εύθραυστον Γιώργος Σταυρακάκης εκδόσεις Μετρονόμος η πρώτη δημοσίευση στο περιοδικό Fractal στη στήλη ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ ΜΕ 500+ ΛΕΞΕΙΣ

 

εύθραυστον

 Γιώργος Σταυρακάκης

 εκδόσεις Μετρονόμος

η πρώτη δημοσίευση στο περιοδικό Fractal

στη στήλη ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ ΜΕ 500+ ΛΕΞΕΙΣ

ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ ΜΕ 500+ ΛΕΞΕΙΣ | Οι ποιητές δεν πεθαίνουν, διαλύονται • Fractal

 

Οι ποιητές δεν πεθαίνουν, διαλύονται

 

Μια συλλογή με μόλις είκοσι τέσσερα ποιήματα, αν μετρηθεί και αυτό που λειτουργεί ως προμετωπίδα, εισάγοντας στον ποιητικό κόσμο του Γιώργου Σταυρακάκη. Ένα όλον ευσύνοπτο, με ξεκάθαρη την άποψη του ποιητή για την πραγματικότητα που τον περιβάλλει και, κυρίως, για τη θέση του σ’ αυτήν. Χωρισμένη σε δύο μέρη η συλλογή, με το εκτενές ποίημα «εύθραυστον» να στεγάζει όλα τα υπόλοιπα ποιήματα. Ένα ποίημα λειτουργικό, διαδραστικό, σαν εκείνο το «Μιλώ» του άλλου ποιητή, που άντεξε μέσα στον χρόνο για να στεγάσει τότε και τώρα και για πάντα όσους νιώσαμε, είδαμε, εννοήσαμε τη διαφορά της ήττας από την παραίτηση. Η ποίηση του Σταυρακάκη έχει χαμηλό τον τόνο της, σε μια πρώτη ανάγνωση απηχεί μια βαθιά θλίψη, ωστόσο είναι κάτι πιο πάνω και πιο πέρα από μια συνήθη (όσο και επιφανειακή) μελαγχολική κατάθεση. Ο ποιητής αποτυπώνει εικόνες, λεπτομέρειες μιας ζωής που καταρρέει, χωρίς να εννοεί τα ίδια τα συντρίμμια της. Δεν είναι θλίψη, είναι επίγνωση, θαρραλέα συνειδητοποίηση καταστάσεων. Αν ο τόνος μελαγχολικός και βαρύς, είναι γιατί πιστά αποδίδει την παρακμή των οραμάτων, των ιδεολογιών που κατάντησαν κενά ιδεολογήματα και εμμονικές αδιέξοδες «αποδράσεις».

 

[…] Περπάτησαν με το χρυσό δεκανίκι του ήλιου/ πάνω στη γραμμή των χειλιών μας/ και ξεκλείδωσαν τη φωνή της θάλασσας,/ τα δρομολόγια των πλοίων./ το προδομένο ταξίδι. («εύθραυστον»).

 

Στην ποίηση αυτή οι λέξεις ενσωματώνουν στον κώδικά τους τη ζωή μαζί με τον θάνατο, την αλήθεια των ταπεινών που αντιστέκονται με το μικρό τους μέγεθος απέναντι στις φανταχτερές βιτρίνες των νόθων αισθημάτων. Με τις μουσικές τους να αγγίζουν τα πιο λερωμένα ρείθρα των δρόμων, τις πιο σκελετωμένες παρουσίες με τις σπασμένες φλέβες.

 

[…] Βυθίζονται στ’ απόνερα/ στοιχειωμένων πλοίων,/ κι από ’κει, καρφώνουν τις λέξεις τους/ σε σανίδες ναυαγών. («εύθραυστον»).

 

Οι λέξεις του Σταυρακάκη, ανοιχτές σε ερμηνείες, με τον εύθραυστο χαρακτήρα τους κόβονται σε κομμάτια, να μοιραστούν μακάρι σε πολλούς. Μεταποιούνται οι έννοιες σε αντικείμενα, όπως ένα παλιό ραδιόφωνο που αφήνει τον ήχο της σκουριάς/  στα νοτισμένα μας μάτια, ή μια ξύλινη κρεμάστρα, που απηχεί μια θανάσιμη νοσταλγία. (« Το ραδιόφωνο»). Και είναι εδώ ακριβώς που χρειάζονται τα προσδιοριστικά επίθετα, να προσδώσουν στα ουσιαστικά μια άλλη διάσταση, να ακυρώσουν συχνά τη σιγουριά τους, να δείξουν την άλλη όψη των πραγμάτων. Προς τεκμηρίωση αυτής της θέσης παραθέτω, σταχυολογώντας μέσα από τα ποιήματα: Γυάλινα σπίτια, τοίχοι ετοιμόρροποι, πέτρινοι κήποι, αγέλαστα δέντρα, αβάσταχτη σιωπή, ανυπεράσπιστα σώματα, αφιλόξενη πολιτεία, προδομένο ταξίδι, αδιέξοδοι περίπατοι, λιγδιασμένο σύννεφο,  ανάπηρος χαρτοπαίχτης, αραχνιασμένοι χάρτες, νόθες χειραψίες. Ο κόσμος μοιάζει να διαλύεται, να καταρρέει, να αναιρούν οι έννοιες των εαυτό τους. Αναγκαίος και ο παραλληλισμός των εννοιών για να αποδοθεί καλύτερα μέσω της χρήσης του συμβόλου η πραγματικότητα:

 

Ανακατεύεις την τράπουλα/ και σου κόβονται τα δάχτυλα./ μετράς τα χαρτιά/ και σου λείπουν οι άσοι./ Έτσι ξαφνικά/ χωρίς να το καταλάβεις/ βγαίνεις από το παιχνίδι./ Και δεν έχεις μανίκια/ δεν έχεις χέρια/ για να σώσεις την παρτίδα./ Ένας ανάπηρος χαρτοπαίχτης/ που αφήνει τα κομμάτια του/ πίσω απ’ το αμυδρό φως/ μιας υπόγειας ζωής. («Ο χαρτοπαίχτης»).

 

Και ανάμεσά τους μια πρόταση καθοριστική: αυτοκτονούν οι μέρες μας. Αν είναι έτσι, αν οι ίδιες ορίζουν το τέλος τους, τότε ποια η ευθύνη όσων με επιμονή μηχανεύονται αργά και σταθερά τον αφανισμό της ζωής; Δεν αυτοκτονούν οι μέρες μας, οδηγούνται σκόπιμα στην αυτοκτονία. Με αντιστροφή του ονόματος (Σοκίν Σομλέβ) ο Σταυρακάκης θυμάται και εγκιβωτίζει στο ποίημά του τον Νίκο Βλέμο, εκείνη την ιδιαίτερη παρουσία στην Αθήνα του Μεσοπολέμου, με τον πολυτάλαντο χαρακτήρα, τον δικό του αναρχισμό απέναντι  στην ομοιομορφία του καιρού του, τον ανένταχτο ιδεολόγο των ανθρώπινων δικαιωμάτων.  Ποιος τον θυμάται πια σήμερα; Κι όμως, και μόνον η μνεία του εδώ, σ’ αυτή την ποίηση, είναι σημείο ικανό να δείξει τη διαφορά ανάμεσα στην πανθομολογούμενη ήττα και στην επίμονη διαρκή παρουσία, με όποιον τρόπο μπορεί ο καθένας και για όσο αντέχει.  Το μειράκιον/ που ακούει στο όνομα Σοκίν Σομλέβ,  […] ξύνει με πάθος το νόημα της ζωής του.

 

Ξαναδιαβάζω το αρχικό, εισαγωγικό σαν προμετωπίδα, ποίημα:

 

Οι ποιητές δεν πεθαίνουν./ Μετακομίζουν από λέξη σε λέξη/ από άστρο σε άστρο/ σακατεμένοι απ’ τους ανθρώπους/ με το δεκανίκι του ήλιου/ στη μασχάλη τους.

 

Ναι, οι ποιητές δεν πεθαίνουν, μόνο διαλύονται,  είναι εύθραυστοι, ακριβώς για να μοιράσουν τα κομμάτια τους, τις λέξεις τους, τα ποιήματα.  Κι αυτό καθόλου ήττα δεν θυμίζει.

Διώνη Δημητριάδου