικα’, μα και γνώμες
συγχρόνων του συνθετών Τη στάση του Μάνου Χατζιδάκι ως προς το έργο του. Διαβάζουμε
την τελική αποτίμηση γι’ αυτόν από τον Πρόεδρο Κωνσταντίνο Τσάτσο· ο οποίος τον
εγνώριζε πολύ καλά, έχοντας κατοικήσει στο ίδιο οίκημα για κάμποσα χρόνια. Ακόμα,
τη γνώμη του εκδότη και μεγάλου φιλόμουσου Χρήστου Λαμπράκη, που επίσης τον
εγνώριζε πολύ καλά. Κι άλλα πολλά που έχουν νομίζω ιδιαίτερο βάρος. Σε καμιά
περίπτωση πάντως δεν ήθελα να γράψω χιλιοειπωμένα κλισέ και μεγάλα λόγια που
μάλλον δείχνουν αμηχανία, για να μην πω άγνοια και οδηγούν σε παρανοήσεις.
Γ.Χ:
Θεωρείς πως έχουν γίνει παρανοήσεις;
Α.Α: Κατά καιρούς σίγουρα. Παρανοήσεις, υπερβολές,
ενασχόληση ασχέτων, μυθοποίηση και δυστυχώς, ελλιπής παρουσίαση του έργου του, που τελικά σίγουρα είναι η
σημαντικότερη αν όχι η μόνη πηγή για το ποιος είναι πράγματι ο Δημιουργός.
Γ.Χ:
Υπάρχουν άπαιχτα έργα;
Α.Α: Όσο κι αν φαίνεται εξωπραγματικό,
τώρα· το 2026. αυτή είναι η πικρή αλήθεια: Ναι υπάρχουν! Μα και όλα τα έργα του
γενικά δεν παίζονται συχνά, ούτε έχουν γίνει ευρύτερα γνωστά Βέβαια από άρθρα, μελέτες,
αναλύσεις, αφιερώματα και μεγάλα λόγια· άλλο τίποτα. Όμως το μεγάλο του ορατόριο
‘Μυστήριον’ δεν έχει παρουσιαστεί
ποτέ εδώ, εξήντα χρόνια μετά…
Γ.Χ:
Πόσο έχει επηρεάσει ο Χρήστου τη σύγχρονη μουσική;
Α.Α: Ποτέ δεν με απασχόλησε κάτι τέτοιο. Δεν
είμαι ιστορικός της Τέχνης κι αυτό δεν μπορώ να το απαντήσω εγώ· ρώτα αν θες,
κάποιον μουσικολόγο ‘Χρηστολόγο’.
Γ.Χ:
Πόσο σ’ έχει επηρεάσει εσένα η μουσική και το έργο του;
Α.Α: Στη δισκοθήκη
όπως και στη βιβλιοθήκη μου επικρατεί η δημοκρατική τάξη του αλφαβήτου: Α,Β,Γ,Δ,
A,B,C,D… Άρα υπάρχουν και είναι στη
θέση τους, καθένας με τα δικά του έργα: …Chabrier, Charpentier, Chausson, Chopin, Cherubini, Christou… Και
βέβαια δεν σημαίνει πως αφού έχεις Bach, δεν έχεις Beethoven ή Brahms μετά, ή
πως αγνοείς τον Bruckner. Αυτά
είναι αστειότητες. Δεν ανήκω σ’ αυτούς που έχουν πει πως η Μουσική
χωρίζεται σε π.Χ και σε μ.Χ εποχή· δηλαδή σε μουσική προ του Χρήστου και μετά
τον Χρήστου. Το θεωρώ κι αυτό μια από τις άστοχες μεγαλοστομίες που έχουν
ειπωθεί κατά καιρούς· όσο σημαντικό κι αν είναι το έργο του. Έργο που γνώρισα
απ’ τα νιάτα μου χωρίς να είμαι ο ίδιος μουσικός μα ένας απλός φιλόμουσος. Άρα·
αν κι έτυχε να συναντηθούν τα βήματά μας σ’ αυτήν εδώ τη ζωή, όσο κι αν ήταν
σημαντική για μένα η συνάντηση αυτή, εγώ πορεύτηκα παράλληλα στον βίο μου. Και
με ό,τι ήξερα, ό,τι μάθαινα, ό,τι ζούσα και συσσωρευόταν μέσα μου σιγά-σιγά δημιούργησα
μόνος, γράφοντας τα βιβλία μου· χωρίς να υπάρχει κάποιος ή κάτι συγκεκριμένο που
να σημάδεψε τόσο καθοριστικά την πορεία μου αυτή και να της άλλαξε τη ρότα.
Γ.Χ:
Τελικά τί ήθελε να δώσει με τη μουσική του;
Α.Α: Πριν απ’ όλα να ξεκαθαρίσουμε πως δεν
τον ενδιέφερε να κάνει μιαν απλή μουσική καριέρα· να γίνει γνωστός ή να βγάλει
λεφτά με τη μουσική: Είχε όλα τα μέσα και τις γνώσεις να κάνει οτιδήποτε άλλο. Υπήρχε ο ίδιος μέσ’ απ’ τη μουσική και
διοχέτευε το βαθύτερο είναι του σ’ αυτήν. Ο ‘φιλόσοφος της Μουσικής’. Το ζήτημα
είναι πώς και τι ήθελε να εκφράσει, όταν άρχισε να συνθέτει βγαίνοντας μέσ’ απ’
τον ζόφο και τα ερείπια του 2ου Παγκοσμίου πολέμου. Προσωπική μου
γνώμη είναι πως έχοντας όλα τα εφόδια -και ως μορφωμένος άνθρωπος μα και ως
Έλλην- χάραξε έναν δικό του εκφραστικό τρόπο, απομακρυνόμενος σιγά-σιγά από τη
Δύση. Ο ίδιος λέει άλλωστε: «…Ξεκόβουμε
από την παράδοση που δημιούργησε ο ευρωπαϊκός πολιτισμός και γυρίζουμε στις
αρχές τής παράδοσης, στις ρίζες, στα αρχέτυπά της. Ίσως πρόκειται για μια
ανακύκληση, όπως την υπαινίσσεται ο Ηράκλειτος.»… «Εγώ πάντως, νοιώθω
αποδεσμευμένος από την καταπίεση όλων αυτών που μάς κληροδότησε η Ευρωπαϊκή κουλτούρα,
που συγκινούσε άλλοτε -και δικαιολογημένα- τον κόσμο.»
Γ.Χ:
Είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον που επισημάνεις εδώ με τα δικά του λόγια, την
‘ελληνικότητα’ του Χρήστου· αν κι ο ίδιος ήταν
αγγλοτραφής, είχε σπουδάσει στην Αγγλία και στην Ιταλία και ήταν αρκούντως
‘δυτικός’ στην εν γένει συμπεριφορά του. Τι ακριβώς ήθελε να δώσει όμως;
Α.Α:
Αυτά ως προς τον τρόπο διαχείρισης του μουσικού του υλικού και ειδικότερα
της σταδιακής του αποστασιοποίησης από τη Δύση. Πάρα πέρα όμως, τίθεται όντως θέμα
ποια ήταν η δική του θέση του και τι ήθελε να εκφράσει με τη μουσική του.
Νομίζω πως όσο προχωρούσαν τα χρόνια, πέρα απ’ την μελαγχολία, την πίκρα και
την απογοήτευση, που είναι εξ αρχής διάχυτες παντού, στη βάση όλων αυτών είναι
η Διάλυση, η Άρνηση. Ένοιωθε βαθιά μέσα του τα όλα υπαρξιακά αδιέξοδα της
εποχής μας και τα εξέφραζε με τον πιο ωμό, έντονο και άμεσο τρόπο, και βέβαια
με εξαιρετική συνθετική μαεστρία. Όπως στον ‘Πιανίστα’ για παράδειγμα, που απ’ την αρχή ως το τέλος προσπαθεί
λυσσαλέα -μάταια όμως- να επικοινωνήσει με το κοινό και το πιάνο, ενώ γύρω του
όλα καταρρέουν και διαλύονται μέσα στο εφιαλτικό χάος.
Όσο για την ‘Ορέστεια’, το τελευταίο του έργο που σχεδόν το είχε τελειώσει
εκείνες τις μέρες πριν σκοτωθεί, ο ίδιος λέει: «…Τίποτα
δεν οδηγεί σε μια συγκεκριμένη και οριστική λύση του ανθρώπινου δράματος· που
το εκφράζει ο Ορέστης. Κι οι Ερινύες δεν μεταβάλλονται σε Ευμενίδες όπως
συμβαίνει στον Αισχύλο, που βρίσκει έτσι ένα «χάππυ εντ», αλλά αντίθετα
πολλαπλασιάζονται· το κακό μεγαλώνει, ο πανικός απλώνεται, η λύση δεν έρχεται.»
Δεν νομίζω να υπάρχουν πολλά περιθώρια για άλλες ερμηνείες πέρα από την Άρνηση.
Και μετά; Ποια θα μπορούσε να είναι ίσως η
συνέχεια της δημιουργικής του πορείας πέραν της Αρνήσεως; Θα ήταν εξαιρετικά ενδιαφέρον
να είχαμε έστω και κάποιο ίχνος δικής του απάντησης για το τι θα μπορούσε να
είναι το μετά. Δεν έχουμε όμως απολύτως τίποτε. Δυστυχώς το ‘μετά’, γράφτηκε
ακαριαία και τελεσίδικα με τον τραγικό του θάνατο τα χαράματα της 8ης
Ιανουαρίου του 1970. Οπότε κι εμείς έχω την αίσθηση πως δεν μπορούμε να πούμε
τίποτε άλλο.
©Αλέξανδρος Αδαμόπουλος
alexadam48@hotmail.com
‘Οδός Πανός’ τχ. 211, 2026
Ο Αλέξανδρος
Αδαμόπουλος (1953) σπούδασε Νομικά στο ΕΚΠ, σκηνοθεσία και κλασική κιθάρα
στην Αθήνα, και παρακολούθησε μεταπτυχιακά -Sociologie
Politique-
στη Σορβόννη· Paris II, Assas.
Υπήρξε ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος τής
‘Εταιρείας Φίλων Μουσικής Γιάννη
Χρήστου’
με σκοπό τη διάσωση και διάδοση τού έργου τού συνθέτη.
Εργάστηκε στο Μουσείο Ελληνικών
Μουσικών Λαϊκών Οργάνων ως γενικός γραμματέας και ως πρόεδρος τού
σωματείου των ‘Φίλων’. Διετέλεσε μέλος και γενικός γραμματέας τού διοικητικού συμβουλίου τού Εθνικού Θεάτρου. Συνεργάστηκε με την Ε.Ρ.Τ, Γ΄ πρόγραμμα,
το Θέατρο Τέχνης, το Κ.Θ.Β.Ε, την Ε.Λ.Σ, το Εθνικό Θέατρο, τα ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ Βόλου,
Β. Αιγαίου και Ιωαννίνων, με το Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα, το χοροθέατρο
‘Ροές’, καθώς και με το Φεστιβάλ Αθηνών, το Υπ. Πολιτισμού, το Μέγαρο Μουσικής,
το Künstlerhaus Bethanien Berlin, το Warsaw International Festival ’91, την Norddeutscher Rundfunk Hamburg, το Indira Gandhi International Center for the Arts, την National Academy of Letters N.Delhi, την Frankfurter Buchmesse και το Boğaziçi University Istanbul·
όπου εκλήθη και εδίδαξε δις ως επισκέπτης καθηγητής.
Έργα:
‘Γιάννης Χρήστου’,
βιογραφικά (‘Το Τέταρτο’ τ. 3, 1985)
‘Δώδεκα
και ένα ψέματα’, διηγήματα (Ίκαρος
1991, 2η έκδοση Άγρα 2009, 3η Οδός Πανός 2026)
‘Ψέματα
πάλι’, διηγήματα (Άγρα
1999).
‘Οι Δαιμονισμένοι’,
θεατρική προσαρμογή του A Camus
τού έργου τού Ντοστογιέφσκι, (μτφρ. ΚΘΒΕ, 1991)
‘Ο
Σιμιγδαλένιος’, θέατρο -
ποίηση (Εστία 1993, 13η
έκδοση.)
‘Η πόλη που πρίγκιπάς της είν’ ένα
παιδί’, Henry de Montherlant,
(μτφρ. Εθνικό Θέατρο, εκδ. Λιβάνη1993)
‘Γιάννης Χρήστου’,
τριάντα χρόνια μετά τον θάνατό του. (Μου.Σ.Α 2000)
‘The mask in the
Hellenic classical theatre’ (Seminar ‘Man mind and mask’) Aryan books Int. N. Delhi 2001
‘Αυτό’, διήγημα (στη συλλογή ‘Χάριν παιδιάς’, Ίκαρος 2001).
‘Δεν παίζουνε με την αγάπη’,
θεατρικό Alfred de Musset, μετάφραση (Εστία
2003)
‘Ο θείος Όσβαλντ’,
μυθιστόρημα τού Roald Dahl,
μετάφραση (Άγρα 2004)
‘Διαθήκη’,
Auguste Rodin, μετάφραση (Άγρα
2005, 2η έκδοση Οδός Πανός 2023)
‘Μισό ποτήρι νερό’,
θεατρικό Tarik Günersel, μετάφραση, 2006
‘Η Δύναμις τού σκότους’,
θεατρικό Leon Tolstoy,
μετάφραση (Ροές 2007)
‘Το
τσιγάρο και η γιόγκα’, Ηθιστόρημα
(Άγρα 2008)
‘Μονομαχία γυναικών’,
Eugène Scribe, μετάφραση-θεατρική
προσαρμογή ‘Διάχρονο’ 2011
‘Οχιναιλέγοντας’, θέατρο - ποίηση (Ίκαρος
2011).
‘Ο κύκλος που δεν κλείνει’, πολιτικό αφήγημα (Ίκαρος 2013)
‘Von
Athen lernen, oder Athen etwas aufdrängen?’, σχόλιο για
Documenta 14. (Diablog
8/7/2017)
‘Ίναχος,
ο γιος του Ωκεανού’, χοροθέατρο
για παιδιά (Κάκτος 2017, 2η έκδοση.)
‘Οι δυο Μαργαρίτες’,
Μ. Λυμπεράκη - Μ. Καραπάνου, ολιγόλογη ακτινογραφία (Τα ΝΕΑ 6/7/2019)
‘Τα όχι τού ΝΑΙ’, μικρό χρονικό μιας άρνησης, (Οδός
Πανός 2019, 2η έκδοση.)
‘Ο Αδάμ και το μήλο’, αφηγήσεις και διηγήματα (Οδός Πανός
2020, 4η έκδοση.)
‘Η ρόμπα’, διήγημα (Fractal 1/6/, Μονόκλ 3/6, Timesnews 4/6, Με ανοιχτά βιβλία 6/6, Ολόγραμμα 11/6/2021)
‘Οι
Δαιμονισμένοι’, θέατρο - λιμπρέτο, Εθνική Λυρική Σκηνή 2001. (Οδός Πανός
2021)
‘Ο κύκλος
που δεν κλείνει’, αφηγήσεις, θεατρικό
αναλόγιο (Οδός Πανός 2022, 2η έκδοση.)
‘Χύμα’, Ηθιστόρημα (Οδός Πανός 2024)
‘Για τον
Γιάννη Χρήστου’, σπονδυλωτό χρονικό (Οδός Πανός 2024, 5η έκδοση.)
‘Η Μονίκ, φιλέλλην ή μήπως το αντίθετο;’, μονόλογος, θεατρικό αναλόγιο (Οδός Πανός 2025.)
Μεταφράσεις
έργων του στο εξωτερικό:
‘Twelve and
one lies’ Sahitya Akademi
1998 και 2η έκδοση, Samkeleen
Prakashan, New Delhi 1999
‘On Iki
arti Bir Yalan’ IMGE Kitabevi, Ankara 2000
‘Zwölf
und eine Lüge’ Elfenbein Verlag, Heidelberg 2001
‘The
Spiceman’ Ithaka
editions, Melbourne 2004 (Wesley College Student Theater 2011)
‘Yeni
Azizler’ IMGE
Öyküler, τ.4 Istanbul 2005
‘Douze et
un mensonges’ Editions Alteredit, Paris 2005
‘Irmikoǧlan’
Albatros
Yayinlari, Istanbul 2005 (Κρατικό Θέατρο τής Τουρκίας 2012-13)
‘Noyessaying’
ISBN
978-960-93-5016-7/ 2013
‘Der
Lebkuchenmann’ Heidelberg 2014
‘Hayirevet
diyerek’ Bence Kitap, Ankara 2015
‘Noch mehr Lügen’ Elfenbein Verlag, Berlin 2016
‘The
never ending cycle’ Theater EN-A 2022
‘Vier Leugens’ Terras 23, Amsterdam 2023
alexadam48@hotmail.com
