Στο λαμπερό κρυμμένος Χριστόφορος Λιοντάκης Ποιήματα 1973-2019 εκδόσεις Κείμενα η πρώτη δημοσίευση στο περιοδικό Fractal στη στήλη ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ ΜΕ 500+ ΛΕΞΕΙΣ

 

Στο λαμπερό κρυμμένος

Χριστόφορος Λιοντάκης

Ποιήματα

1973-2019

 εκδόσεις Κείμενα

η πρώτη δημοσίευση στο περιοδικό Fractal

στη στήλη ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ ΜΕ 500+ ΛΕΞΕΙΣ

ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ ΜΕ 500+ ΛΕΞΕΙΣ | Το αποκεκρυμμένον κάλλος • Fractal

 

 

Το αποκεκρυμμένον κάλλος

Ο Χριστόφορος Λιοντάκης (1945-2019), με συγκεντρωμένο το ποιητικό του έργο από τις εκδόσεις Κείμενα του Φίλιππου Βλάχου, έρχεται ξανά στο προσκήνιο, σε μια εποχή πληθώρας ποιητών, κι όμως λίγων άξιων. Μια στροφή στο παρελθόν, όχι και τόσο μακρινού ωστόσο, αξίζει για να θυμηθούμε πώς γράφεται η καλή ποίηση. Μικρές προτάσεις, λιτός λόγος, μια ύπαρξη που ανιχνεύει την πορεία της με όλα τα ερωτήματα αναπάντητα. Η ποίηση του Λιοντάκη δεν προσφέρεται για εύκολες απαντήσεις, όμως διατηρεί ζωντανά όλα τα ερωτήματα, για να μην ξεχαστούν μέσα στη γενικότερη χαλαρότητα και το αστικό βόλεμα (το ερώτημα θα κυματίζει πάντα/ ανάμεσα στα καύματα του μύθου/ και στο νιφετό του αληθινού/ στην κρυμμένη χάρη του αναπάντητου). Η φύση ως πρωταρχική αρχή, ως παρατήρηση και ως γόνιμος φλοιός που περιβάλλει τον ποιητή. Οι πολύμορφες παραμυθίες από την παιδική ηλικία που τροφοδότησαν τη φαντασία αλλά και έναν υπαρξιακό φόβο, που διαχέεται σε ποιητική μορφή, συνδέοντας το παλαιό με το νεωτερικό. Στον ίδιο στίχο θα βρούμε τον Φοίνικα, τον Άδωνι, τον Χριστό, με τις θρησκείες να  αλληλοσυμπληρώνονται και καμία στην ουσία να μην καταργείται – παλαιές, γερές οι ρίζες του ανθρώπινου φόβου και της κραταιής ελπίδας. Με την εναλλαγή των προσώπων, από το πρώτο ενικό στο δεύτερο και μετά στο συλλογικό εμείς, με όλα να απολήγουν στο ένα και το αυτό, το ποιητικό υποκείμενο, ταυτιζόμενο με του ποιητή. Αυτό το ένα πρόσωπο, σε όλα τα ετερώνυμά του, βρίσκεται σ’ αυτή την ποίηση, όπως την παρακολουθούμε από συλλογή σε συλλογή να αποκτά σταδιακά το εύρος της συνείδησής της. Από την πρώτη εμφάνιση του ποιητή, το 1973 (γενιά του ’70 άλλωστε) μέχρι το τελευταίο αποτύπωμά του στο Ένεκεν της ανωνυμίας σου, δημοσιευμένο το 2019, διαμορφώνεται η ποιητική φωνή του Λιοντάκη, τόσο διαφορετική στον τρόπο της από τις άλλες της ίδιας γενιάς. Ποίηση τόσο «κλειστή» και δισήμαντη (όπως η φύση, να κρύβομαι αγαπώ) όσο και «ανοιχτή» στην αναγνωστική πρόσβαση, μόλις βρεις τα βήματα του ποιητή, μόλις εννοήσεις τη «μνημοτεχνική» του, στον συμφυρμό των δύο εννοιών, το τώρα και το τότε, τη μνήμη και τη διάλυσή της. Άλλοτε φθάνοντας ως το βάθος/ κι άλλοτε γλιστρώντας/ Στο εφήμερο/ Που όλο τον αφαρπάζει. Στις σκηνές που αποτυπώνει από την πλατεία Συντάγματος, όλα έχουν δύο όψεις, την επιφανειακή και την πιο τραγική, αυτή που βλέπει ο ποιητής. Ο δικός του Μινώταυρος, σύμβολο πανάρχαιο, έχει άλλη όψη, γίνεται συνοδοιπόρος του ποιητή, σε ένα άχρονο τοπίο, επινοημένο. Προχωρώντας μέσα στον χρόνο η ποίηση του Λιοντάκη γίνεται πιο εκτενής, συχνά αφηγηματική, χωρίς να χάσει ούτε τις λυρικές της αποχρώσεις ούτε τον ποιητικό της ρυθμό. Οι εικόνες παίρνουν άλλες διαστάσεις συνταιριάζοντας το γήινο με το υπερβατικό, δύο όψεις ενός και του αυτού. Οι μύθοι και οι αρχαίες μνήμες πάντοτε εδώ, να δένουν με τους σύγχρονους ήχους, οι άγγελοι να αποτολμούν την κάθοδό τους στη γη, αθέατοι αλλά και ξένοι στο τοπίο. Μνήμες θρησκευτικές αλλοιώνονται μέσα στη σήψη του καταναλωτισμού, ο ποιητής περισσότερο τώρα εκκινεί από την κοινωνική κατάντια. Η Σαμαρείτις με σπασμένη στάμνα./ Εδώ τώρα λατρεύεται η Φωτεινή Επιγραφή. Ο τόμος ολοκληρώνει τη διαδρομή του ποιητή, την κατ’ αυτόν ανάγνωση του κόσμου, με το Ένεκεν της ανωνυμίας σου, 2019, το συγκλονιστικό εκτενές ποίημα για τον αγνοημένο από τους αποστόλους, πλην Μάρκου, τον περιβεβλημένον σινδόνα επί γυμνού, που μόνος ακολούθησε τον Ιησού, όταν όλοι οι άλλοι αποχώρησαν. Αυτόν βλέπει σε χρόνο και σε τόπους διαφορετικούς, πάντα τον ανώνυμο και όμως σημαντικό μέσα στην αδιαφορία των άλλων. Ένας μέσα στο πλήθος, αφανής ανώνυμος, να ενσαρκώνει πράξεις, να αποθηκεύει φωνές, πάντα παρών και πάντα αγνοημέν

Η επιμέλεια της Κοραλίας Σωτηριάδου, ο Πρόλογος του ποιητή, από την Εισαγωγή στον τόμο Εικόνες που επιμένουν, με τρεις συλλογές, στις εκδόσεις Γαβριηλίδη, 2012. Εκεί δηλώνει ο Λιοντάκης πως σε άλλα ποιήματα έχωσε πιο βαθιά το νυστέρι, ενώ σε άλλα επέλεξε την αφαίρεση, γιατί: τη αφαιρέσει μόνη το αποκεκρυμμένον αναφαίνεται κάλλος. Η εκκλησιαστική φράση αποδίδει τον τρόπο γραφής του ποιητή, τίποτα περίτεχνο, η απλότητα η πιο βέβαιη οδός για την έκφραση της ψυχής.

Έκδοση σημαντική από τις εκδόσεις Κείμενα που ήδη έχουν προχωρήσει σε επανέκδοση και άλλων έργων του Χριστόφορου Λιοντάκη. Μακάρι να τα ξαναδιαβάσουμε όλα τα έργα του, σε φροντισμένες επανεκδόσεις.  

Διώνη Δημητριάδου