So long, Marianne Ποιήματα στη Μαρία του Σταύρου Σταυρόπουλου εκδόσεις Σμίλη (πρώτη δημοσίευση:Bookpress https://www.bookpress.gr/kritikes/poiisi/stauropoulos-stauros-smili-so-long-marianne-dimitriadou)

So long, Marianne

Ποιήματα στη Μαρία

του Σταύρου Σταυρόπουλου

εκδόσεις Σμίλη

(πρώτη δημοσίευση:Bookpress https://www.bookpress.gr/kritikes/poiisi/stauropoulos-stauros-smili-so-long-marianne-dimitriadou)

ένα όραμα αιωνιότητας

[Θέλω να πω, απλώς, ότι η αγάπη ζει χωρίς γραμματική εκεί που η μετοχή είναι απεριόριστη.]

Με αυτά τα λόγια θα ολοκληρώσει ο Σταύρος Σταυρόπουλος την πρόσφατη ποιητική του συλλογή, δίνοντας έτσι με τον πλέον περιεκτικό και λιτό τρόπο το νήμα, που θα μας οδηγήσει στον λαβύρινθο της αγάπης και του έρωτα. Και, ναι, αυτό το δίνει στο τέλος του λόγου του, ίσως για να υπογραμμισθεί η προσωπική ανάμειξη του αναγνώστη στο σύμπαν της γραφής, ως επεξεργασία πλέον της ποίησης που ήδη διαβάστηκε. Με άλλα λόγια, από δω και στο εξής η πορεία είναι η μοναχική του καθενός (όπως και του ποιητή άλλωστε) προς την ατομική βίωση του θαύματος της αγάπης. Άλλωστε, παραθέτει ο ποιητής εισαγωγικά τα λόγια του T.S.Elliot Αυτές είναι λέξεις ιδιωτικές που απευθύνονται σε σένα δημόσια. Από τη στιγμή που ο ιδιωτικός κόσμος ανοίγει μια χαραμάδα στο δημόσιο τοπίο, αρχίζει και η συμμετοχική παρέμβαση του αποδέκτη αυτού του λόγου, που πλέον δεν είναι μόνον το πρόσωπο το ένα αλλά όλα τα πρόσωπα που αγγίζουν αναγνωστικά τον λόγο. Ή, για να το πούμε αλλιώς, από τη στιγμή που παύει το ιδιωτικό να περιφρουρεί τον χώρο του, αρχίζει η ποίηση. Και για τον δημιουργό και για τον αναγνώστη/κοινωνό.

[Κάποτε πρέπει να υπήρχε μια γυναίκα. Ήταν μετρίου αναστήματος, μέτριου βάθους, μέτριας ζωής. Έτσι όπως είναι συνήθως οι ζωές των ανθρώπων. Μου έγραψε: «Μέσα στο άρωμα των ματιών σου είδα να σβήνουν οι τελευταίες ανάσες των Θεών». Την έλεγαν Μάριαν, Μαριάννα, Μαίρη, Μαρίλια, Μαίριλυν, Μαριλού, Μαριάμ, Μαρία. Αλλά μπορεί να ήταν και ο ίδιος ο κόσμος.

Μετά εξαφανίστηκε.]

Ποιήματα για μια Μαρία, που θα μπορούσε να είναι η μούσα του τροβαδούρου, ή η μικρή και αθώα Μαρία, ακούσια ή εκούσια ακροάτρια του άλλου ποιητή στο εξαρχειώτικο μπαρ, ή η Μαρία του αυτόχειρα ποιητή ή ακόμη η Μαρία του θρησκευτικού μας μύθου. Αλλά γιατί να μην είναι η άλλη Μαρία, η άλλη γυναίκα με τα πολλά ή και τα καθόλου ονόματα, γιατί τι άλλο είναι το όνομα από μια εντελώς προσωπική προέκταση του επιθυμητού στο πρόσωπο του πόθου; Ας πούμε, λοιπόν, ότι αυτή η Μαρία του βιβλίου είναι η γυναίκα, με αυτό το όνομα το δηλωτικό του φύλου της να κυριαρχεί στην εικόνα. Με το πρόσωπό της να αγιοποιεί αυτόν που λατρευτικά την αντικρίζει.

Με σένα

Επισκεύασα μέσα μου

Το πρόσωπο του θεού

Σε όλες του τις θρησκείες

Ευλογήθηκα

Όταν σε κοίταξα για πρώτη φορά

Τώρα που εσύ δεν βλέπεις

Κι εγώ

Έχω μείνει εδώ

Να σε εύχομαι

Θέλω να είμαι σίγουρος ότι ξέρεις

Πως αγαπήθηκες

Από έναν άγιο

Η διαδικασία της μύησης σ’ αυτόν τον λατρευτικό χώρο/πρόσωπο/σώμα είναι η πορεία αυτών των ποιημάτων, που με το ελάχιστο των λέξεων ιχνηλατούν την παρουσία αλλά και την απουσία της γυναικείας μορφής. Οι έννοιες δεν ορίζονται με σαφήνεια, μόνον υπαινικτικά -ακολουθώντας τον ποιητικό νόμο- για λίγο συνοψίζονται και κατόπιν σκορπίζουν. Η φυγή, η ελπίδα της επιστροφής, το σπίτι/χώρος του έρωτα, που εξισώνεται με τον εξώστη του ουρανού από τη σωστή πλευρά του Παράδεισου, ο ποιητής που επιστρατεύει τις λέξεις, ύστατη απόπειρα να λειτουργήσει η εσώτερη θύμηση:

Προσπαθώ με τις λέξεις

Να σε θυμηθώ

Και ξοδεύω

Άδικα δέντρα

Απελπισμένες πορείες

Και χώματα

Για να υποκαταστήσω κάτι

Που δεν ξανάγινε ποτέ

Στην ιστορία της μουσικής:

Τον τρόπο που με κοίταγες

Και γινόταν ξαφνικά Μάρτιος

Κι έπειτα η εξομοίωση με τον αθέατο κόσμο (Κανένας θάνατος/Ποτέ/Δεν μπορεί να είναι πιο όμορφος/Από σένα) η απούσα γυναίκα που γίνεται τραγούδι, γιατί ο έρωτας παρών ή απών (κυρίως τότε) βρίσκει τον δρόμο για τον ρυθμό που τραγουδιέται. Η επιστροφή μέσα στο όνειρο, εξιλεωτική παραίσθηση, σωτήρια καταφυγή των ψυχαναγκασμών. Η πικρία του συντελεσμένου χρόνου, εκείνου που σοφά όλες οι διδασκαλίες παρέλειπαν για να μην έρθει πρόωρα η γνώση του τελεσίδικου. Τα τοπία, που μέσα τους χώρεσαν τα ερωτικά βήματα, σταθερά εκεί μνημονικά κατάλοιπα, με ενσωματωμένα όλα τα αγγίγματα. Και αιφνιδιαστικά η αυταπάτη:

Καμιά φορά σκέφτομαι

Ότι όλο αυτό δεν είναι τίποτε άλλο

Από λογοτεχνία

Αλλά όχι

Πρόκειται για ζωή

Οι δύο χώροι, ο εσώτερος του ποιητή, που ποιεί τον λόγο, και ο άλλος, του μοναχικού δημιουργού, που εισχωρεί στη δική του τη γραφή μέσα για να βρει τα ίχνη της απολεσθείσας ζωής του. Κανείς δεν ξέρει ποιος από τους δύο είναι ο αληθινός κόσμος.

Αυτό που περισσότερο αγαπά το ποιητικό υποκείμενο των ποιημάτων αυτών είναι το Πρόσωπο, όχι το πρόσωπο, είναι η Αγάπη, όχι η αγάπη. Και αυτήν ακριβώς την Αγάπη θα την απαλλάξει από όλα της τα συμβατικά φορέματα, τη γραμματική που την ορίζει περιοριστικά και την οριοθετεί θέτοντας τους κανόνες της εκφοράς του λόγου. Θα αφήσει μόνον τη μετοχή, αμέτοχη από συντακτικούς κανόνες και συμβατικές δεσμεύσεις, στην κυριολεξία της συμβολικά υπενθυμίζοντας τον συμμετοχικό παροξυσμό του έρωτα. Και η αρωγή από τον άλλο ποιητή: Έχε όρους αιωνιότητας, θα συμβουλεύσει τη μικρή Μαρία ποιητικά ο Νίκος Καρούζος, καθώς γράφει καθισμένος στο Bar Dada των Εξαρχείων, το 1984.

Πώς κερδίζεται αυτή η αιωνιότητα; Ο Σταύρος Σταυρόπουλος καταθέτει εδώ το προσωπικό του άλγος και μέσα από την αναζήτηση της μορφής αφιερώνει το ποίημά του (πρόκειται για ένα μόνον ποίημα μέσα σε σαράντα πέντε βήματα/ποιητικές φωνές) στη γυναικεία παρουσία/απουσία. Και τότε η ποίηση μεταλλάσσεται και  σωματοποιείται. Αφομοιώνει και ενδύεται το πρόσωπο, και τότε  ο ποιητής συνειδητοποιεί τη μέγιστη αυταπάτη. Αναγνωρίζει πως μόνον μέσα της μπορεί να ελπίζει σε μια νέα συνάντηση με το σώμα του έρωτα. Η δύναμη του ποιητικού λόγου απλώθηκε και άγγιξε τη Μαρία, με όλα τα πιθανά της ονόματα, τις μεταλλάξεις του εαυτού της. Έτσι μπορεί πλέον να δοθεί ξανά στην αγάπη.

Αφού όπως και αν το κάνεις

Η αγάπη

Μόνο να συνεχίζεται μπορεί

Αν αυτό το μακροσκελές ποίημα δεν ήταν μια προσωπική κατάθεση της ψυχής του ποιητή, θα μπορούσε να είναι ένας ύμνος στην αγάπη, που γίνεται ακόμα πιο ζωντανή και δυνατή και θάλλουσα, όταν χάνεται. Το πρόσωπο του έρωτα είναι η αναζήτησή του.

Το ξέρω

Έγινες τραγούδι

Αλλά κάποιοι στίχοι

Περίσσεψαν

Και τους γράφω εδώ

Για να μείνουν

Στο χώμα

Σαν σπόρος

Για όσους θα έρθουν μετά

Να κατοικήσουν

Σ’ αυτή την άγνωστη γη.

Όταν ανακτηθεί ο χρόνος εκείνος

Των ημερών μας

Σχολιάζοντας πριν καιρό μια προηγούμενη ποιητική πρόταση του Σταυρόπουλου είχα προβληματιστεί σχετικά με την οραματική διάθεση του ποιητή και το μοίρασμά του οράματος στους αποδέκτες της ποίησής του. Εκεί ο λόγος ήταν πιο μοναχικός παρά την οραματική του διάσταση (ένα όραμα πάντοτε διεκδικεί τη συμμετοχή του άλλου):

Όταν σε περικυκλώνει η στάχτη

Το μόνο που έχεις

Είναι να κρεμάσεις τον επόμενο κόσμο

Στην πλάτη σου

Και να προχωρήσεις

(Πράξη εξαφάνισης)

Εδώ μοιάζει να προεκτείνει τις λέξεις του, ώστε να φθάσουν στους επιθυμούντες τη συμμετοχή στις ποιητικές του προτάσεις/εικόνες. Σκέφτομαι, λοιπόν, εν κατακλείδι, ότι μάλλον η πολλαπλότητα του προσώπου, στο οποίο ο λόγος εδώ αφιερώνεται, οδηγεί αναπόφευκτα και στη μέθεξη του αναγνώστη. Η παρουσία και η απουσία (κυρίως αυτή) ως συνθήκες προσιδιάζουν στην ατομική βίωση της μοναξιάς του έρωτα, όπως ο καθένας από μας που διαβάζουμε την ποίηση του Σταυρόπουλου εννοούμε. Μέσα στον κρυπτικό της λόγο η ποίηση κατόρθωσε να γίνει για μια ακόμα φορά οικουμενική.

Διώνη Δημητριάδου

Παρουσίαση της ποιητικής συλλογής του Ζαχαρία Σώκου "Διπλή Προσπέραση" στην Αγία Παρασκευή (4 Δεκεμβρίου 2017)

Παρουσίαση
της ποιητικής συλλογής
του Ζαχαρία Σώκου
"Διπλή Προσπέραση"
στην Αγία Παρασκευή
(4 Δεκεμβρίου 2017)

Παρουσίασαν:
Σωτήρης Γουνελάς, Ποιητής-Δοκιμιογράφος, πρ. δ/ντής σύνταξης του περιοδικού Σύναξη
Διώνη Δημητριάδου, Φιλόλογος-Συγγραφέας-Υπέυθυνη της Λέσχης Ανάγνωσης Ενηλίκων της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Αγίας Παρασκευής
Βιβή Γεωργαντοπούλου, νομικός-Συντονίστρια Λεσχών Ανάγνωσης
Διάβασαν ποιήματα οι ηθοποιοί: Φωτεινή Φιλοσόφου, Γιάννης Νικολαΐδης, Γιάννης Μποσταντζόγλου
Στην εκδήλωση συμμετείχε ο δεξιοτέχνης του κλαρίνου Θανάσης Βασιλόπουλος, ο κιθαρίστας-τραγουδιστής Νίκος Ασημάκης. Την έκπληξη αποτέλεσε η παρουσία  του Άρχοντα-Πρωτοψάλτη του Οικουμενικού Πατριαρχείου Γιώργου Χατζηχρόνογλου, ο οποίος "συνομίλησε" με το κλαρίνο του Θανάση Βασιλόπουλου σε απίστευτους αυτοσχεδιασμούς.

Την εκδήλωση συντόνισε ο Δήμαρχος Αγίας Παρασκευής Γιάννης Σταθόπουλος

Θανάσης Βασιλόπουλος και Γιώργος Χατζηχρόνογλου (η φωτογραφία του Ηλία Προβόπουλου)

Ο Μιχάλης Μερακλής συνομιλεί με τον Ζαχαρία Σώκο (η φωτογραφία του Ηλία Προβόπουλου)

ακίνητο θαλασσινό της Διώνης Δημητριάδου μαζί με μια φωτογραφία του Νίκου Βασιλειάδη

ακίνητο θαλασσινό

της Διώνης Δημητριάδου

μαζί με μια φωτογραφία του Νίκου Βασιλειάδη

ούτε απλός κυματισμός

να συνοδεύσει

με το θαλάσσιο ψίθυρο

την πολυκύμαντη ζωή

ούτε λευκά θαλασσοπούλια

με ισοζυγισμένο πέταγμα

να φέρουν βόλτες στο λιμάνι

σαν κουστωδία

στην έξοδό σου τη  στερνή

ακύμαντη επιφάνεια του νερού

και δυο μονάχα ταπεινοί

από παλιά ναυαγισμένοι

στις πέτρινες προβλήτες

ακροβολισμένοι

σε στάση αναμονής

για μια λυτρωτική απρόσμενη παλίρροια

που να σαρώσει κομμάτια κι απορρίμματα

από ζωή θρυμματισμένη

φτηνά κι ανέξοδα σπαταλημένη

θα το ’θελες καράβι αλιμένιστο

να ταξιδεύεις χωρίς σταματημό

σε υδάτινα τοπία

και μόνο από μακριά

απόμακρη βουβή

να αγναντεύεις τη στεριά

με μια σχεδία ατομική

σαλπάρει το θαλασσινό ταξίδι

και μόνο οι εκλεκτοί το εννοούν

οι άλλοι φεύγουν ομαδόν

ψαρεύοντας τον βέβαιο πνιγμό

νυχτώνει στο λιμάνι

κι όσοι ξεμείναν αναμένοντας

αποχωρούν

μονάχο κι ασυνόδευτο σ’ αφήνουν

με το στερνό αντιφέγγισμα

των φώτων στο βυθό

ταξίδι αταξίδευτο

σε ακίνητα νερά

Διώνη Δημητριάδου

Φωτογραφία: Νίκος Βασιλειάδης, Φάρος στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης

Παρουσίαση της πρώτης ποιητικής συλλογής του Παναγιώτη Δημητριάδη "Ο Φόνος του Λευκού"

Παρουσίαση
της πρώτης ποιητικής συλλογής
του Παναγιώτη Δημητριάδη
"Ο Φόνος του Λευκού"

Αν το ελάχιστο του λόγου είναι η ποίηση, τότε το ελάχιστο της ποίησης είναι η εικόνα, το χρώμα. Ο Παναγιώτης Δημητριάδης επιλέγει δύο χρώματα και λίγες λέξεις, κι έτσι με την υποδειγματική λιτότητα του ποιητικού λόγου μιλά για τον "Φόνο του Λευκού".

Οι εκδόσεις Θράκα και το βιβλιοπωλείο Επί Λέξει σας προσκαλούν στην παρουσίαση της πρώτης ποιητικής συλλογής του Παναγιώτη Δημητριάδη "Ο φόνος του λευκού", την Τρίτη 05 Δεκεμβρίου και ώρα 19:30, στο βιβλιοπωλείο Επί Λέξει, Ακαδημίας 32 και Λυκαβηττού.

Για το βιβλίο θα μιλήσουν οι κριτικοί και λογοτέχνες:

Κώστας Γ. Παπαγεωργίου

Διώνη Δημητριάδου

Ποιήματα από το βιβλίο θα διαβάσουν οι:

Λήδα Ντόντου

Βίκυ Κλεφτογιάννη

ΚΡΑΤΙΚΑ ΒΡΑΒΕΙΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 2016

ΚΡΑΤΙΚΑ ΒΡΑΒΕΙΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 2016

​

Από το Τμήμα Γραμμάτων, Βιβλίου & Ψηφιακού Περιεχομένου της Διεύθυνσης Εφαρμογής Πολιτιστικής Πολιτικής της Γενικής Διεύθυνσης Σύγχρονου Πολιτισμού του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού ανακοινώνονται τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας 2016, που αφορούν εκδόσεις έτους 2015, στα οποία κατέληξε η Επιτροπή Κρατικών Βραβείων Λογοτεχνίας από τον «βραχύ κατάλογο» των υποψήφιων προς βράβευση έργων. 

Παράλληλα δίνεται στη δημοσιότητα το σκεπτικό βράβευσης της αρμόδιας Επιτροπής για κάθε κατηγορία βραβείου.

ΜΕΓΑΛΟ ΒΡΑΒΕΙΟ ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

Απονέμεται ομόφωνα στον Βασίλη Βασιλικό για το σύνολο του έργου του.

ΚΡΑΤΙΚΟ ΒΡΑΒΕΙΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑΤΟΣ

Απονέμεται κατά πλειοψηφία στον Θεόδωρο Γρηγοριάδη, για το έργο του με τίτλο Ζωή μεθόρια, Εκδόσεις Πατάκη.

ΚΡΑΤΙΚΟ ΒΡΑΒΕΙΟ ΔΙΗΓΗΜΑΤΟΣ - ΝΟΥΒΕΛΑΣ

Απονέμεται κατά πλειοψηφία στον Ηλία Παπαμόσχο για το έργο του με τίτλο Η αλεπού της σκάλας και άλλες ιστορίες, Εκδόσεις Κίχλη.

ΚΡΑΤΙΚΟ ΒΡΑΒΕΙΟ ΠΟΙΗΣΗΣ

Απονέμεται ομόφωνα εξ ημισείας στον Δημήτρη Αγγελή για το έργο του με τίτλο Ένα ελάφι δακρύζει πάνω στο κρεβάτι μου, Εκδόσεις Πόλις και στη Σοφία Κολοτούρου για το έργο της με τίτλο Η τρίτη γενιά, Εκδόσεις Τυπωθήτω.

ΚΡΑΤΙΚΟ ΒΡΑΒΕΙΟ ΔΟΚΙΜΙΟΥ - ΚΡΙΤΙΚΗΣ

Απονέμεται ομόφωνα στον Σταύρο Ζουμπουλάκη για το έργο του με τίτλο Υπό το φως του μυθιστορήματος, Εκδόσεις Πόλις.

ΚΡΑΤΙΚΟ ΒΡΑΒΕΙΟ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ – ΒΙΟΓΡΑΦΙΑΣ – ΧΡΟΝΙΚΟΥ – ΤΑΞΙΔΙΩΤΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

Απονέμεται κατά πλειοψηφία στον Γιώργο Βέη για το έργο του με τίτλο Παντού. Μαρτυρίες, μεταμορφώσεις, Εκδόσεις Κέδρος.

ΚΡΑΤΙΚΟ ΒΡΑΒΕΙΟ ΠΡΩΤΟΕΜΦΑΝΙΖΟΜΕΝΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ

Απονέμεται ομόφωνα εξ ημισείας στην Γεωργίου Βασιλεία για το έργο της με τίτλο Η έκτη μέρα, Εκδόσεις Γαβριηλίδης και στον  Χρήστο Κολτσίδα για το έργο του με τίτλο Τα ορεινά, Εκδόσεις Μελάνι.

ΚΡΑΤΙΚΟ ΕΙΔΙΚΟ ΒΡΑΒΕΙΟ ΣΕ ΛΟΓΟΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΠΡΟΑΓΕΙ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΤΟ ΔΙΑΛΟΓΟ ΠΑΝΩ ΣΕ ΕΥΑΙΣΘΗΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ

Απονέμεται κατά πλειοψηφία στην Σοφία Νικολαΐδου για το έργο της με τίτλο Καλά και σήμερα, Εκδόσεις Μεταίχμιο.

ΤΙΜΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ

Η Επιτροπή εισηγείται την απονομή τιμητικής διάκρισης στα λογοτεχνικά περιοδικά «νέο επίπεδο» και «δίοδος» για τη συμβολή τους στην προβολή και διάδοση της ελληνικής λογοτεχνίας.

Ο βραχύς κατάλογος υποψήφιων προς βράβευση (για έργα εκδοθέντα το έτος 2015), από τον οποίο επελέγησαν οι ανωτέρω βραβευθέντες είναι ο ακόλουθος (αλφαβητικά) :

Α. Υποψήφιοι για το Βραβείο Μυθιστορήματος :

·     Γαλανάκη Ρέα, Η άκρα ταπείνωση, Εκδόσεις Καστανιώτη

·     Γρηγοριάδης Θεόδωρος, Ζωή μεθόρια, Εκδόσεις Πατάκη

·     Θεοδωρόπουλος Τάκης, Βερονάλ, Εκδόσεις Μεταίχμιο

·     Παπαδάκη Κάλλια, Δενδρίτες, Εκδόσεις Πόλις

·     Σωτηρίου Κωνσταντία, Η Αϊσέ πάει διακοπές, Εκδόσεις Πατάκη

    Β. Υποψήφιοι για το Βραβείο Διηγήματος – Νουβέλας :

·     Ατζακάς Γιάννης, Λίγη φλόγα, πολλή στάχτη, Εκδόσεις`Αγρα

·     Κιτσοπούλου Λένα, Το μάτι του ψαριού, Εκδόσεις Μεταίχμιο

·     Μαρούτσου Έλενα, Οι χυδαίες ορχιδέες, Εκδόσεις Κίχλη

·     Παπαμόσχος Λ. Ηλίας, Η αλεπού της σκάλας και άλλες ιστορίες, Εκδόσεις Κίχλη

·     Πέτσα Βασιλική, Μόνο το αρνί, Εκδόσεις Πόλις

    Γ. Υποψήφιοι για το Βραβείο Ποίησης :

·     Αγγελής Δημήτρης, Ένα ελάφι δακρύζει πάνω στο κρεβάτι μου, Εκδόσεις Πόλις

·     Κολοτούρου Σοφία, Η τρίτη γενιά, Εκδόσεις Τυπωθήτω

·     Κούσουλας Λουκάς, Εν παραβολαίς, Εκδόσεις Τυπωθήτω

·     Μαρκόπουλος Θανάσης, Χαμηλά ποτάμια, Εκδόσεις Μελάνι      

·     Παπαλεξάνδρου Αριστέα, Μας προσπερνά, Εκδόσεις Κέδρος

  Δ. Υποψήφιοι για το Βραβείο Δοκιμίου – Κριτικής :

·     Ανδρεάδης Γιάγκος, Ο τραγικός καθρέφτης. Αφήγηση και θέατρο την εποχή της κρίσης, Εκδόσεις Ι. Σιδέρης

·     Αριστηνός Γιώργος, Αφερέγγυοι και πλάνητες. Δοκίμια για τη λογοτεχνία και τον πολιτισμό, Εκδόσεις Κέδρος

·     Ζουμπουλάκης  Σταύρος, Υπό το φως του μυθιστορήματος, Εκδόσεις Πόλις

·     Κιουρτσάκης Γιάννης, Γυρεύοντας στην εξορία την πατρίδα σου, Εκδόσεις Πατάκη

·     Φωκάς  Νίκος,  Η μοναξιά της ποίησης, Εκδόσεις Νεφέλη

Ε. Υποψήφιοι για το Βραβείο Μαρτυρίας – Bιογραφίας – Χρονικού – Ταξιδιωτικής Λογοτεχνίας :

·     Βασιλικός  Βασίλης, Ημερολόγιο Θάσου, Εκδόσεις Gutenberg

·     Βέης Γιώργος, Παντού. Μαρτυρίες, μεταμορφώσεις, Εκδόσεις Κέδρος

·     Γεωργίου Λολίτα, Συρία. Χρονικό σε θαμπό καθρέφτη, Εκδόσεις Πατάκη

·     Καλογεροπούλου Ξένια, Γράμμα στον Κωστή, Εκδόσεις  Πατάκη

·     Χατζηδάκης Γιώργος, «Ω, άγιε αιθέρα…» [Ιστορία της Ελληνικής Ραδιοφωνίας], Εκδόσεις Polaris

   ΣΤ. Υποψήφιοι για το Βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου Συγγραφέα :​

·      Αρχιμανδρίτη Μαρία, Η μοναξιά της καμπύλης, Εκδόσεις Κέδρος

·      Γεωργίου Βασιλεία, Η έκτη μέρα, Εκδόσεις Γαβριηλίδης

·      Καμπουράκης Γιάννης, Το φως αναλύεται σε χρώματα, Εκδόσεις Κέδρος

·      Κλιγκάτση Μαίρη, Πλευρικά, Εκδόσεις Γαβριηλίδης

·      Κολτσίδας Χρήστος, Τα ορεινά, Εκδόσεις Μελάνι

·      Κορρυβάντη Κωνσταντίνα, Μυθογονία, Εκδόσεις Μανδραγόρας

Υπενθυμίζεται ότι η σύνθεση της αρμόδιας επιτροπής έχει ως εξής:

1. Αλέξης Ζήρας, Συγγραφέας, Πρόεδρος. 

2. Γιώργος Ανδρειωμένος, Καθηγητής του Τμήματος Φιλολογίας της Σχολής Ανθρωπιστικών Επιστημών και Πολιτισμικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, Μέλος ΔΕΠ, Αντιπρόεδρος. 

3. Δημήτρης Καργιώτης, Αναπληρωτής Καθηγητής του Τμήματος Φιλολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Μέλος ΔΕΠ  

4. Έλλη Λεμονίδου, Επίκουρη Καθηγήτρια του Τμήματος Διαχείρισης Πολιτισμικού Περιβάλλοντος και Νέων Τεχνολογιών, του Πανεπιστημίου Πατρών, Μέλος ΔΕΠ  

5. Μαρία Σκιαδαρέση, Συγγραφέας, Μέλος. 

6. Πόλυ Χατζημανωλάκη, Κριτικός Λογοτεχνίας 

7. Γιάννης Τσίρμπας, Συγγραφέας 

8. Λάμπρος Σκουζάκης, Κριτικός Λογοτεχνίας, Μέλος

9. Νένα Κοκκινάκη, Κριτικός Λογοτεχνίας, Μέλος

ΣΚΕΠΤΙΚΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΠΟΝΟΜΕΣ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΩΝ ΒΡΑΒΕΙΩΝ  ΤΟΥ  ΕΚΔΟΤΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2015

Στη συνεδρίαση της 1ης Δεκεμβρίου 2017 η επιτροπή απονομής των κρατικών λογοτεχνικών βραβείων για το εκδοτικό έτος 2015, πήρε τις εξής αποφάσεις:

Το Μεγάλο Βραβείο Γραμμάτων για τη συνολική προσφορά του έργου του στο λογοτεχνικό και στο ευρύτερο πολιτισμικό πεδίο απονεμήθηκε ομοφώνως στον Βασίλη Βασιλικό.

Ο Βασίλης Βασιλικός, γεννημένος στην Καβάλα το 1934 και με σπουδές κινηματογράφου στη Νέα Υόρκη, είναι ένας συγγραφέας που εμφανίστηκε αρκετά πρώιμα στα γράμματα με το βιβλίο του Η διήγηση του Ιάσονα. Στα χρόνια που ακολούθησαν τα βιβλία του πάντοτε έκαναν ιδιαίτερη αίσθηση και ήταν πάντα σε γόνιμο διάλογο με την ευρωπαϊκή και την αμερικανική λογοτεχνία. Πέρα από την νεανική τριλογία του Το φύλλο, το Πηγάδι και Το αγγέλιασμα, ο Βασιλικός είναι ο συγγραφέας του μυθιστορηματικού χρονικού Ζ, όπου αναπαρέστησε με μεγάλη αφηγηματική δεινότητα τη δολοφονία του βουλευτή Γρηγόρη Λαμπράκη το 1963. Το Ζ με την μεταφορά του στον κινηματογράφο από τον Κώστα Γαβρά έκανε πολύ γνωστό τον συγγραφέα σε όλο τον κόσμο. Με την αυτοεξορία του σε χώρες της Ευρώπης μετά το στρατιωτικό πραξικόπημα του 1967 έγινε ένας από τους διαχρονικά πιο γνωστούς ΄Ελληνες συγγραφείς, ενώ τα βιβλία του μεταφράστηκαν σε πολλές γλώσσες. Εκτός από το καθεαυτό συγγραφικό του έργο που εξακολουθεί έως σήμερα να είναι δραστικό, ο Βασιλικός ανέπτυξε και έντονη πολιτισμική δράση από δημόσιες θέσεις που κατά καιρούς είχε: στην ελληνική τηλεόραση, ως εκπρόσωπος της Ελλάδας στην Unesco, ως Πρόεδρος της Εταιρείας Συγγραφέων και ως δημιουργός της πολύχρονης τηλεοπτικής εκπομπής Άξιον εστί. ΄Έχοντας υπόψη της όλα τα πλούσια και σημαντικά στοιχεία του έργου και της ενγένει προσφοράς του, η Επιτροπή αποφάσισε ομόφωνα να τον τιμήσει με το Μεγάλο Βραβείο Γραμμάτων.

Το Βραβείο Ποίησης απονεμήθηκε ομόφωνα εξ ημισείας στον Δημήτρη Αγγελή για το βιβλίο του με τίτλο Έλα ελάφι δακρύζει πάνω στο κρεβάτι μου, Εκδόσεις Πόλις  και στη Σοφία Κολοτούρου για το βιβλίο της με τίτλο Η τρίτη γενιά, Εκδόσεις Τυπωθήτω.

Στο βιβλίο του ο Δημήτρης Αγγελής τολμά, τόσο σε επίπεδο ποιητικού πειραματισμού, όσο και σε επίπεδο ιδεών. Απογυμνωμένος από ωραιοποιήσεις και εξωραϊσμούς, στέκεται μονάχος απέναντι στη ίδια του την τέχνη και εκπέμπει σήματα ζώσας ποιητικής αγωνίας για τον καιρό του. Η εικονοπλαστική ικανότητά του φαίνεται καθαρά και στο εξής ποίημα: Κορίτσι άγουρο η πόλη μου σήμερα/ φοβισμένη με λερό φουστανάκι/ κάθεται στα σκαλιά της πολυκατοικίας της/ απλώνει το χέρι στους περαστικούς/ μαζεύει σπασμένα δόντια.

Αφηγηματικά, αυτοβιογραφικά ή ποιήματα για τα βιωμένα παρόντα είναι αυτά της Κολοτούρου, η οποία έχει επιστρέψει από τον ελεύθερο στίχο στο μέτρο, στο στροφικό ομοιοκατάληκτο σύστημα. Διαυγή, ευαίσθητα, λυρικά, αξίζουν όχι μόνο για την ανάγνωση και ιδίαν απόλαυση αλλά γιατί ανοίγουν τον δρόμο, εκπαιδεύουν τον αναγνώστη στην εκτίμηση και την απόλαυση της παλαιότερης έμμετρης ποίησης.

Το Βραβείο Μυθιστορήματος απονεμήθηκε κατά πλειοψηφία στο βιβλίο του Θεόδωρου Γρηγοριάδη, Ζωή μεθόρια, Εκδόσεις Πατάκη. Ο Θεόδωρος Γρηγοριάδης εντάσσει στην πλοκή του βιβλίου του αυτού (χαρακτηρίστηκε μυθιστόρημα δρόμου) το κλίμα της γενιάς που ενηλικιώθηκε στα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης και πορεύτηκε μέσα από κοινωνικοπολιτικές μεταμορφώσεις. Η ηρωίδα του, η Ζωή, που χαρακτηρίζεται από τη ρευστότητα και την επίμονη προσήλωση στην έννοια της ελευθερίας, αυτονομείται και επαναπροσδιορίζεται ξεριζώνοντας από μέσα τις εμμονές και δεισιδαιμονίες.  

Στην κατηγορία των μυθιστορημάτων αποτέλεσε αντικείμενο συζήτησης και συμμετείχε στην τελική ψηφοφορία και το βιβλίο του Τάκη Θεοδωρόπουλου, Βερονάλ, Εκδόσεις Μεταίχμιο. Πέρα από το ότι ο Θεοδωρόπουλος συστήνει στο πλατύ κοινό της λογοτεχνίας έναν λόγιο, τον Ιωάννη Συκουτρή, που ίσως δεν έχει καν ακούσει, συγχρόνως αναβιώνει τη ζωή, τα ήθη και την καθημερινότητα της νεοελληνικής κοινωνίας της εποχής. Κι όλα αυτά με μια γοητευτική γραφή και μια πολύ προσεγμένη γλώσσα που ορίζουν ένα απολαυστικό ανάγνωσμα.

Επίσης στην ίδια κατηγορία συζητήθηκε και το βιβλίο της Κάλλιας Παπαδάκη, Δενδρίτες, Εκδόσεις Πόλις.

Με φόντο το Κάμπτεν του Νιου Τζέρσευ εκτυλίσσεται η ιστορία ενός Έλληνα μετανάστη που έφτασε στις ΗΠΑ την εποχή της ποτοαπαγόρευσης και του γιου του, ο οποίος γεννήθηκε εκεί, χωρίς τελικά να καταφέρει και αυτός να πραγματοποιήσει το αμερικανικό όνειρο. Το βιβλίο, προϊόν έρευνας, διαθέτει αφηγηματικές αρετές. Η συγγραφέας  διακρίθηκε από την πρώτη της εμφάνιση στο χώρο του βιβλίου με τον  Ήχο του ακάλυπτου (διηγήματα).

Το Βραβείο Διηγήματος απονεμήθηκε κατά πλειοψηφία στον Ηλία Παπαμόσχο για το βιβλίο του με τίτλο Η αλεπού της σκάλας και άλλες ιστορίες, Εκδόσεις Κίχλη. Ο Παπαμόσχος με τρόπο λιτό, κοφτό, σχεδόν λαχανιαστό, καταπιάνεται με θέματα παραδοσιακά της διηγηματογραφίας. Πράγματα απλά και ευτελή με τον ιδιαίτερο λόγο του Παπαμόσχου μεγαλώνουν και απλώνουν ως εκεί που φτάνει η φαντασία του αναγνώστη. Όλα τα διηγήματα της συλλογής ισότιμα σε αφηγηματική δύναμη προσφέρουν αφορμές για προβληματισμό.

Από τα άλλα βιβλία διηγημάτων συζητήθηκε και συμμετείχε στην ψηφοφορία το βιβλίο της Έλενας Μαρούτσου, Οι χυδαίες ορχιδέες, Εκδόσεις Κίχλη.

Ιστορίες που, είτε ομολογούν είτε υπαινίσσονται το θέμα της σεξουαλικότητας, ορίζουν ένα θεματικό σύνολο αρμονικά δουλεμένο με ωραίο λόγο και εύστροφο χειρισμό της γλώσσας. Μοιάζουν όμως να επαναλαμβάνονται πράγμα που αποδυναμώνει κάποιες από τις ιστορίες αυτές. 

Το Βραβείο Δοκιμίου-Κριτικής απονεμήθηκε ομόφωνα στον Σταύρο Ζουμπουλάκη για το βιβλίο του με τίτλο Υπό το φως του μυθιστορήματος, Εκδόσεις Πόλις

Καλογραμμένη συλλογή δοκιμίων για δέκα μυθιστορήματα οκτώ πεζογράφων παγκοσμίου εμβέλειας, συνοδευόμενα από ένα εισαγωγικό κείμενο για τον Θερβάντες, πατέρα του ευρωπαϊκού αυτού λογοτεχνικού είδους, και ένα επίμετρο στο οποίο διατυπώνονται απορίες και ερωτήματα για τη σχέση παγκοσμιοποίησης και μυθιστορήματος. Ύφος γλαφυρό, βαθιά γνώση του θέματος, λόγος νηφάλιος και απαλλαγμένος από προσκολλήσεις σε βαριά και δυσνόητα θεωρητικά σχήματα, κάνουν ευχάριστη και επωφελή την ανάγνωση για κάθε ενδιαφερόμενο.

Το Βραβείο Μαρτυρίας-Βιογραφίας-Χρονικού-Ταξιδιωτικών, απονεμήθηκε κατά πλειοψηφία στο βιβλίο του Γιώργου Βέη με τίτλο Παντού. Μαρτυρίες, μεταμορφώσεις, Εκδόσεις Κέδρος .

Ταξιδιωτικές εντυπώσεις από ενδιαφέροντες (όσο και άγνωστους στο ελλαδικό κοινό) χώρους της Άπω Ανατολής, τους οποίους γνωρίζει άριστα ο συγγραφέας. Αφήγηση σε γλώσσα ρέουσα, κάποτε ποιητική, με υψηλές λογοτεχνικές αξιώσεις – όπως συμβαίνει, άλλωστε, στα σχετικά γραπτά του Βέη. Σιγκαπούρη, Κόλπος της Γουινέας, Κίνα, Ταϊβάν, Κορέα, Μαλαισία, Ιαπωνία, Ινδονησία και πρόσωπα, τοπία, έθιμα και ποικίλα γεγονότα του ιστορικού παρελθόντος τους, γίνονται οικεία στον αναγνώστη και του τραβούν το ενδιαφέρον, ωθώντας τον να διαβάσει το βιβλίο απνευστί. Σχετικό φωτογραφικό παράρτημα και ένα επιλογικό κείμενο για τη Σάμο ολοκληρώνουν ένα άρτιο αισθητικά και τυποτεχνικά βιβλίο.

Στην ίδια κατηγορία συζητήθηκε και το βιβλίο του Βασίλη Βασιλικού, Ημερολόγιο Θάσου, Εκδόσεις Gutenberg.

  Γράφοντας ημερολογιακές σημειώσεις στο χωριό του πατέρα του, στη Θάσο, δίπλα σε όσα συμβαίνουν στην εκεί καθημερινότητά του, αναθυμάται στιγμές της ζωής του στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, ρέποντας προς την αυτοβιογραφία, σε λόγο ρέοντα και γλαφυρό. Συνοδεύονται από τέσσερα σύντομα κείμενα του συγγραφέα για τη Θάσο.

Το Ειδικό Βραβείο σε συγγραφέα που το βιβλίο του προάγει τον διάλογο πάνω σε ευαίσθητα κοινωνικά ζητήματα, απονεμήθηκε κατά πλειοψηφία στη Σοφία Νικολαΐδου για το βιβλίο της με τίτλο Καλά και σήμερα, Εκδόσεις Μεταίχμιο.

Γραφή που διακρίνεται για την ευθύτητα και την τόλμη της για ένα εξαιρετικά ευαίσθητο προσωπικό θέμα, για το οποίο ο ευθύς δημόσιος λόγος σπανίζει, παρά τον μεγάλο αριθμό ανθρώπων που αφορά. Οι εγνωσμένες λογοτεχνικές αρετές της συγγραφέως σε συνδυασμό με την αμεσότητα της ημερολογιακής γραφής δημιουργούν ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον και συναρπαστικό ανάγνωσμα.

Ορισμένα μέλη της Επιτροπής δεν ψήφισαν το συγκεκριμένο βιβλίο αλλά ούτε και πρότειναν κάποιο άλλο προς βράβευση.

Το Βραβείο Πρωτοεμφανιζομένου Συγγραφέα απονεμήθηκε ομόφωνα εξ ημισείας στην Bασιλεία Γεωργίου για το βιβλίο της με τίτλο Η έκτη μέρα, Εκδόσεις Γαβριηλίδης και στον Χρήστο Κολτσίδα για το βιβλίο του με τίτλο Τα ορεινά, Εκδόσεις Μελάνι.

Η έκτη μέρα είναι ένα πεζογράφημα που ασχολείται με το κρίσιμο θέμα των ορίων ανάμεσα στη ζωή και στον θάνατο. Η Γεωργίου κατορθώνει με διαυγή και λιτό τρόπο να παρουσιάσει την περίπτωση ενός ανθρώπου ο οποίος ενώ είναι νεκρός  αλλά εξακολουθεί να ζει όπως πριν από τον θάνατό του.

Τα ορεινά του Χρήστου Κολτσίδα είναι μία συλλογή ποιημάτων που ανήκουν στη σχετική ποιητική παράδοση του Μάρκου Μέσκου, του Μιχάλη Γκανά και του Τάσου Πορφύρη. Ο κόσμος αυτών των ποιημάτων είναι η ορεινή ελληνική ενδοχώρα και ο πόνος για την καταστροφή της. 

Τέλος οι δυο τιμητικές διακρίσεις απονεμήθηκαν ομόφωνα στα λογοτεχνικά περιοδικά, νέο επίπεδο και δίοδος. Το μεν νέο επίπεδο εκδόθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1980 και η συμβολή του επικεντρώνεται στα ενδιαφέροντα αφιερώματα για πρόσωπα και θέματα της λογοτεχνίας. Η δε δίοδος είναι ένα περιοδικό που αξίζει να προσεχθεί περισσότερο γιατί τόπος έκδοσής του είναι η Δράμα. Χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν έχει πανελλήνια εμβέλεια, με συνεργασίες από λογοτέχνες και λογίους από όλη την Ελλάδα.

Παρουσίαση του μυθιστορήματος της Ολβίας Παπαηλίου "Μοναχικός είναι ο πλανήτης των ερώτων"

Ήταν μια παρουσίαση γεμάτη από τις μαγικές παραμυθίες της Ολβίας Παπαηλίου, γεμάτη από την αγάπη των φίλων. Όπως έπρεπε να είναι οι όμορφες συνάξεις όταν μιλάμε για ένα τόσο ξεχωριστό βιβλίο. Στο "Επί Λέξει", χθες, 30/11/17, για το μυθιστόρημα της Ολβίας Παπαηλίου "Μοναχικός είναι ο πλανήτης των ερώτων".

(φωτογραφίες: Δήμητρα Καραχάλιου, Εύα Μαθιουδάκη)

(παρουσίαση: Μαριάννα Παπουτσοπούλου, Πόλυ Χατζημανωλάκη, Διώνη Δημητριάδου, Μενέλαος Χαζαράκης)