Θηριόμορφοι μυθιστόρημα Έλενα Μαρούτσου φωτογραφίες: Laura Makabresku εκδόσεις Πόλις η πρώτη δημοσίευση στην Bookpress

 

Θηριόμορφοι

μυθιστόρημα

Έλενα Μαρούτσου

φωτογραφίες: Laura Makabresku

εκδόσεις Πόλις

 η πρώτη δημοσίευση στην Bookpress

Θηριόμορφοι, της Έλενας Μαρούτσου – το θηρίο μέσα μας (bookpress.gr)

 

το θηρίο μέσα μας

 

Αυτοί οι θηριόμορφοι άνθρωποι ήταν εξαιρετικά εντυπωσιακοί: το ζωώδες κεφάλι τους έμοιαζε να τους ταιριάζει, να τους ολοκληρώνει ή –πώς να το πω;– να τους αποκαλύπτει. (σ. 55).

Οι Θηριόμορφοι της Έλενας Μαρούτσου, αποκαλυπτικοί και αυτοί ως έμπνευση και γραφή, απαιτούν από τον αναγνώστη τους τη δύσκολη παραδοχή πως η ανθρώπινη φύση ίσως βρίσκει την ολοκλήρωσή της βαδίζοντας προς τα πίσω, προς τις απαρχές της δημιουργίας, εκεί που το ζωώδες ένστικτο με έναν απολύτως φυσικό τρόπο καθοδηγούσε την πορεία από τη ζωή στον θάνατο. Προκλητική η παραδοχή αυτή, καθόσον αναιρεί αιώνες λογικών επιχωματώσεων και ένα γερό (όπως αποδεικνύεται από τη μακροημέρευσή του) χτίσιμο μιας κατά σύμβαση κοινωνίας στα θεμέλια του ορθολογισμού. Ωστόσο, η Έλενα Μαρούτσου στη μέχρι τώρα συγγραφική της διαδρομή ουδέποτε ήταν κοινότοπη στη θεματική της, όπως επίσης ουδέποτε φάνηκε επιφυλακτική στη μορφή με την οποία την απέδωσε. Πρόκειται για μια ιδιαίτερη συγγραφική φωνή, που δύσκολα (ευτυχώς) κατηγοριοποιείται, καθώς επιμένει να ξεχωρίζει με το δικό της φως μέσα στο κατά τόπους θολό πεδίο της μεγάλης αφήγησης.

Στον αφηγηματικό πυρήνα βρίσκονται δύο πρόσωπα, ο Σπύρος, ο Έλληνας καθηγητής λογοτεχνίας σε μια καθοριστική στιγμή της ζωής του, διαλυμένος συναισθηματικά, και η Μαριάννα, Ιταλίδα ηθοποιός. Οι δυο τους θα συναντηθούν σε ένα ξενοδοχείο στην Κρακοβία και θα συνδεθούν σε μια αινιγματική σχέση από κάθε άποψη – λες και ένα γερό νήμα τους κρατά μαζί με απροσδιόριστη την αφετηρία του και άγνωστη την κατάληξή του. Κάτω από αυτό το πρίσμα μοιάζει να είναι δύο περσόνες ικανές επεκταθούν πέρα από τη μυθοπλαστική τους υφή και να εκφράσουν εν συνόλω τη δυαδική ανθρώπινη σχέση – ενδιαφέρον αυτό από κάθε άποψη, όπως επίσης ενδιαφέρουσα η εναλλαγή της αφηγηματικής φωνής από τον άνδρα  στη γυναίκα, για να καταλήξει στον παντογνώστη αφηγητή που θα ενσωματώσει την ευφυή πολυφωνία σε μία και μόνον ισχυρή και εξ αρχής επινοητική των πάντων φωνή, που θα αγκαλιάσει όλη την αναγνωστική εμπειρία.

 

Είμαι ο παντογνώστης αφηγητής. Είμαι πανταχού παρών αλλά όχι ταυτόχρονα. Απλώς πετάω εδώ κι εκεί. […] Θα με κάλυπτε ένας όρος αμφισεξουαλικός. Ένα φουστάνι με γραβάτα. Ένα δωμάτιο δίπορτο. ‘ένα γένος ουδέτερο και μαύρο. […] Εγώ είμαι εδώ για να αφηγηθώ την ιστορία. να φωτίσω πλευρές της που έμειναν στο σκοτάδι. Γιατί είμαι από σκοτάδι εγώ. Εγώ ειμί το σκότος το μαύρο. Ο ιδανικός από μηχανής θεός. (σ.201)

 

Τα ψυχικά τραύματα των ηρώων, της κεντρικής ιστορίας αλλά και των διαφορετικών προσώπων στις εγκιβωτισμένες αφηγήσεις, εξακτινίζονται πέρα από τη μυθοπλασία και αφορούν πλέον τον κάθε έναν αποδέκτη της γραφής, που ανακαλύπτει προσωπικά του βιώματα, ερμηνεύει τη δική του οπτική στις ερωτικές σχέσεις μέσα από τον διάχυτο (ζωώδη συχνά) ερωτισμό του βιβλίου, βρίσκει τον κοινό τόπο της ιστορικής μνήμης αγγίζοντας τις ναζιστικές θηριωδίες κατά των Εβραίων, επανατοποθετεί τα δεδομένα του ανοίγοντας να παράθυρα θέασης του κόσμου.

Στη συνολική πρόσληψη του βιβλίου συντελούν οι φωτογραφίες της Laura Makabresku, οι οποίες συνοδεύουν το κείμενο αποδίδοντας με εικαστικό τρόπο το νόημα των λόγων. Πρόσωπα με την ανθρώπινη και ζωώδη μείξη των χαρακτηριστικών τους, που στην απόλυτη αισθητικά συνύπαρξή τους ενέπνευσαν στη συγγραφέα την πολύμορφη αυτή ιστορία. Πολλά παραμυθιακά στοιχεία (άλλωστε ευκταίος ο παραμυθητικός/παρηγορητικός χαρακτήρας της λογοτεχνικής γραφής είτε αφορά τον δημιουργό είτε τον αποδέκτη), αναγκαίος ο διάσπαρτος συμβολισμός που προκαλεί για τη σύζευξη των δύο, του συμβόλου και του ερμηνευτικού κώδικα, πλήθος επιμέρους στοιχείων για εσωτερίκευση του νοήματος και πολλαπλές ερμηνευτικές προσεγγίσεις. Ακόμα και αποσπασματικά να διαβαστεί, σαν να πρόκειται για fragmenta, θραύσματα πολύτιμου αγγείου μέσα στον χρόνο που αποζητά  την αναγνωστική πρόσληψη, ακόμα κι έτσι λειτουργεί αγγίζοντας στιγμές ζωής ή (μακάρι) μια συνολική θεώρησή της.

 

[…] τους διακατείχε η αθώα επιθυμία να λυγίσουν τα σίδερα του κλουβιού τους – αθώα γιατί αγνοούσαν πως έξω από το κλουβί υπήρχε ένα μεγαλύτερο κλουβί, κάτι που συνειδητοποίησαν έντρομοι όταν έπεσε το καθεστώς […] ο καπιταλισμός τους έβγαλε από το κλουβί για να τους αφήσει ελεύθερους σε έναν ζωολογικό κήπο, όπου σπαράσσονταν μεταξύ τους μικρά πουλιά και άγρια θηρία. (σ.49)

 

Με ανοιχτά τραύματα, με κυρίαρχο το πάθος, με ακραίες εκδηλώσεις ενστίκτων, με τον έρωτα να προσεγγίζει τον θάνατο ως άλλο προσωπείο του, τη ζωή να μεσολαβεί κάθε φορά για να υπενθυμίζει τις λεπτές και επίφοβες ισορροπίες αποτελώντας και αυτή μια άλλη όψη θανάτου, όχι μόνο ως φυσική κατάληξη των πάντων αλλά ως την ενσωμάτωση των χαρακτηριστικών του μέσα της, με διαρκή την τάση για απελευθέρωση από όποια δεσμά κρατούν το σώμα και την ψυχή δέσμια, με το σταθερό, σωτήριο  νήμα (αν και αόρατο σαν σωστική λέμβος να διασώζει μια άλλη θέα στον κόσμο, να συνδέει εικόνες και λόγια σε αγαστή συμπόρευση), με τη ζωώδη φύση να αναδύεται μέσα και πάνω από την ανθρώπινη είτε με τρομακτική μορφή απειλώντας με κατάρρευση το λογικό οικοδόμημα είτε σαν θηρίο/σωτήριος δαίμονας να καταξιώνει τα πιο αρχέγονα ένστικτα αποσείοντας αιώνες ανθρώπινης ενοχής – εν συνόλω ένα απρόσμενο βιβλίο σε μια εξαιρετικής αισθητικής έκδοση, προκλητικό ως τα όρια της αναγνωστικής ανοχής· γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο σπουδαίο.

 

Διώνη Δημητριάδου

 

Αν η Beale Street μπορούσε να μιλήσει James Baldwin μετάφραση: Άλκηστις Τριμπέρη εκδόσεις Πόλις η πρώτη δημοσίευση στο περιοδικό Vakxikon.gr

 

Αν η Beale Street μπορούσε να μιλήσει

James Baldwin

μετάφραση: Άλκηστις Τριμπέρη

εκδόσεις Πόλις

 η πρώτη δημοσίευση στο περιοδικό Vakxikon.gr

"Αν η BealeStreet μπορούσε να μιλήσει" του James Baldwin - Vakxikon.gr - Vakxikon.gr Media & Publishing Group

Ένα μετέωρο βήμα στο κενό. Αυτό θα μπορούσε να είναι ένας υπότιτλος στο βιβλίο του Μπόλντουιν, με την εύγλωττη φωτογραφία στο εξώφυλλο: το μικρό παιδί λίγο πριν βρεθεί να αιωρείται ανάμεσα στο παιχνίδι και στην πραγματικότητα – επικίνδυνες καταστάσεις και τα δύο. Ο Μπόλντουιν ένιωσε πως το μόνο του όπλο μέσα στη χώρα που ονόμαζε πατρίδα του, όπως και οι λευκοί συμπατριώτες του, ήταν να γίνει συγγραφέας. Τα βιβλία που έγραψε για την αξιοπρέπεια των μαύρων, για το δικαίωμά τους στη ζωή, αποδεικνύουν πως σωστά επέλεξε αυτόν τον τρόπο έκφρασης. Σε μία χώρα στην οποία το πλέον αυτονόητο, η αξιοπρεπής ζωή χωρίς ισοπεδωτικές διακρίσεις, δεν μπορεί να μοιραστεί εξίσου σε όλους τους πολίτες, ο Μπόλντουιν κατανοεί πως ο ρόλος του συγγραφέα είναι άρρηκτα συνυφασμένος με την υπεράσπιση της αλήθειας· και αυτό κάνει σε όλα του τα βιβλία.

Στο βιβλίο του, που πρόσφατα κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Πόλις σε καλή μετάφραση (και βοηθητικές σημειώσεις) από την Άλκηστι Τριμπέρη, είναι εμφανής η αίσθηση του αδιεξόδου που νιώθουν οι ήρωές του εγκλωβισμένοι σε ένα πλέγμα αναπόδεικτης ενοχής, που τόσο εξυπηρετεί την κυρίαρχη «λευκή» οπτική να μοιράζει τις ευθύνες σε όσους δεν φταίνε σε τίποτα προσφέροντας την αυταπάτη μιας ήσυχης, προφυλαγμένης ζωής – ο ύποπτος νέγρος θα τιμωρηθεί, είτε φταίει είτε όχι, και οι φιλήσυχοι πολίτες θα μπορούν να κοιμούνται ασφαλείς. Ένας μηχανισμός διαπλεκόμενων και αλληλοεξυπηρετούμενων συμφερόντων θα τεθεί σε κίνηση, ο νεαρός Αλόνσο, ο Φόνι της ιστορίας, θα βυθιστεί στην απελπισία, η Κλεμεντίν ή Τις, ερωτευμένη μαζί του, θα κινητοποιήσει όση δύναμη μπορεί να συγκεντρώσει για τη σωτηρία του· αλλιώς είναι χαμένος. Ένας βιασμός απαιτεί την τιμωρία του ενόχου, χωρίς καμία σημασία να έχει το γεγονός ότι ο Φόνι δεν τη διέπραξε. Το θύμα καλείται να αναγνωρίσει ως  ένοχο τον μόνο μαύρο ανάμεσα σε λευκούς, ενώ ο αστυνομικός που καταθέτει εναντίον του έχει  προηγούμενους λογαριασμούς να κλείσει μαζί του. Ο μάρτυρας, που θα του προσέφερε το ατράνταχτο άλλοθι της αθωότητάς του, αχρηστεύεται από τα όργανα της αστυνομίας που ήδη έχουν αποφασίσει ποιον θα υποδείξουν για ένοχο στην (έτσι κι αλλιώς) προκατειλημμένη δικαιοσύνη. Ο μαύρος Φόνι είναι ο ιδανικός ένοχος!

Η προσπάθεια αποκατάστασης της αλήθειας θα είναι πλέον γυναικεία υπόθεση. Η Τις, έγκυος από τον Φόνι, και η μητέρα της θα αναλάβουν, κυρίως αυτές, το δύσκολο έργο συναντώντας διαρκώς τοίχους αδιαπέραστους, με την ελπίδα ολοένα να σβήνει. Η καινούργια ζωή που έρχεται σε λίγο στον κόσμο, προσθέτοντας μια ακόμη έγχρωμη παρουσία στο τοπίο της αυτοαθωούμενης αμερικανικής δυστοπίας, θα μπορούσε να εκληφθεί ως χαραμάδα ελπίδας. Πόσο πιο μακριά μπορεί αλήθεια να προχωρήσει ένα μυθιστόρημα που έχει ως θέμα του τις αδικίες στη βάση των φυλετικών διακρίσεων; Θα ήταν αναμενόμενη η δικαίωση του ήρωα; Ο Μπόλντουιν γράφει μια αληθοφανή μυθοπλασία, μακριά από ωραιοποιήσεις και ανέξοδες ελπίδες που θα αλλοίωναν την πραγματική εικόνα. Αν η Beale Street μπορούσε να μιλήσει, θα είχε πολλές ιστορίες να διηγηθεί, ανάλογες της ιστορίας του βιβλίου του Μπόλντουιν, με τους ήχους των blues να περιγράφουν άλλοτε τη θλίψη και άλλοτε την οργή – πάντοτε όμως τη βαθιά συνειδητοποίηση της θέσης των μαύρων στην αμερικανική κοινωνία. Έτσι, ακόμα και μια ιστορία αγάπης, όπως αυτή που αφηγείται (σε ένα πρώτο επίπεδο) ο Μπόλντουιν, παίρνει αναπόφευκτα άλλες διαστάσεις. Αν επρόκειτο για ένα λευκό κατηγορούμενο, τα πράγματα θα ήταν διαφορετικά, η συνδρομή και η υποστήριξη θα ερχόταν αβίαστα, οι μαρτυρίες θα λαμβάνονταν υπ’ όψη σοβαρά, το αδιέξοδο δεν θα ήταν τόσο εμφανές. Φυσικά θα πει κάποιος πως ίσως ένας λευκός δεν θα ήταν στη θέση ενός ενόχου με αναπόδεικτες κατηγορίες, εκτός φυσικά αν ανήκε σε κάποια άλλη ομάδα αποδιοπομπαίων τράγων, που βολεύουν τις κοινωνίες των ομοειδών συντελώντας έτσι στην εύκολη απόσειση της οποιασδήποτε ευθύνης για τα κακώς κείμενα της συμβατικής ζωής τους.

Διώνη Δημητριάδου

Η καμηλοπάρδαλη Χαραλαμπία Μάκης Τσίτας Εικονογράφηση: Σάντρα Ελευθερίου Εκδόσεις Μεταίχμιο

 

Η καμηλοπάρδαλη Χαραλαμπία

Μάκης Τσίτας

Εικονογράφηση: Σάντρα Ελευθερίου

Εκδόσεις Μεταίχμιο

 

Ένα παραμύθι με τρεις προεκτάσεις

Τα παραμύθια έχουν ξεχωριστή αξία ως είδος λογοτεχνικής γραφής, καθώς αποτελούν τον εύσχημο τρόπο να εξοικειωθούν τα παιδιά με τον κόσμο που τα περιβάλλει και τις κοινωνικές συντεταγμένες, συμβατικά αποδεκτές από τους ενήλικες. Κι αν όλο αυτό φαίνεται να είναι οριοθετημένο και δεσμευτικό, ας σκεφθούμε πόσο η τέχνη των παραμυθάδων μπορεί να μεταπλάσει μια ιστορία σε εικόνα μαγική με πολλαπλές εκδοχές ανάγνωσης· αυτή είναι και η ειδοποιός διαφορά που τοποθετεί ένα παραμύθι σε ένα άλλο επίπεδο επιτρέποντας ταυτόχρονα στον σχολιασμό να προχωρήσει βαθύτερα.

Ο Μάκης Τσίτας, εξαίρετος πεζογράφος με ιδιαίτερο ύφος που τον έχει καταξιώσει στον χώρο της λογοτεχνίας ως έναν από τους καλύτερους γραφιάδες (με ιδιαίτερα θετικό πρόσημο η λέξη), έχει δώσει παράλληλα και έξοχα δείγματα γραφής (24 βιβλία) στον χώρο  του παραμυθιού – απαιτητικό είδος σε κάθε περίπτωση. Στο πιο πρόσφατο παραμύθι του με τον τίτλο «Η καμηλοπάρδαλη Χαραλαμπία» παρουσιάζει  μια ιστορία που σε ένα πρώτο επίπεδο αφορά τη ζωοφιλία, καθώς ο ήρωάς του, ο μικρός Αλέξανδρος, μοιράζεται τη ζωή του με ένα κατοικίδιο θεωρώντας τον εαυτό του πολύ ευτυχή για τη συνύπαρξή του με τη Χαραλαμπία – ίσως ακόμη πιο ευτυχή που το δικό του κατοικίδιο είναι τόσο ξεχωριστό: μια καμηλοπάρδαλη! Αν μείνουμε σ’ αυτή την πρώτη ανάγνωση της ιστορίας, πρόκειται για μια θεματική που πολλά παραμύθια αγαπούν, προσελκύοντας έτσι και το ενδιαφέρον των μικρών παιδιών.

Ωστόσο, η ιστορία πηγαίνει ακόμη πιο πέρα. Πώς πρέπει να συμπεριφέρεται ένα μικρό παιδί προς το αγαπημένο του κατοικίδιο; Είναι σε θέση να κατανοήσει πως πρόκειται για μια οντότητα ξεχωριστή, με δικαιώματα, με δεδομένη από τη φύση την ανεξαρτησία και την απαίτηση (ναι, την απαίτηση) να ζήσει στο ταιριαστό με αυτήν περιβάλλον; Ο μικρός Αλέξανδρος κάνει ό,τι μπορεί για να εξασφαλίσει στη Χαραλαμπία όσα ο ίδιος θεωρεί απαραίτητα· είναι όμως αρκετά; Πώς μπορεί να ζήσει ελεύθερη μια καμηλοπάρδαλη, που και μόνον το ύψος της προξενεί προβλήματα; Ας αφήσουμε τις ζημιές που κάνει άθελά της και προκαλεί την οργή των γειτόνων – δεν έχουμε αυταπάτες, δεν είναι πολλοί όσοι αληθινά αγαπούν τα ζώα. Όταν ο Αλέξανδρος κατανοήσει ότι το περιβάλλον μέσα στο οποίο θέλησε να εγκλωβίσει τη Χαραλαμπία δεν είναι το κατάλληλο, θα κάνει τα αδύνατα δυνατά για να την οδηγήσει στον φυσικό της χώρο, την Αφρική. Σ’ αυτό το επίπεδο ανάγνωσης αξίζει να σταματήσουν όσοι βλέπουν το κατοικίδιό τους μόνο ως συμπλήρωμα της ζωής τους ικανοποιώντας τις δικές τους ανάγκες  και αγνοώντας τις δικές του.

Η ιστορία της Χαραλαμπίας έχει, όμως, κι ένα τρίτο επίπεδο ανάγνωσης. Ίσως το πιο ενδιαφέρον. Πόση αξία αποκτά το γεγονός ότι το κατοικίδιο του Αλέξανδρου δεν είναι ένα από τα συνήθη γατάκια, σκυλάκια κ.λπ.; Μπορεί η έννοια της διαφορετικότητας (τόσο αναγκαίο να αποτελέσει κομμάτι της συνείδησης του μικρού παιδιού) να παρουσιασθεί μέσα από ένα παραμύθι; Εδώ έχουμε τη διαφορετικότητα να παρουσιάζεται και ως προς την επιλογή της καμηλοπάρδαλης ως κατοικίδιου αλλά και ως εναλλακτική οπτική απέναντι στα δικαιώματα των φυσικών όντων – μια άλλη εικόνα που καταργεί την οίηση της ανθρώπινης μοναδικότητας και αναγνωρίζει τα ίσα δικαιώματα σε όλα τα όντα. Κι αν θέλουμε ακόμη να το προεκτείνουμε, αναδεικνύεται ο άνθρωπος ως προστάτης των δικαιωμάτων αυτών, αφού η λογική του ικανότητα (αν φυσικά χρησιμοποιηθεί σωστά) μπορεί να δώσει τις δέουσες λύσεις.

Ένα πολυεπίπεδο  επομένως, παραμύθι που ανταποκρίνεται με τον καλύτερο τρόπο στις απαιτήσεις του είδους προετοιμάζοντας το  μικρό παιδί για έναν κόσμο που η διαφορετικότητα δεν είναι αυτονόητα αποδεκτή, δείχνοντας ταυτόχρονα τον τρόπο που πρέπει να αντιμετωπίζεται σε πνεύμα ισότητας.

Το παραμύθι συνοδεύεται από μια υπέροχη εικονογράφηση (Σάντρα Ελευθερίου) που παρουσιάζει  με τον εικαστικό της τρόπο σελίδα τη σελίδα την ιστορία του Αλέξανδρου και της καμηλοπάρδαλης Χαραλαμπίας. Από κάθε άποψη μια εξαιρετική έκδοση.

Διώνη Δημητριάδου

 

Ο Μάκης Τσίτας γεννήθηκε το 1971 στα Γιαννιτσά. Πήρε πτυχίο δημοσιογραφίας και συνεργάστηκε με ραδιοφωνικούς σταθμούς στη Θεσσαλονίκη. Από το 1994 ζει μόνιμα στην Αθήνα και εργάζεται στον χώρο των εκδόσεων. Ήταν αρχισυντάκτης του λογοτεχνικού περιοδικού Περίπλους (1994-2005) και συνεκδότης και διευθυντής του περιοδικού για το βιβλίο Index (2006-2011). Από το 2012 διευθύνει το ενημερωτικό site για το βιβλίο και τον πολιτισμό Diastixo.gr. Λογοτεχνικά κείμενά του έχουν συμπεριληφθεί σε ανθολογίες, έχουν δημοσιευτεί σε περιοδικά και εφημερίδες κι έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες. Έργα του σκηνοθέτησαν η Ρούλα Πατεράκη (Δημοτικό Θέατρο Πειραιά), η Έρση Βασιλικιώτη ("Θέατρο των Καιρών", Αθήνα), η Σοφία Καραγιάννη (Θέατρο "Vault", Αθήνα), η Taru Makela (Christine and Goran Schildt Foundation, Φινλανδία), ο Alexandru Mazgareanu (Θέατρο "Nottara", Ρουμανία). Στίχους του μελοποίησαν ο Γιώργος Σταυριανός, ο Τάκης Σούκας και η Τατιάνα Ζωγράφου. Έχει εκδώσει 23 βιβλία για παιδιά και 3 για ενήλικες. Για το μυθιστόρημά του "Μάρτυς μου ο Θεός" έλαβε το Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2014 (European Union Prize for Literature) και τιμήθηκε από τον Δήμο Αθηναίων, τον Δήμο Πέλλας, τον Δήμο Έδεσσας, τη Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Έδεσσας και την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας. Το "Μάρτυς μου ο Θεός" κυκλοφορεί σε 11 ευρωπαϊκές γλώσσες. Είναι μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων.

 

Η Σάντρα Ελευθερίου σπούδασε γραφικές τέχνες και από το 2004 εργάζεται ως εικονογράφος, έχοντας συνεργαστεί με μια πλειάδα εκδοτικών οίκων. Το έργο της έχει διακριθεί αρκετές φορές, έλαβε τρεις φορές το Κρατικό Βραβείο Εικονογράφησης του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού Κύπρου, εκπροσώπησε την πατρίδα της στην Τιμητική Λίστα του ΙΒΒΥ 2012 και είναι υποψήφια για το Βραβείο Άντερσεν 2020. Διετέλεσε μέλος της Κριτικής Επιτροπής Κρατικών Βραβείων Εικονογράφησης και ήταν υποψήφια για το Βραβείο Μαντάμ Φιγκαρό – Γυναίκες της Χρονιάς 2018, στην κατηγορία δημιουργός. Παράλληλα με την εικονογράφηση ασχολείται και με τη συγγραφή, όπου επίσης έχει βραβευτεί.

Καρυοθραύστις - τεύχος 6ο

 Καρυοθραύστις - τεύχος 6ο

Περιεχόμενα

ΒΑΣΩ ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΥ: Πεδίο θραύσεως

ANNE SEXTON: Έντεκα ποιήματα (Εισαγωγή - μετάφραση: Έλσα Κορνέτη)

ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ: Για ένα χαμένο ποίημα

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΕΡΟΔΑΣΚΑΛΑΚΗΣ: Τέσσερα ποιήματα

ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΕΛΙΟΠΟΥΛΟΣ: Δύο ποιήματα

ΦΩΤΕΙΝΗ ΧΑΜΙΔΙΕΛΗ: Τα πρόβατα και τα ερίφια

ΑΝΝΑ ΚΟΥΣΤΙΝΟΥΔΗ - ΓΙΑΝΝΗΣ ΤΖΗΜΚΑΣ: Προσομοιώσεις πραγματικότητας

ΤΑΣΟΣ ΠΟΡΦΥΡΗΣ: Η έσω ένταση και μια πρόσω ένσταση

Σκέψεις για το βιβλίο της Νατάσας Κεσμέτη,

IVA Έσοπτρο μυστηριώδους οθόνης

Ο «ΞΕΧΑΣΜΕΝΟΣ» ΑΔΕΛΦΟΣ ΕΚ ΡΟΥΜΑΝΙΑΣ: σελίδες για τον Παναΐτ Ιστράτι

ΜΙΧΑΛΗΣ ΠΑΤΣΗΣ: Ο Παναΐτ Ιστράτι και το έργο του

ΜΑΡΙΑ ΠΟΛΙΤΟΥ: Ο Παναΐτ Ιστράτι, ένας πλανητικός της λογοτεχνίας

DANA RADLER: Ο Παναΐτ Ιστράτι, εξεταζόμενος από τον Μιχάλη Πάτση

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ

Η ποιήτρια, συγγραφέας και δοκιμιογράφος ΙΟΥΛΙΤΑ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΥ συνομιλεί με τη ΧΡΥΣΑ ΒΛΑΧΟΥ

Η ποιήτρια ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΜΠΑΚΟΝΙΚΑ συνομιλεί με τη ΧΡΥΣΑ ΒΛΑΧΟΥ

Ο φωτογράφος ΠΕΡΙΚΛΗΣ ΜΕΡΑΚΟΣ συνομιλεί με τη ΓΛΥΚΑ ΔΙΟΝΥΣΟΠΟΥΛΟΥ

ΠΟΙΗΣΗ

ΔΗΜΗΤΡΗΣ Γ. ΠΑΠΑΣΤΕΡΓΙΟΥ: Πέντε ποιήματα

ΜΑΡΙΑ ΚΑΡΔΑΤΟΥ: Τρία ποιήματα

ΓΙΩΡΓΟΣ Χ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ: Για τα ωδικά και μη πτηνά

ΛΙΛΙΑ ΤΣΟΥΒΑ: Κράιμχιλντ

ΜΑΡΙΑ ΛΑΤΣΑΡΗ: Δύο ποιήματα

ΕΥΣΤΑΘΙΑ ΔΗΜΟΥ: Επτά ποιήματα

ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ: Τρία ποιήματα

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ: Ατέλεια

ΜΑΡΙΑ ΣΥΡΡΟΥ: Δύο ποιήματα

ΝΙΚΟΣ ΚΑΤΣΑΛΙΔΑΣ: Τρία ποιήματα

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ: Τρία ποιήματα

ΟΥΡΑΝΙΑ Ε. ΚΟΥΝΑΓΙΑ: Δύο ποιήματα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΒΕΡΥΚΟΚΟΥ: Ο ήλιος στη Σκωτία

ΙΩΑΝΝΑ ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΟΥ: Τρία ποιήματα

ΚΩΣΤΑΣ Θ. ΡΙΖΑΚΗΣ: ιδιωτεία επικλινής

FERNANDO PESSOA: Τρία νεανικά ποιήματα (Εισαγωγή – μετάφραση: Βασίλης Πανδής)

TOMAS GÖSTA TRANSTRÖMER: Schubertiana (Εισαγωγή – μετάφραση: Δέσποινα Καϊτατζή-Χουλιούμη)

CRISTINA CAMPO: Τρία ποιήματα της συλλογής Passo d’addio (Εισαγωγή – μετάφραση: Άννα Γρίβα)

MICHAEL HARTNETT: Αποχαιρετισμός στην Αγγλική (Εισαγωγή – μετάφραση: Σωτήρης Γ. Ραπτόπουλος)

JOHN CROWE RANSOM: Πέντε ποιήματα (Εισαγωγή – μετάφραση: Κώστας Λιννός)

ΔΟΚΙΜΙΟ

ΣΩΤΗΡΗΣ ΓΟΥΝΕΛΑΣ: Ο αντικομφορμισμός στην Ορθοδοξία. Η περίπτωση του περιοδικού Σύναξη

ΧΡΥΣΟΥΛΑ ΠΑΠΑΚΥΡΙΑΚΟΥ: Η ποίηση του «Ρεμβασμού»

ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ

ΜΑΡΙΑ ΚΟΥΓΙΟΥΜΤΖΗ: Το κοριτσάκι και ο ναύτης

ΠΡΟΔΡΟΜΟΣ Χ. ΜΑΡΚΟΓΛΟΥ: Παλιές φωτογραφίες

ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΥ: Η καύση

ΕΛΕΝΗ ΚΟΦΤΕΡΟΥ: Ο πρώτος μου νεκρός

JOSEPH KESSEL:Ο νόμος των βουνών (Εισαγωγή – μετάφραση: Φοίβος Ι. Πιομπίνος)

ΑΥΤΟΣΧΟΛΙΟ

ΣΠΥΡΟΣ Λ. ΒΡΕΤΤΟΣ: Ποιος είναι ο ανακριτής και ποιο το γεγονός; Για την ποιητική συλλογή Διαπραγματεύσεις

ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΑΡΑΝΤΩΝΗ: Με παρακείμενους πολλούς. Για την ποιητική συλλογή Παρακειμένων εκείνων

ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΛΙΑΤΖΟΥΡΑ: Το κρεμμύδι, η κρεμμυδαποθήκη και μια περιηγήτρια. Για την ποιητική συλλογή Η κρεμμυδαποθήκη

ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΕΞΑΡΧΟΥ: Σωματικότητα του πάθους. Για την ποιητική συλλογή Τόσο ήθελε το στήθος

ΟΔΟΣ ΕΝΤΥΠΩΝ

Ο εκδότης του Μανδραγόρα, ΚΩΣΤΑΣ Α. ΚΡΕΜΜΥΔΑΣ, συνομιλεί με τον ΣΤΑΥΡΟ ΣΤΑΜΠΟΓΛΗ

ΚΩΣΤΑΣ Α. ΚΡΕΜΜΥΔΑΣ: Τυλίγοντας ξηλώνονται και οι λέξεις (πέντε ανέκδοτα ποιήματα)

ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΤΑΜΠΟΓΛΗΣ: Αντήχηση οδύνης. Για την ποιητική συλλογή του Κώστα Α. Κρεμμύδα, Κάπα όπως μακάβριο

ΕΥΣΤΑΘΙΑ ΔΗΜΟΥ: Απολογισμός και απολογία. Για την ποιητική συλλογή του Κώστα Α. Κρεμμύδα, Κάπα όπως μακάβριο

ΤΟΛΗΣ ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ: Αχ, τι ωραίο βιβλίο!

ΜΑΡΙΑ ΣΚΟΥΡΟΛΙΑΚΟΥ: Κάπα όπως Κώστας Κρεμμύδας

ΩΣ ΚΟΛΛΑΖ, ΕΝΤΕΛΕΣ: σελίδες για τον Σταύρο Σταμπόγλη

ΓΙΩΡΓΟΣ ΓΩΤΗΣ: Η οδύνη και η έμπνευση των τοπίων

ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΕΛΙΟΠΟΥΛΟΣ: Ιστορικές συν-υφάνσεις στο έργο του Σταύρου Σταμπόγλη

ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΟΛ. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ: Σταύρος Σταμπόγλης: Ο στοχαστής της πολιτικής και κοινωνικής συνείδησης

ΒΙΒΛΙΟΣΗΜΑΝΣΕΙΣ

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΒΟΥΖΗΣ: Τίτλοι αρχής (Σύλβα Γάλβα, Τίτλοι αρχής, εκδ. Βακχικόν, 2020)

ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΕΛΙΟΠΟΥΛΟΣ: Ο ποιητικός ρεαλισμός στην πεζογραφία του Θανάση Χατζόπουλου (Θανάσης Χατζόπουλος, Ιστορικός ενεστώς, εκδ. Πόλις, 2020)

ΑΝΝΑ ΑΦΕΝΤΟΥΛΙΔΟΥ: «Ό,τι έχει αιτία, δυναμώνει και συντρίβεται» (Χρύσα Βλάχου, ΣχεδιΆσματα, εκδ. Θερμαϊκός, 2019)

ΔΙΩΝΗ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΥ: Η μετα-ποίηση ή ο αφομοιωμένος υπερρεαλισμός (Βαγγέλης Αλεξόπουλος, Οδηγίες χρήσης ιπτάμενης ραπτομηχανής, εκδ. Οδός Πανός, 2020)

ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΗΤΤΑ: Ο ρόλος του κριτικού (Ευτυχία-Αλεξάνδρα Λουκίδου, Στους πίσω κήπους μίας λέξης. Δοκίμια κριτικής, εκδ. Ρώμη, 2020)

ΣΤΗΝ ΑΚΜΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΟΛΕΞΙΑΣ: ΑΣΗΜΙΝΑ Κ. ΛΑΜΠΡΑΚΟΥ

Εισαγωγικό σημείωμα: Δημήτρης Γ. Παπαστεργίου

Ερανισμός ανέκδοτων ποιημάτων: Κ.Θ.Ρ.

Κριτική παρουσίαση: Σταύρος Σταμπόγλης

Κώστας Θ. Ριζάκης: Τα οπίσω

IN MEMORIAM

ΑΛΕΞΗΣ ΖΗΡΑΣ: Σαράντα τρία χρόνια φιλίες, ενθουσιασμοί και απώλειες: για τη σύντομη διαδρομή ζωής του ΣΑΜΗ ΓΑΒΡΙΗΛΙΔΗ

ΑΛΕΞΗΣ ΖΗΡΑΣ: Αποχαιρετισμός στην ΕΛΕΝΑ ΣΤΡΙΓΓΑΡΗ

Το παρόν τεύχος κοσμούν έργα του φωτογράφου Περικλή Μεράκου.

 

Γιώργος Βέης Δύο ανέκδοτα ποιήματα (φωτογραφίες: Sylvia Plachy)

 

Γιώργος Βέης

Δύο ανέκδοτα ποιήματα

(φωτογραφίες: Sylvia Plachy)

 

ΣΤΟ ΒΕΡΟΛΙΝΟ, ΟΙ ΦΛΑΜΟΥΡΙΕΣ

 

Μερικές φορές τα καταφέρνει και  περνάει

μέσα από τα φύλλα τους

και φτάνει ως εμάς το φως, ένας νικητής.

Στη σκιά τους όμως, σχεδόν πάντα

στέκονται όρθιες και μας περιμένουν

οι ιστορίες

όλων εκείνων που πέρασαν από εδώ

νομίζοντας πως ήταν κι εκείνοι

θεοί.

 

 

ΕΠΑΝΑΠΑΤΡΙΣΜΟΣ

 

Η θερισμένη στην ώρα της σίκαλη

το άγριο κανναβούρι

μια βελανιδιά στην άκρη του θέρους  

ή μήπως από μουσική όλα

ένα νεκρομαντείο στη στροφή δεξιά

η γερακίνα έτοιμη να σ’ αρπάξει για τα καλά

ενώ το πορφυρό κοχύλι, ο ορίζοντας

ανοίγει δύο από τα μυστικά του.

 

Τα βλέπω ξανά όλα αυτά

αλλά εσύ πού ακριβώς να είσαι τώρα πια

και πώς να δέσουν άραγε όλα μαζί

που μάθαμε ως σήμερα με τόσο κόπο

με όσα μας περιμένουν από ’δω και πέρα.

 

Ένα ζευγάρι πέρδικες

από την πατρίδα των αναμνήσεων

κοντοστέκονται, δείχνουν αμέσως ουρανό

όλες οι σημασίες βέβαια στ’ αγκάθια

στ’ αγριόχορτα οι αλήθειες.

*

Γιώργος Βέης

31 Δεκεμβρίου 2020