4ος Πανελλήνιος Ποιητικός Διαγωνισμός

4ος Πανελλήνιος Ποιητικός Διαγωνισμός

ΑΡΧΕΙΟ ΙΣΤΟΡΙΑΣ & ΤΕΧΝΗΣ

ΟΜΑΔΑ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΕΚΦΡΑΣΗΣ

4ος ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΟΙΗΣΗΣ

ΜΕ ΘΕΜΑ:

ΤΟ ΑΛΑΤΙ στις παρυφές της "γλώσσας"

Το Αρχείο Ιστορίας & Τέχνης Κοζάνης προκηρύσσει τον 4ο Πανελλήνιο διαγωνισμό ποίησης 2018. Ο διαγωνισμός, ο οποίος για πρώτη φορά απευθύνεται και στον Οικουμενικό Ελληνισμό, τίθεται υπό την αιγίδα:

α) Κοβενταρείου Δημοτικής Βιβλιοθήκης Κοζάνης.

β) Ελληνικού Κύκλου Βιβλιόφιλων Λονδίνου.

γ) Γραφείου Ποιήσεως.

Ο 4ος Πανελλήνιος Διαγωνισμός Ποίησης, διέπεται από τους παρακάτω όρους.

ΟΡΟΙ ΤΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ

Το θέμα του διαγωνισμού είναι :

ΤΟ ΑΛΑΤΙ στις παρυφές της «Γλώσσας»

*Ποιήματα εκτός θέματος θα απορρίπτονται από την διαγωνιστική διαδικασία.

1. Ο Διαγωνισμός απευθύνεται σε δύο κατηγορίες:

α. Μαθητές (Γυμνασίου – Λυκείου)

β. Ενήλικες

2. Δικαίωμα συμμετοχής έχουν οι απανταχού Έλληνες ή γενικά οι ομιλούντες την ελληνική γλώσσα.

3. Έκταση των έργων: Το κάθε ποίημα δεν πρέπει να υπερβαίνει τους 30 στίχους.

4. Κάθε διαγωνιζόμενος μπορεί να υποβάλει στον διαγωνισμό μόνο ένα ποίημα, το οποίο δεν έχει λάβει μέρος σε άλλο διαγωνισμό και πρέπει να είναι πρωτότυπο και αδημοσίευτο.

5. Τα έργα υποβάλλονται σε έξι (6) δακτυλογραφημένα αντίτυπα, με ψευδώνυμο στο κάτω δεξιά μέρος της σελίδας. Το ονοματεπώνυμο, η διεύθυνση, το τηλέφωνο, και το email του/της δημιουργού, να αναγράφονται σε μικρό κλειστό φάκελο, στο εξωτερικό του οποίου θα υπάρχει μόνο το ψευδώνυμο. Επίσης απαραίτητο είναι να σταλεί και σε ηλεκτρονική μορφή το κείμενο του ποιήματος με CD.

6. Η κρίση των έργων θα γίνει

από πενταμελή Κριτική Επιτροπή, η οποία είναι:

Προεδρεύων:

Σκιαθάς Δ. Αντώνης: Ποιητής - Κριτικός Λογοτεχνίας - Μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων. Διευθύνων του Γραφείου Ποιήσεως

Μέλη:

Δημητριάδου Διώνη: Ποιήτρια – Κριτικός Λογοτεχνίας.

Τασιόπουλος Βαγγέλης: Ποιητής – Γραμματέας Εταιρείας Λογοτεχνών Θες/νίκης

Τσάϊτα – Τσιλιμένη Βάλια: Διδάκτορας Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου της Γενεύης. Λέκτορας στο τμήμα Νεοελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου της Γενεύης. Ποιήτρια.

Χλωπτσιούδης Δημήτρης: Ποιητής – Κριτικός Λογοτεχνίας.

7. Οι συμμετοχές στον διαγωνισμό θα πρέπει να αποσταλούν ταχυδρομικώς, σε κλειστό φάκελο, στον οποίο θα πρέπει εξωτερικά να αναγράφεται η κατηγορία της συμμετοχής (πχ. Κατηγορία: Ενήλικες ή Κατηγορία: Μαθητές)

8.Τελευταία ημερομηνία υποβολής έργων στον διαγωνισμό ορίζεται η 30η Μαΐου 2018 (σφραγίδα ταχυδρομείου)

9. Για κάθε κατηγορία διαγωνιζομένων θα δοθούν 3 Βραβεία. Εφόσον κριθεί απαραίτητο από την Κριτική Επιτροπή, θα δοθούν Έπαινοι και Τιμητικές Διακρίσεις.

Τα αποτελέσματα θα ανακοινωθούν έως τις 30 Ιουλίου 2018.

Η Γιορτή απονομών των διακρίσεων θα πραγματοποιηθεί σε ειδική εκδήλωση το Σάββατο 1 Σεπτεμβρίου 2018 , στο χώρο της Νέας Κοβενταρείου Δημοτικής Βιβλιοθήκης Κοζάνης.

Κατά τη διάρκεια της ημέρας της απονομής των Βραβείων και Διακρίσεων, θα πραγματοποιηθεί τιμητική εκδήλωση με καλεσμένους Έλληνες Ποιητές και Ποιήτριες

Επίσης θα πραγματοποιηθούν και τα εγκαίνια έκθεσης με έργα Ελλήνων Εικαστικών επί του θέματος του διαγωνισμού

Ο διαγωνισμός έχει μεγάλο Αρωγό και Χορηγό τις Εκδόσεις "Πικραμένος", οι οποίες αναλαμβάνουν να εκδώσουν ιδίοις εξόδοις, μια ποιητική συλλογή ενός εκ των τριών Ενηλίκων οι οποίοι θα λάβουν Βραβείο (όταν είναι έτοιμοι να το εκδώσουν). Η Επιτροπή θα αποφασίσει, ποιος θα είναι εκ των τριών που θα λάβουν Βραβείο, που θα εκδοθεί η Ποιητική του Συλλογή.

Τα έργα να αποστέλλονται με απλό ταχυδρομείο, και όχι συστημένα, στη διεύθυνση:

Αρχείο Ιστορίας & Τέχνης "Γεώργιος Παπαθανασίου" Τ.Θ. 10 - τ.κ. 50100 Κοζάνη – Ελλάδα

Το Αρχείο Ιστορίας & Τέχνης έχει το δικαίωμα να χρησιμοποιήσει τα απεσταλμένα ποιήματα για οποιαδήποτε χρήση κριθεί απαραίτητο, για την προβολή του.

Διευκρινίσεις για τον Διαγωνισμό στην ηλεκτρονική διεύθυνση του Αρχείου Ιστορίας και Τέχνης: arhiokesarias1@gmail.com

Ευγενικά στηρίζουν τον Διαγωνισμό:

-Τμήμα Εικαστικών & Εφαρμοσμένων Τεχνών της Σχολής Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας Φλώρινας.

- Κοινωφελής Πολιτιστικός Οργανισμός «Διέξοδος» Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου.

-Ένωση Επιστημόνων Δυτικής Μακεδονίας «Νικόλαος Κασομούλης»

Χορηγοί Επικοινωνίας:

www.apostaktirio.gr

www.bookia.gr.

4+1 διαμάντια της ξένης λογοτεχνίας από την εκδοτική παραγωγή του 2017 επιλέγει η Διώνη Δημητριάδου (η πρώτη δημοσίευση στο περιοδικό frear.gr http://frear.gr/?p=20464

4+1 διαμάντια της ξένης λογοτεχνίας

από την εκδοτική παραγωγή του 2017   επιλέγει η Διώνη Δημητριάδου

(η πρώτη δημοσίευση στο περιοδικό frear.gr http://frear.gr/?p=20464

Φραντς Κάφκα, Στη σωφρονιστική αποικία

μετάφραση: Βασίλης Τσαλής

επιμέλεια επιμέτρου: Γιώτα Κριτσέλη

εκδόσεις Κίχλη 

Επιλέγω αυτό το διήγημα του Κάφκα, γιατί κάθε εκδοτική πρόταση, που φέρνει πάλι στο προσκήνιο τον μέγιστο αυτόν πρωτοπόρο της ευρωπαϊκής σκέψης, είναι διακριτή και ευπρόσδεκτη. Επιπλέον στη Σωφρονιστική Αποικία έχουμε την ευκαιρία να επανεκτιμήσουμε όλο το γνωστό καφκικό περιβάλλον των ιστοριών του αλλά να εστιάσουμε στους μηχανισμούς επιβολής εξουσίας, πάντα επίκαιρο θέμα, και εκτός φυσικά της λογοτεχνίας. Εμπεριέχει όλη τη φιλοσοφία του Κάφκα, που μπόρεσε στις ιστορίες του να δώσει τον απόλυτο ρεαλισμό μέσα από την παραδοξότητα. Μια εύστοχη και οδυνηρή περιγραφή της πραγματικότητας που βιώνουμε.

Λεόν Μπλουά, 13 ιστορίες για παλιοχαρακτήρες

μετάφραση-επίμετρο: Αλέξανδρος Τσαντίλας

εκδόσεις Βακχικόν

Η ανατομία του εσωτερικού κόσμου σε συνδυασμό με τη βαθιά ματιά στον περιβάλλοντα χώρο, στην εποχή, και ταυτόχρονα ένα χιούμορ, μαύρο εν πολλοίς, που προσδίδει μια άλλη διάσταση στην αφήγηση. Καθόλου περίεργο, λοιπόν, που αυτές οι 13 ιστορίες με τους ήρωες των ακραίων συμπεριφορών καταλήγουν να είναι ιδιαίτερα αγαπητές στον αναγνώστη. Ο Λεόν Μπλουά αντιμετωπίζει τους ήρωές του, χωρίς την παραμικρή αποστροφή για τις πράξεις τους, ίσα-ίσα, θα μπορούσαμε να πούμε, με μια ειλικρινή κατανόηση για τη σκοτεινή πλευρά του ανθρώπινου μυαλού, που σε τελευταία ανάλυση μπορεί να οδηγήσει τον καθένα από μας σε απονενοημένα και αποσυνάγωγα διαβήματα. Ένας από τους καλύτερους στυλίστες της γραφής.

Μαρσέλ Προυστ, Σχετικά με τον Μπωντλαίρ, Επιστολή στον Ζακ Ριβιέρ

μετάφραση: Μαριάννα Παπουτσοπούλου

εκδόσεις Κουκούτσι

Το επιλέγω όχι μόνον γιατί πρόκειται για κείμενο του Προυστ που πάντα μας προκαλεί σε ανάγνωση, αλλά και γιατί απαντά στο ερώτημα: γιατί σήμερα να έρχεται πάλι στο προσκήνιο ο Μπωντλαίρ; Ίσως μια ματιά στη σύγχρονη πλούσια λογοτεχνική παραγωγή να μας πείσει (όπως και τον Προυστ που επέλεξε να θυμηθεί τον εμβληματικό ποιητή) για το κέρδος που έχουμε διαβάζοντας την κλασική γραφή. Μια έκδοση, λοιπόν, που ξαναφέρνει στο προσκήνιο και τον Μπωντλαίρ αλλά και φυσικά τον Προυστ (που γράφει και διανοείται εδώ), δεν έχει την αυτονόητη θέση της στο σημερινό λογοτεχνικό τοπίο;

Virginia Woolf, Ορλάντο – μια Βιογραφία,

εισαγωγή – μετάφραση – σημειώσεις: Αργυρώ Μαντόγλου επίμετρα: Cleveland B. Chase, Maria Dibatista, Κατερίνα Κίτση-Μυτάκου

εκδόσεις Gutenberg (σειρά Aldina) 

Το πρωτοποριακό έργο (όχι μόνον για την εποχή του αλλά και για τη σημερινή) που ανατέμνει τον τρόπο γραφής εισάγοντας νέα τεχνική και ανοίγοντας νέους ορίζοντες στον μοντερνισμό. Όσο για το περιεχόμενο, δεν θα μπορούσε να λείπει, τουλάχιστον από τις δικές μου αναγνωστικές προτάσεις, ένα έργο που με τόλμη αναθεωρεί στερεότυπες αντιλήψεις για τους ρόλους που οι κυρίαρχες κάθε φορά κοινωνικές αντιλήψεις προβάλλουν ως πρότυπα, προτείνοντας ταυτόχρονα την ανατροπή και τη νέα θεώρησή τους. Εδώ σε νέα έκδοση (η εξαιρετική σειρά Aldina) με αναθεωρημένη την αρχική μετάφραση και προσθήκη σημειώσεων.

Oliverio Girondo, Είκοσι ποιήματα για να διαβαστούν στο τραμ

εισαγωγή και επιμέλεια μετάφρασης από τον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο

εκδόσεις Σαιξπηρικόν 

Και ένα ποιητικό βιβλίο, που ξεχωρίζει για την πρωτοτυπία του. Ο Χιρόντο (1891-1967), εκφραστής του πρωτοποριακού κινήματος Ultraísmo (και μαζί με τον Μπόρχες οι σημαντικότεροι ουλτραϊστές/μαρτινφιεριστές), τολμηρός και καινοτόμος όπως ήταν, άνοιξε δρόμους επαφής με τα ευρωπαϊκά λογοτεχνικά κινήματα. Η ποίησή του, προκλητική και ενδιαφέρουσα, θα μπορούσε να είναι μια σύγχρονη εκδοχή γραφής, με χιούμορ, ειρωνεία αλλά και εξεταστική ματιά στην κοινωνική πραγματικότητα.

Προκλητικός και ο τίτλος της συλλογής Είκοσι ποιήματα για να διαβαστούν στο τραμ, ανατρέπει την καθιερωμένη αντίληψη ότι η ποίηση απαιτεί ησυχία και περισυλλογή για να διαβαστεί.

Επιλογή-Επιμέλεια: Διώνη Δημητριάδου

(σκίτσο του Albrecht Dürer)

Via Dolorosa της Νατάσας Χατζιδάκι εκδόσεις Gutenberg –Τυπωθήτω – λάλον ύδωρ η πρώτη δημοσίευση στο περιοδικό diastixo.gr http://diastixo.gr/kritikes/poihsh/8771-dolorosa

Via Dolorosa

της Νατάσας Χατζιδάκι

εκδόσεις Gutenberg –Τυπωθήτω – λάλον ύδωρ

η πρώτη δημοσίευση στο περιοδικό diastixo.gr http://diastixo.gr/kritikes/poihsh/8771-dolorosa

άγρυπνη εν τη αγρυπνία μου

Όταν η Νατάσα Χατζιδάκι καταγράφει πλεοναστικά την εγρήγορση με τον παραπάνω στίχο, δεν μπορώ να μη σταθώ και να προσεγγίσω μέσω αυτού ερμηνευτικά όλη την τελευταία συλλογή της με τον εμβληματικό τίτλο Via Dolorosa. Είναι ακριβώς τότε που αντιλαμβάνεσαι τι είναι αυτό που σε παρακινεί να ανακαλύψεις τον αληθινό ποιητή, το πάσχον πρόσωπο πίσω από την ποιητική γλώσσα. Δεν συμβαίνει αυτό σε κάθε ποιητική κατάθεση, μακάρι και στις καλύτερες του είδους. Εδώ, όμως, νιώθεις ότι εκείνη η φωνή που σε πρωτοσυγκίνησε τόσα χρόνια πίσω, που διέγραψε μια συνεπή πορεία στην ποίηση (μια από τις σημαντικότερες φωνές της γενιάς του ’70), ήταν πάντα άγρυπνη και ζωντανή -με όλη την πληρότητα που εμπεριέχει η λέξη- μέχρι που αποχώρησε ξαφνικά από την εδώ πλευρά της ζωής αφήνοντας ως τελευταία λόγια ετούτα τα ποιήματα.

Ένας πλήρης λόγος μοιράζεται στα 69 ποιήματα της συλλογής, και εννοώ την πληρότητα ως μορφή και ως περιεχόμενο. Η γλώσσα της Χατζιδάκι, γνώριμη ως μορφή από παλιά για την αξία που προσδίδει στην κάθε μία λέξη, λειτουργεί έτσι ώστε είτε με την κυριολεξία είτε με τη μεταφορά να μπορεί ο αναγνώστης να προσλαμβάνει το μέγεθος του σημαίνοντος και να ανιχνεύει τα πολλά σημαινόμενα, φυσικά κατά το δοκούν – αλλά αυτή είναι μια εγγενής αλήθεια στα ποιητικά πράγματα, που μάλλον ως πλούτος της πρέπει να εκλαμβάνεται. Με αυτόν τον τρόπο αποκτά πληρότητα και το περιεχόμενο σε απόλυτη συσχέτιση με το γλωσσικό -προσεκτικά επιλεγμένο- ποιητικό ιδίωμα.

Εσώθησαν: Μία Κνήμη. Πτυχή χιτώνος. Κάποιες οπλές.

Και κάποιες αναφλέξεις χιτώνος. Και ηλιακού φωτός.

Οφθαλμοί έτοιμοι να εκχυθούν. Βραχίονες σε ανάθημα  

εναγκαλισμού. Χειρών σε έμπτερη χειρονομία

αναγνώρισης που διασχίζει τους αιώνες.

Έτσι εδώ, στην περιγραφή του αγάλματος του Ηνίοχου, με μια πρώτη ανάγνωση έχουμε στη μνήμη μας το ποικιλοτρόπως τρωθέν μέσα στους αιώνες άγαλμα των Δελφών. Στην ελλειπτική, ωστόσο, μορφή του αγάλματος αναγνωρίζουμε τη ματαιότητα του εναγκαλισμού μέσα στους χρόνους που περνούν καταργώντας τα σώματα και τα αισθήματα και διασώζοντας  μουσειακά απομεινάρια ανεπίδοτων μηνυμάτων και ανανταπόδοτων χειρονομιών. Με τη γνώση, φυσικά, πως αυτή ίσως δεν είναι η μόνη δυνατή πρόσληψη των παραπάνω στίχων. Όπως, όμως, συμβαίνει στη σπουδαία ποίηση, έτσι κι εδώ δεχόμαστε την προσωπική κάθε φορά ερμηνεία ως ισχύουσα και δραστική για τον αποδέκτη.

Αν πρέπει να δώσω -με την προσωπική κι εγώ πρόσληψη των ποιημάτων- με λίγα λόγια το περιεχόμενο αυτής της Via Dolorosa, θα έλεγα πως πρόκειται για μια ειλικρινή και αυθεντική μελέτη του θνήσκειν. Με την έννοια που προσδίδουμε στον θάνατο ως μελέτη ζωής στην ολοκλήρωσή της. Η τελείωση της ζωής, ο κύκλος που κλείνει και έτσι επιτυγχάνεται και ο αρχικός σκοπός. Με άλλα λόγια, η πληρότητα της ζωής, που δεν μπορεί παρά να εμπεριέχει και το τέλος. Σε όλα τα ποιήματα της συλλογής (και σ’ αυτά που είναι παλαιότερες γραφές και στα μεταγενέστερα) ακούς την ανάσα του θανάτου, άλλοτε σε ευθείες αναφορές μνήμης και πόνου που γεννά η απώλεια, άλλοτε πίσω από σκηνές έρωτα (πόσο συγγενείς οι δύο έννοιες!) και άλλοτε σε πιο εγκεφαλικές προσεγγίσεις εν είδει αληθινής μελέτης θανάτου.

Φαίνεται πένης και ανέστιος

Όμως δρεπανηφόρο άρμα αφιππεύει

Και για ενίσχυση, πίσω από κάτι

φυλλωσιές, κρυμμένο έχει, άλλο

γυαλιστερό δρεπάνι.

Όταν ξανάρθει να το ξέρεις:

Εβδόμη θα είναι η Σφραγίδα

και η Παρτίδα Τελική.

Και αλλού:

Ήταν το πρόσωπό σου απαλό. Σαν μόλις γεννημένο

από οδύνη. Ήταν βαθύ το πέρασμα ξυρού ακμής.

Μία φωνή βοώντος εν ερήμω.

Η ποίηση της Χατζιδάκι αγαπά τις υπερβάσεις. Η προσωπική της αγρύπνια, η ενάργεια της συνείδησης,  επιτρέπει την εποπτεία του γύρω κόσμου και τη συμφιλιώνει με τις αντιφάσεις τη ζωής. Μεταφέρει στα ποιήματά της φιλικές, οικείες, ρεαλιστικές εικόνες, και (ενθυμούμενη την παλαιά σχέση της με τον υπερρεαλιστικό τρόπο γραφής) προκαλεί την ανατροπή του σκηνικού και τη μετάλλαξή του σε πιο υπερβατικό και αλλόκοτο. Με νήμα καθοδηγητικό την καίρια λέξη (συχνά στα νεότερα ποιήματά της με χρήση των κεφαλαίων αρχικών γραμμάτων) μας κατευθύνει σε πιθανές ερμηνείες ποικίλες και ενδιαφέρουσες. Σε κάθε περίπτωση παραμένει η αίσθηση της απόλαυσης των εικόνων. Όπως εδώ που (θυμίζοντας εκείνο το περίφημο ποδήλατο της έμπνευσης του Εμπειρίκου σε πλήρη ανάπτυξη και με τη στίλβουσα επιφάνεια) θα μας δώσει αυτή την υπέροχη εικόνα:

Στον απέραντο δρόμο των παραβατών ένας αναβάτης

με την μοτοσικλέτα του περνά σαν αστραπή. Στο κεφάλι

του γυαλίζει η προσωπίδα του Περικλή, κατευθείαν

από τον Χρυσούν Αιώνα.

Παράλληλα κατορθώνει να βγάλει μέσα από την καθημερινή εικόνα εκείνο το αδιόρατο στοιχείο που μεταμορφώνει το απλό τοπίο σε αφορμή ενός βαθύτερου προβληματισμού. Έτσι επιχειρεί με εξαιρετικές αναλογίες να δείξει την τοποθέτησή της απέναντι στα μεγάλα ζητήματα της ζωής. Για μια ευαίσθητη ποιητική ματιά, λοιπόν, η άδεια βιτρίνα ενός κοσμηματοπωλείου είναι η σκηνή για να στηθεί ένα μικρό ατομικό δράμα ζωής:

Ένα ζευγάρι σκουλαρίκια είχαν ξεχαστεί,

σε μια γωνιά σαν πεταμένα,

από δυο χέρια γεμάτα με πολύτιμα

λάφυρα θα ξέφυγαν,

και λάμπουν αποσβολωμένα στο μισοσκόταδο,

αναγυρτά κάτω από την σκιά

ενός αόρατου χρυσού στεφανιού,

κάτω από έναν επινίκιο κότινο

που ακόμα αναζητά

το κρανίο που θα στεφανώσει.

Η απουσία, η απώλεια, αλλά κυρίως η ματαιότητα των ελπίδων, και η ματαιοδοξία, που καταπίπτει σε συντρίμμια άνευ νοήματος. Η λεπτή γραμμή που ξεχωρίζει τον αδιάφορο παρατηρητή των αληθινών εικόνων από τον ποιητή που εντοπίζει, απομονώνει και μεταλλάσσει το απλό σε σπουδαίο. Η ποιήτρια δανείζεται πρόσωπα και στοιχεία από την ελληνική και ρωμαϊκή αρχαιότητα, χρησιμοποιεί λέξεις και φράσεις  σχετικές (ο τίτλος της συλλογής για παράδειγμα) δείχνοντας μέσα στο πέρασμα των χρόνων την απόλυτη αλήθεια. Ο δρόμος πάντα θα είναι οδυνηρός. Και ο άνθρωπος, αυτό το ελάχιστο μέγεθος μέσα στο σύμπαν, θα πορεύεται ιχνηλατώντας -ψήγματα ελπίδας ή ματαιοδοξίας ίσως-   ότι αυτός είναι ο μέγιστος και κυρίαρχος. Και όσο θα διαψεύδεται και θα συντρίβεται, τόσο θα βάζει τη γνώση και την οδύνη του μέσα στον λόγο, τόσο περισσότερο θα γράφει και θα επινοεί τρόπους να βιωθεί ο πόνος του. Τόσο θα γίνεται ποιητής.

Διαβάζοντας την ποίηση της Νατάσας Χατζιδάκι νιώθω ότι καταθέτει την προσωπική της θέαση του κόσμου και παρακινεί και τον συνοδοιπόρο της (έτσι πρέπει να νοείται ο αναγνώστης της) να μοιραστεί μαζί της τις εικόνες της. Άλλωστε είναι συχνή η χρήση του δευτέρου προσώπου στα ποιήματά της, γεγονός που επιτρέπει την απρόσκοπτη συνοδοιπορία, που πλέον εκλαμβάνεται  σημειολογικά ως πρόσκληση – φυσικά με την επίγνωση πως το δεύτερο πρόσωπο μπορεί να ταυτιστεί με το ποιητικό υποκείμενο, κατά μια άλλη εκδοχή ανάγνωσης των ποιητικών προσώπων. Αν, όμως, η οδύνη εκπορεύεται από το εγώ και επιστρέφει σ’ αυτό και μόνο, τότε η οδός είναι επιπλέον και μοναχική.

Ένα απόγευμα από τα τελευταία του 1997. Περισυνέλεξες

τ’ Ανθρώπινα Υπάρχοντά σου, Και με Πακέτο

Παραμάσχαλα Παραμυθίες – Παραμύθια Της Χαλιμάς.

Αποχώρησες μ’ ένα Στυγνό Μεσημέρι στο Στέρνο

προς Άγνωστη Κατεύθυνση. Επέταξες το Τελευταίο

Φύλλο στην Βαρειά. Την Πράσινη την Τσόχα.

Κι Επήγες πάσο. Από το Παιχνίδι Αυτό το Κρίσιμο.

Να Βγεις. Εβγήκες.

Εσκορπίστηκαν ο Ρήγας και το Δέκα

το καλό. Και η Ντάμα Ακολουθούσε.

Σέρνοντας τις Βαρύτιμες Μεταξωτές της Φούστες.

Ο Φάντης -το Μπαστούνι- δεν εμφανίστηκε.

Σαν Ρυθμιστής, πίσω από τις Κουρτίνες

επαρακολουθούσε.

Η ποιητική φωνή/σιωπηλή κραυγή της Νατάσας Χατζιδάκι τώρα έχει πλέον σιγήσει. Τα τελευταία της αυτά ποιήματα είτε ως μοναχική κατάθεση (συχνά εν απογνώσει) είτε ως πρόσκληση συμπόρευσης προς τον αναγνώστη της επιβεβαιώνουν μια αλήθεια: η δυνατή ποίηση, με όποιον τρόπο και αν επιλέγει να μιλήσει, αξίζει να ερευνηθεί στα σημεία της και να αποκρυπτογραφηθεί στα πολλαπλά της σημαινόμενα.

Διώνη Δημητριάδου

Η οδυνηρή μνήμη της σάρκας Ερωτικά ιχνηλατώντας την ποίηση του Κώστα Θ. Ριζάκη της Άννας Αφεντουλίδου Εκδόσεις του Φοίνικα η πρώτη δημοσίευση στο περιοδικό Παρέμβαση τεύχος 186 Γράφει η Διώνη Δημητριάδου

Η οδυνηρή μνήμη της σάρκας

Ερωτικά ιχνηλατώντας την ποίηση του Κώστα Θ. Ριζάκη

της Άννας Αφεντουλίδου

Εκδόσεις του Φοίνικα

η πρώτη δημοσίευση στο περιοδικό Παρέμβαση τεύχος 186

Γράφει η Διώνη Δημητριάδου

Η ανακάλυψη και ψηλάφηση του ποιητικού προσώπου, του υποκειμένου που δρα μέσα στο ποίημα. Η προσέγγιση της ποιητικής φωνής αυτού του προσώπου, όπως αποτυπώνεται μέσα στο ποίημα. Πρόκειται για δύο επιλογές πορείας που θα ακολουθήσει όποιος θέλει να μιλήσει για τον ποιητή και για το έργο του. Συχνά ακολουθείται ο δεύτερος δρόμος, σαν πιο εύκολος, εφόσον δεχθούμε (όπως και θα πρέπει) ότι η ποίηση διαβάζεται με πολλές διαφορετικές αναγνώσεις, χωρίς να αποκαλύπτει καμία απ’ αυτές την αφορμή της γραφής της, που μέσα στη θνητότητά της εγκαταλείπει και τον αναγνώστη αλλά ακόμα και τον ποιητή/δημιουργό, μόλις σαρκωθεί σε λόγο. Ωστόσο η πρώτη επιλογή, αυτή που ανιχνεύει τον ποιητή πίσω από τις λέξεις του, ίσως είναι και η πιο ενδιαφέρουσα, αν και πολύ αμφίβολου ηθικού φορτίου. Δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση να εισχωρείς στον προσωπικό κόσμο του ποιητή (όσο φυσικά σου το επιτρέπει και ο ίδιος αλλά και οι συνθήκες) και να ανιχνεύεις προθέσεις και μυστικές καταβολές.

Η Άννα Αφεντουλίδου, θέλησε να καταβυθιστεί στα δύσκολα της γραφής για να αποδώσει σε μας την ποίηση του Κώστα Θ. Ριζάκη και ταυτόχρονα τον ίδιο ως δημιουργό σε αδιάσπαστη ενότητα. Και αν αυτό μπορεί να θεωρηθεί μια ενέργεια που αγγίζει σε άλλες περιπτώσεις την αυθαιρεσία, εν προκειμένω ίσως είναι ο πιο ασφαλής δρόμος, που βγάζει ίσια στην καρδιά της ποίησης του συγκεκριμένου ποιητή. Είναι λοιπόν εφικτή η ταύτιση της ποίησης με τη ζωή;  Συνιστά το πρόσωπο και το έργο μια ενιαία οντότητα; Η Αφεντουλίδου δείχνει να το πιστεύει αυτό στην περίπτωση του Ριζάκη, και μας πείθει ότι έχει δίκιο. Σχολιάζοντας το ποίημα Οικοσιτώ (δημοσιευμένο το 2014) θα δει ως αυτονόητη την ταύτιση:

Ο ποιητής έχει αποφασίσει να παραμείνει έγκλειστος με τους προσφιλείς του νεκρούς, να παραμείνει κλεισμένος στον οίκο της ποίησης, να αφουγκράζεται, να καταγράφει, να μνημονεύει, να υπάρχει μέσα από τη θλίψη και το πένθος […] Υπάρχει απόλυτη ταύτιση της ποιητικής πρόθεσης με το αποτέλεσμά της. Θεωρώ πως δεν υπάρχει συνεπέστερο παράδειγμα τελεστικού λόγου από το οικοσιτώ. Ο ποιητής δεν λέγει, αλλά πράττει μέσα από το κείμενό του.

Έτσι, θα ξεκινήσει από τον ενδότερο κόσμο του ποιητή, και θα ανεβεί στην επιφάνεια, εκεί που το εσωτερικό πένθος και η συνειδητή αναχώρηση θα δώσουν τον καρπό τον ποιητικό. Ο Ριζάκης θα χαρακτηρισθεί αναχωρητής:

Αν λέγαμε πως ο Κώστας Θ. Ριζάκης είναι ένας μοντέρνος αναχωρητής, θα λέγαμε τη μισή αλήθεια. Γιατί το «μοντέρνος» δεν ταιριάζει στον Ριζάκη, του ταιριάζει όμως ο «αναχωρητής». Είναι ο άνθρωπος που σαν τον καβαφικό εκείνο ήρωα γύρω του ύψωσαν τείχη, μόνο που ο Ριζάκης τα ύψωσε μόνος του.

Μα, η ποίηση (το ξέρουμε δα αυτό) είναι μια μοναχική υπόθεση. Οι περισσότεροι, ωστόσο, ποιητές κυκλοφορούν τη  μοναχικότητά τους μέσα στους άλλους, τους πολλούς, σε μια παλινδρόμηση από το πλήθος στην απομόνωση του εαυτού (που κρίνεται έτσι περιστασιακή)  και πάλι πίσω.  Εδώ, όμως, έχουμε τον συνειδητό αποκλεισμό των άλλων ως φυσικής παρουσίας. Και, το παράδοξο, από τον περίκλειστο κόσμο έρχεται διαρκής και  πλήρης η ενημέρωση του ποιητή για τα δρώμενα του χώρου αυτού, και κυρίως η συνδρομή του σε όποια δραστηριότητα κυοφορείται και κρίνεται απ’ αυτόν ενδιαφέρουσα για την υπόθεση της Ποίησης. Μιαν ιδιόμορφη, επομένως, περίπτωση καλείται εδώ να προσεγγίσει η Αφεντουλίδου. Και επικεντρώνει τη μονογραφία της στη θεματική της ποίησης του Ριζάκη, που ως έργο ανοίγει την κλειστή πόρτα του εσωστρεφούς τοπίου του για να φθάσει στον αναγνώστη του.

Ποια, λοιπόν,  η θεματική της ποίησης ενός ανθρώπου που μόνος του ορίζει τα πλαίσια των κινήσεών του καταργώντας τον συγχρωτισμό του με τους πολλούς; Στον τίτλο της μονογραφίας της η Αφεντουλίδου παραπέμπει στο θέμα του έρωτα συνδέοντάς τον με τη μνήμη της σάρκας και την οδύνη. Αν θεωρήσουμε πως για έναν αναχωρητή της ποίησης περισσότερο προσφιλές θέμα είναι αυτό του θανάτου, η άλλη όψη της πραγματικότητας, η σκοτεινή πλευρά μιας ζωής άγνωστης αλλά και συχνά ποθητής, τότε ίσως η θεματική του έρωτα να συναντά εδώ τη συμπληρωματική ποιητική της μορφή. Ο έρωτας, σκοτεινός και απροσδιόριστος, αναπόσπαστο κομμάτι των μνημονικών αποθεμάτων, ισχυρό θεμέλιο της ποιητικής έμπνευσης, όταν τα όρια καταργούνται και ο ποιητής είναι πιο μόνος από ποτέ. Τότε εισέρχεται στο ποίημα η Αλίκη, η μάνα, η σύντροφος, πολλοί ρόλοι, πολλές ταυτότητες, στην ουσία μία γυναικεία παρουσία, που γεμίζει τον κόσμο του ποιητή και ανοίγει ένα παράθυρο, όχι όμως προς τον έξω κόσμο αλλά προς τον βαθύ εσώτερο, τον πλήρη οδυνηρών εικόνων που αναιρούν τη σάρκινη υπόσταση του έρωτα εδραιώνοντας την απουσία του. Δεν έχουμε τον έρωτα που επιβιώνει αντιπαλεύοντας τις αντίξοες δυνάμεις που θέλουν να τον καταργήσουν. Ο ποιητής, θα πει η Αφεντουλίδου,  ανα-βιώνει ποιητικά τον έρωτα – όπως και τον θάνατο, εύστοχα επιλέγοντας τη λέξη αναβίωση για να δείξει τη συνειδητή πράξη. Μέσα από τις συλλογές του Ριζάκη (ποιήματα από το 1985 ως το 2010 στον τόμο υπό τον τίτλο Επιτάφιος δρόμος), μέσα από ανέκδοτα ποιήματά του ή από δημοσιευμένα σε λογοτεχνικά περιοδικά,  επιλέγονται στίχοι, λέξεις, φράσεις που στοιχειοθετούν τον ερωτικό κόσμο, όπως ο ποιητής τον εκλαμβάνει και τον μεταφέρει στο ποίημα. Συχνά με υπαινικτικό λόγο, σχεδόν παντού με υπόσταση μνημονική παρά σαρκική.

Η γυναικεία οπτασία, είτε αέρινη είναι είτε χθόνια, «βαραίνει» την ψυχή του ποιητή, ενώ επιβάλλεται περισσότερο με την απουσία της παρά κυριαρχεί με την αισθητηριακή της πλευρά.

Εδώ ένα δείγμα αυτής της ανθολόγησης, που εύστοχα επιλέγεται δείχνοντας το απροσδιόριστο «είναι» και  το ενδόμυχο ισχυρό «μη είναι» της γυναικείας μορφής στο έργο του Ριζάκη:

αυτή η  γυναίκα πάντα μου τηλεφωνεί

μέσ’ από τραίν’ από σταθμούς αεροδρόμια

μέσ’ απ’ το στόμα της ψυχής της μου μιλεί

κι είν’ όμορφη όμορφη πολύ εκθαμβωτική

αυτή η γυναίκα σπάνιο βιολί

την έψαχνα σε ξέφωτα ονείρων μου για χρόνια

την έβρισκα την έχανα χωρίς να την αγγίζω

ανέγγιχτο καρπό την κράτησα κοντά μου

ανέγγιχτη την έδιωχνα κατά καιρούς μακριά

κάποτε στη σωστή σιωπή την είδα να κοιμάται

στο αίμα του πατέρα σκϊάζονταν ο ύπνος της

ξυπνούσεν αίφνης μαύρο αρνί βελάζοντας φοβόταν

βελάζοντας με φώναξε αγάπη απελπισμένα

χρυσή και κόκκινη εντολή του μάη αρραβώνας

λευκά τα χέρια της ξεφτίζαν την κλωστή

κι η μοίρα της κακόβαλε σερνόταν οργισμένη

βρύση αργή να βρει να βγει

στιλέτο να καρφώσει τον λαιμό της

να πιει πικρά γλυκά να πιει

ξωθιά του ηλιού να μελωδεί

φωτιά να πιει να καταπιεί: ποτές μην ξεδιψάσει!

Η Αφεντουλίδου, γνωρίζοντας από ποίηση, διαβάζει δυνατά τα ποιήματα (μέσω της ακοής κατακτώνται) για να ανακαλύψει την αρμονία τους, όπως αυτή φτιάχνεται συναρμόζοντας όλα τα εξωτερικά γνωρίσματα της γλώσσας από την επιλογή  των τονικών σημείων ως την έντεχνη αποφυγή της χασμωδίας, κι από τα ομόηχα ως τις πολύτιμες σιωπές. Έτσι ιχνηλατεί τα υποκρυπτόμενα σημεία της ποίησης του Ριζάκη και αφουγκράζεται την αληθινή φωνή του. Η πρώτη ανάγνωση εν σιωπή και η δεύτερη με δυνατή φωνή ακολουθώντας τις τονικές υποδείξεις του ποιητή. Τότε αναδύεται από το βαθύ υπόστρωμα ο έρωτας ως αίσθηση περισσότερο, ως κατασταλαγμένο βίωμα, που από μια εν υπνώσει κατάσταση έρχεται στην επιφάνεια και διεκδικεί το μερίδιό του το ποιητικό. Έκκεντρη, φυσικά, η παρουσία του έρωτα στην ποίηση του Ριζάκη, ωστόσο η Αφεντουλίδου  αυτόν επέλεξε ως θέμα στη μονογραφία της. Είναι καθαρά θέμα οπτικής το πώς διαβάζεται η ποίηση, πώς ο κάθε ένας αποδέκτης της βλέπει ή δεν βλέπει τα σημάδια, τα ίχνη που ο ποιητής ακουμπά στους στίχους του ή πίσω απ’ αυτούς στις σιωπές που τους συμπληρώνουν. Έτσι, ο έρωτας μπορεί να αναδειχθεί σε μείζον σημείο αναφοράς, μέσα από το οποίο αναγιγνώσκεται ολόκληρο το σώμα της ποίησης του Ριζάκη, αλλού σε άμεσες αναφορές και αλλού ως άλλο πρόσωπο του πένθους ή του θανάτου, που διάσπαρτα αφήνουν τα αναγνωριστικά τους σημάδια στην ποίησή του. Σκέφτομαι πως κάποιος άλλος μελετητής θα μπορούσε να προτάξει το πένθος ως μείζονα αναφορά και να διαβάσει τα ποιήματα του Ριζάκη κάτω από το σκοτεινό του πένθους λεξιλόγιο. Και τότε ο έρωτας πού θα ήταν; Επιλέγω με τη σειρά μου, εν είδει απάντησης σ’ αυτό το ερώτημα, και διαβάζω από τις επιλογές της Αφεντουλίδου:

[…]

και τώρα πώς θα γιατρευτείς; γιατί

λέξεις χαράζεις στο άψυχο χαρτί

στην πλάκα με κοντύλι

αρώματα ιαματικά σ’ επιγραφές

διαβαίνουν χρόνια κι εποχές

μα πλέον πώς

αγάπη μου όπως παλιά

πώς πλέον τυμβωρύχε θες

μ’ έρωτα να μερώνεις το κορμί

-στο ποίημα θα γραπώνεις τον απόντα;

Το πένθος του έρωτα και ο έρωτας του πένθους. Διττή η ανάγνωση, λοιπόν. Το πένθος συνονόματο της βιωμένης απώλειας του ερωτικού προσώπου ή του κάθε αγαπητού προσώπου. Αλλά και ο έρωτας για το πένθος, που πλέον τροφοδοτεί τη ζωή και την έμπνευση, ως πάθος ατελείωτο, μορφοποιημένο κάθε τόσο σε ποιητικό λόγο. Ένας κύκλος της δημιουργίας με τον ποιητή στο κέντρο του εν είδει κομβικού υποκριτή με όλα τα απόντα πρόσωπα γύρω του σαν σε χορό μιας τραγωδίας. Έτσι γράφεται η ποίηση, έτσι διαβάζεται και έτσι ανθολογείται και κρίνεται. Η Άννα Αφεντουλίδου «διαβάζει», όμως,  την ποίηση του Κώστα Θ. Ριζάκη και με έναν προσωπικό αναγνωστικό «έρωτα» κι έτσι, καθώς λέει, ερωτικά ιχνηλατεί την ποίησή του προσθέτοντας άλλη μια ερμηνεία στο νοηματικό βάθος της λέξης έρωτας.

Διώνη Δημητριάδου

το σχέδιο με μολύβι (πορτραίτο του Κώστα Ριζάκη) είναι του Γιάννη Δ. Στεφανάκι

Η παρουσίαση ενός πολύ ξεχωριστού βιβλίου Σταύρος Νιάρχος – Ο Αρχηγός του Στόλου (με τα μάτια του πατέρα μου, Νίκου Δουζίνα) της Παρήνας Δουζίνα-Στειακάκη (μικρές εκδόσεις)

Η παρουσίαση ενός πολύ ξεχωριστού βιβλίου

Σταύρος Νιάρχος – Ο Αρχηγός του Στόλου

(με τα μάτια του πατέρα μου, Νίκου Δουζίνα)

της Παρήνας Δουζίνα-Στειακάκη
(μικρές εκδόσεις)

Οι «μικρές εκδόσεις» και η συγγραφέας Παρήνα Δουζίνα Στειακάκη σας προσκαλούμε στην πρώτη παρουσίαση του βιογραφικού αφηγήματος

Σταύρος Νιάρχος – Ο Αρχηγός του Στόλου

(με τα μάτια του πατέρα μου, Νίκου Δουζίνα)

Κυριακή, 4 Φεβρουαρίου 2018, 19:30*

Αμφιθέατρο Αντώνης Τρίτσης

Πνευματικό Κέντρο Δήμου Αθηναίων

Ακαδημίας 50

Θα παρουσιάσουν / διαβάσουν:

Διώνη Δημητριάδου – συγγραφέας, φιλόλογος, επιμελήτρια, κριτικός βιβλίου

Γιώργος Αλλαμανής – δημοσιογράφος

Λευτέρης Αναστασάκης – χημικός, στέλεχος επιχειρήσεων, ερευνητής για την ιστορία της ελληνικής βιομηχανίας

Δημήτρης Μπούκουρας – συγγραφέας

Ο εκδότης και η συγγραφέας του βιβλίου

Ένα τηλεφώνημα μέσα στη νύχτα. Ο πατέρας με το βαλιτσάκι να τρέχει ανά τον κόσμο για τις ανάγκες του στόλου. Ενός στόλου που μεγάλωνε τόσο σε αριθμό όσο και σε μέγεθος πλοίων...

Ένα βιβλίο που εξιστορεί τη ραγδαία άνοδο του Σταύρου Νιάρχου, όχι μόνο ως εφοπλιστή και επιχειρηματία, αλλά και ως εξέχουσας προσωπικότητας του παγκόσμιου τζετ σετ.

Η συγγραφέας διηγείται την ιστορία του Νιάρχου «μέσα από τα μάτια» (αξιοποιώντας το αρχείο, τις αφηγήσεις και τις σημειώσεις) του πατέρα της, του Νίκου Δουζίνα, αρχιμηχανικού και στενού συνεργάτη του από την αρχή σχεδόν της εφοπλιστικών του δραστηριοτήτων μέχρι τη γιγάντωση των επιχειρήσεών του. Μία εκ του σύνεγγυς βιωματική βιογραφική μαρτυρία, τόσο όσον αφορά τις επιχειρηματικές εξελίξεις όσο και τις προσωπικές σχέσεις, δυναμικές και φουρτούνες. Δεν παραλείπει την ιστορική διαμάχη μεταξύ Νιάρχου και Ωνάση και πώς ξεκίνησε. «...αν το μελετήσουμε καλά το ζήτημα, θα δούμε ότι το κακό (και το τρανό βέβαια) από εκεί ξεκίνησε. Από τις γυναίκες (cherchez la femme)…»

Η Παρήνα Δουζίνα Στειακάκη γεννήθηκε στη Βοστώνη των ΗΠΑ το 1949 από Έλληνες γονείς. Μεγάλωσε και σπούδασε στο Λονδίνο, όπου φοίτησε στο Γαλλικό Λύκειο και σπούδασε Οικονομικά και Διεθνολογία στο London School of Economics. Το 1971 εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, όπου εργάστηκε ως οικονομικός αναλυτής διαδοχικά στα Ελληνικά Ναυπηγεία, Chase Manhattan Bank και ΕΤΕΒΑ. Το 1981 εγκαταστάθηκε στην Κρήτη με την οικογένειά της, όπου ασχολήθηκε με μεταφράσεις και διδασκαλία αγγλικής γλώσσας. Το 1996 επέστρεψε στην Αθήνα, όπου άνοιξε γραφείο κυρίως εταιρικών μεταφράσεων.

Διηγήματά της έχουν δημοσιευθεί στη ΝΕΑ ΕΣΤΙΑ και σε αγγλικά λογοτεχνικά περιοδικά, όπως το London Magazine, και έχουν αναγνωσθεί στο ραδιοφωνικό πρόγραμμα του BBC. Έχουν δημοσιευτεί μεταφράσεις της ελληνικής ποίησης σε αγγλικά περιοδικά. Έχουν εκδοθεί πέντε βιβλία της, μία μετάφρασή και μεταφράσεις ποιημάτων σε ανθολογία.

Ο Νίκος Δουζίνας ήταν αξιωματικός του Βασιλικού Ναυτικού, μηχανικός, μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο παραιτήθηκε και εργάστηκε με τον Σταύρο Νιάρχο ως αρχιμηχανικός του, δεξί χέρι του σε θέματα τεχνικά, κεντρικό πρόσωπο σε ναυπηγήσεις, συντηρήσεις, επισκευές πλοίων του στόλου και στο στήσιμο των Ελληνικών Ναυπηγείων.

* λόγω της απαγόρευσης κυκλοφορίας στο κέντρο της Αθήνας η παρουσίαση αναβλήθηκε. Θα ακολουθήσει νέα ημερομηνία

"ταπεινές επισημάνσεις" της Διώνης Δημητριάδου και τρεις φωτογραφίες του Κώστα Μπαλάφα

"ταπεινές επισημάνσεις"

της Διώνης Δημητριάδου

και τρεις φωτογραφίες του Κώστα Μπαλάφα

των ποιητών είναι το χρέος μάλλον

να ψάχνουνε στον γκρίζο χάρτη της ζωής

αδιόρατα τα ίχνη των ανθρώπων

κείνων που χάθηκαν χωρίς κανένα σήμα

δηλωτικό της παρουσίας τους

δικό τους μέλημα έχει οριστεί

από τους άγραφους κανόνες

αυτοί  μονάχα να μιλούν με τη φωνή εκείνων

περίγραμμα της όψης τους να δίνουν

τον ήχο και το νεύμα να διασώζουν

μάλλον αυτοί καλύτερα διασχίζουνε

του χρόνου τα στενά περάσματα

ακούν και καταγράφουν υπαινικτικά

τα άδικα σκορπίσματα

τα ταπεινά διασώζοντας στη μνήμη

Διώνη Δημητριάδου

(οι φωτογραφίες του Κώστα Μπαλάφα)

Το νέο ημερολόγιο με τις ζωγραφιές του Χρήστου Κεχαγιόγλου και την ποίηση του Σωτήρη Κακίση από τις εκδόσεις Εν Πλω

Το νέο ημερολόγιο

με τις ζωγραφιές του Χρήστου Κεχαγιόγλου

και την ποίηση του Σωτήρη Κακίση 

από τις εκδόσεις Εν Πλω

Διαλέγω αυτό από τον Σωτήρη Κακίση, ίσως γιατί κάποιες κοινές μνήμες έχει μέσα του. Το "Όλυμπος - Νάουσα" με το γκαρσόνι έμβλημα του μαγαζιού, το κερασάκι γλυκό... Τι άλλο από μνήμη είναι ο χρόνος;

Σωτήρης Κακίσης

(από την ανέκδοτη συλλογή «Μάχη με τον Χρόνο»)