ΚΑΙ Η ΜΝΗΜΗ ΚΑΘΑΡΤΗΡΙΟ ΦΩΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ

ΚΑΙ Η ΜΝΗΜΗ ΚΑΘΑΡΤΗΡΙΟ ΦΩΣ

ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ

Πορεύτηκε στον ορίζοντα της ανατροπής,
που τόλμησε να πιστέψει πως υπάρχει
και κατάφερε ν’ ανθίσει προχωρημένα χρόνια,
σπαταλημένα σε διάτρητους και γερασμένους αιώνες.
Κι ανυψώθηκε πάνω απ’ την οικεία του άβυσσο,
της σκοτεινής βεβαιότητας κι εγκαρτέρησης,
αυτής που θεωρούσε ότι κατέχει και ελέγχει
και την αρνήθηκε, υποκύπτοντας με σύνεση
στον ανυπότακτο κι αυτάρεσκο πειρασμό,
να διαθέσει τον αξόδευτό του εαυτό,
άλλοτε στη σώφρονα λήθη του θεού
και άλλοτε στην υπερβατική μνήμη των ανθρώπων.

Σώριασε όλες του του νου τις αγρύπνιες
και της ψυχής του τις σταυρώσεις
μπροστά στο άγνωστο και το αληθινό,
χωρίς άλλοθι στο κενό και το συμβιβασμό,
με την παρήγορη αίσθηση της συμφιλίωσης
για τα χαμένα χρόνια και τα άπραγα λόγια,
με τη μοναχική αίσθηση της ανωτερότητας,
αυτής που τον συντρόφευε σε κάθε παραίτηση
από κάθε κάλεσμα και κάθε ολοφυρμό,
κι έμεινε απροστάτευτος από κάθε δισταγμό,
να μπορεί να φοβάται πως είναι ο εκλεκτός
χωρίς να εκδικείται καμία εποχή.

Τώρα, τα όνειρα που σμίλευε ως λάφυρα ζωής,
ευτύχησε να τα συγκρίνει πιο φτωχά
απ’ τις στιγμές που βίωσε ανθρώπινα κι απλά,
γιατί εκείνα είχαν όνομα και τούτες ανασαιμιά.
Και η μνήμη του που αγρίευε σε θλιβερά τοπία,
αστράφτει φλόγα πια και καθαρτήριο φως,
άμωμη μπροστά στο ανάγλυφο των καιρών
και διαχέεται πνεύμα λύτρωσης και πνεύμα αρμονίας
στη μήτρα της αιωνιότητας και στον ιστό της γνώσης.
Μνημόνευσε τα πάθη του μ’ αντίδωρο σοφίας
και παραδόθηκε συμπόσιο σ’ αυριανές γιορτές,
να ’χει η ζωή αντίκρισμα, σ’ ανθρώπων ευλογία.

Γιώργος Αλεξανδρής

(φωτογραφία; Gabriel Guerrero)

ΝΕΕΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΕΣ Μάκης Τσίτας Τσίχλες ταξιδίου Εκδόσεις Μεταίχμιο

 ΝΕΕΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΕΣ

 

 

Μάκης Τσίτας

Τσίχλες ταξιδίου

Εκδόσεις Μεταίχμιο

 

 

Κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Μεταίχμιο το νέο βιβλίο του βραβευμένου συγγραφέα Μάκη Τσίτα Τσίχλες ταξιδίου.

 

Πρόκειται για δεκαεννιά διηγήματα, που διανύουν τριάντα και κάτι χρόνια, γραμμένα το καθένα με διαφορετική τεχνοτροπία, γλώσσα και δομή. Με το κωμικό ή σουρεαλιστικό στοιχείο να εναλλάσσεται με το δραματικό και κάποιες φορές με τη συγκίνηση.

 

Άνθρωποι-δεντράκια, που προσπαθούν να κρατηθούν όρθιοι στην ισόβια διάρκεια του κόντρα καιρού.

Άνδρες που έρχονται αντιμέτωποι με την ανασφάλεια, τη ματαίωση και την απώλεια.

Γυναίκες που βιώνουν τη μοναξιά και την απόγνωση κι άλλες που κυνηγούν την ουτοπία.

Μητέρες υπερπροστατευτικές κι άλλες αμήχανες ή κλεισμένες στον εαυτό τους.

Γιαγιάδες τρυφερές και αγαπησιάρικες κι άλλες κάπως παρεξηγημένες.

Γιοι και κόρες που υφίστανται τις συνέπειες της γονεϊκής συμπεριφοράς ή που προσπαθούν να ξεφύγουν με όχημα την κατανόηση και τη συγχώρεση.

 

Δεκαεννιά διηγήματα για τη ζωή όπως είναι: σκληρή, τρυφερή, αστεία, απρόβλεπτη, παράλογη.

 

Βρείτε το βιβλίο εδώ: https://www.metaixmio.gr/el/products/tsixles-taxidiou-dihghmata

 

Βιογραφικό:

Ο Μάκης Τσίτας γεννήθηκε το 1971 στα Γιαννιτσά. Σπούδασε δημοσιογραφία, ζει στην Αθήνα και διευθύνει το ενημερωτικό site για το βιβλίο και τον πολιτισμό Diastixo.gr. Έργα του ανέβηκαν στο θέατρο σε Ελλάδα και εξωτερικό και στίχοι του μελοποιήθηκαν. Διηγήματα και βιβλία του για παιδιά έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες. Έχει εκδώσει 5 βιβλία για ενήλικες και 32 βιβλία για παιδιά.

Για το μυθιστόρημά του Μάρτυς μου ο Θεός (εκδ. Μεταίχμιο), το οποίο κυκλοφορεί σε 12 ευρωπαϊκές γλώσσες, έλαβε το Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2014 (EUPL) και τιμήθηκε από τον Δήμο Αθηναίων, τον Δήμο Πέλλας, τον Δήμο Έδεσσας, τη Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Έδεσσας και την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας.

Από τις εκδόσεις Μεταίχμιο κυκλοφορούν επίσης η νουβέλα του Πέντε στάσεις και τα βιβλία για παιδιά: Γιατί δεν κοιμάσαι, μαμά;, Η καμηλοπάρδαλη Χαραλαμπία (Κρατικό Βραβείο Εικονογράφησης Κύπρου 2021), Έρχεται ο γίγαντας (Βραβείο του Ελληνικού Τμήματος της ΙΒΒΥ – Κύκλος του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου 2023), Ο σύμβουλος του βασιλιά (Βραβείο περιοδικού Χάρτης 2024).

Περισσότερα στο makistsitas.com.

 

Εκδόσεις Μεταίχμιο
Ιπποκράτους 118, 114 72 Αθήνα, 211 3003500
metaixmio.gr, web@metaixmio.gr

 

 

 

 

Τσίχλες ταξιδίου Μάκης Τσίτας εκδόσεις Μεταίχμιο η πρώτη δημοσίευση στο περιοδικό Fractal στη στήλη ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ ΜΕ 500+ ΛΕΞΕΙΣ

 

Τσίχλες ταξιδίου

Μάκης Τσίτας

 εκδόσεις Μεταίχμιο

η πρώτη δημοσίευση στο περιοδικό Fractal

στη στήλη ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ ΜΕ 500+ ΛΕΞΕΙΣ

ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ ΜΕ 500+ ΛΕΞΕΙΣ | Με τον τρόπο του Μάκη Τσίτα • Fractal

 

 

Με τον τρόπο του Μάκη Τσίτα

 

Προσπάθησα να είμαι ψύχραιμος. Δεν έκλαψα. Υπήρχαν πολλά πρακτικά θέματα που έπρεπε να τακτοποιηθούν – επικεντρώθηκα σ’ αυτά. Χρειαζόμασταν την ταυτότητά της. Στο νοσοκομείο μάς είχε μιλήσει για την κρυμμένη τσάντα στην ντουλάπα της κρεβατοκάμαράς της. Τη βρήκα κι άδειασα το περιεχόμενο πάνω στο κρεβάτι: ήταν η ταυτότητα, το πορτοφόλι, τα δύο βιβλιάρια καταθέσεων, η βέρα και τα υπόλοιπα χρυσαφικά της. Κι ένα χάρτινο κουτί. Το πήρα στα χέρια μου. Είχε γράψει πάνω με κόκκινο στιλό «Τσίχλες ταξιδίου για Αθήνα». Το έφερα στο μέρος της καρδιάς. «Αχ, μαμά μου» είπα και ξέσπασα.  («Τσίχλες ταξιδίου», σσ. 140-141).

 

Η γραφή του Μάκη Τσίτα, γνώριμη και αναγνωρίσιμη, βραβευμένη και πολυδιαβασμένη άλλωστε. Έχοντας αναδειχθεί ένας από τους σημαντικότερους στο είδος της λογοτεχνικής μονολογικής αφήγησης, εύστοχα παίρνοντας τη θέση αρσενικών ή γυναικείων φωνών, ο Τσίτας ερευνά διαρκώς τα όρια της αφήγησης, την ειδολογική ποικιλία, τις εναλλαγές του ύφους, τις γλωσσικές διακυμάνσεις σε προσαρμογή με τον εκάστοτε ήρωα των ιστοριών του. Στην πρόσφατη συλλογή διηγημάτων του, επιλέγοντας τη μικρή φόρμα, επιλέγει ταυτόχρονα και την αναμέτρηση με το ευσύνοπτο του λόγου. Στο παραπάνω απόσπασμα από το διήγημα που τιτλοφορεί και όλη τη συλλογή, μέσα σε μικρές προτάσεις εγκιβωτίζει το ανείπωτο συναίσθημα της απώλειας της μάνας, αποδεικνύοντας πως σε ανάλογες περιπτώσεις ο φειδωλός σε εξάρσεις λόγος αποδίδει καλύτερα, σωστότερα, αλλά και με ενσωματωμένο ήθος, την οδύνη. Η «Χρυσούλα» στο εξώφυλλο (έργο του Βασίλη Σελιμά) κατανοεί και χαμογελά., διαβάζοντας νοερά το «Επιτύμβιο», που μόλις αριθμεί είκοσι πέντε λέξεις:

 

 Έφυγε στις 30 Ιουλίου του 2020. Ήσυχα και διακριτικά, έτσι όπως έζησε τα εβδομήντα τέσσερά της χρόνια. Την έλεγαν Χρυσούλα και ήταν η μητέρα μου. («Επιτύμβιο», σ. 107).

 

Αν, ως είθισται, θελήσουμε να βρούμε έναν κοινό τόπο, στον οποίο να συναντώνται θεματικά  τα 19 διηγήματα της συλλογής, ίσως να πρόκειται για τον εύθραυστο χαρακτήρα των ηρώων τους· εκεί που πας να τους πιάσεις να δεις αν όντως είναι τόσο δυνατοί όσο δείχνουν, εκεί νιώθεις το λεπτό και διάφανο περίβλημα μιας ψυχής που ψάχνει τα βήματά της. Έτσι, δεν μπορείς να μην παρατηρήσεις τον κοινωνικό κλοιό γύρω τους, έναν κόσμο που αδυνατεί να τους στηρίξει, αφήνοντάς τους μετέωρους και ανασφαλείς. Αυτό που τους μένει είναι η αναζήτηση μιας σύνδεσης με αγαπημένα πρόσωπα, όσο κι αν αυτές κυρίως οι σχέσεις, οικογενειακές ή συντροφικές, ακροβατούν σε λεπτό σχοινί ισορροπίας, χωρίς δίχτυ προστασίας.

Αυτή την άφευκτη συνθήκη, ο Τσίτας την αντισταθμίζει με το χιούμορ, τη σάτιρα, την ειρωνεία, τρόπους να εκφράσει μια ευρύτερη αδυναμία των σχέσεων, χρησιμοποιώντας δηλαδή την ιαματική των τραυμάτων άλλη όψη του τραγικού.  Όπως το ξεκαθάρισμα λογαριασμών στο διήγημα «Φύλακες άγγελοι», με τον αφηγητή να ξεσκεπάζει την ταυτότητά του τη συγγραφική, να οδηγεί στην απομάγευση τη λογοτεχνική κατασκευή. Ή στο απρόβλεπτο διήγημα «Το ράσο», όπου συντυχαίνουν η θεϊκή (όσο και γήινη) ατμόσφαιρα  στο σκηνικό του Αγίου Όρους, με το θεϊκό (όσο και απελπιστικά γήινο στην αναμονή) σκηνικό του χώρου επέκεινα. Ομοίως στο διήγημα «Μια συνηθισμένη χριστουγεννιάτικη ιστορία στο χρώμα του σάπιου μήλου», όπου οι δύο «χώροι» του αισθητού και του μη αισθητού (υπαρκτού ίσως;) δημιουργούν, με τη βοήθεια της συνείδησης που ακόμη δεν έχει απωλέσει τη υπόστασή της, έναν ενιαίο χώρο. Στο συγγραφικό σύμπαν του Μάκη Τσίτα όλα δένουν μεταξύ τους. Τίποτα δεν μοιάζει ανοίκειο, τίποτα δεν είναι αταίριαστο και ξένο. Ακόμα και η χρήση (ή κατάχρηση) της τεχνητής νοημοσύνης που υποκαθιστά το ανθρώπινο συναίσθημα, μεταποιώντας το σε «οδηγία» ανάλογη των περιστάσεων, στο διήγημα «Ευλογημένη τεχνητή νοημοσύνη».

Ωστόσο, δεν πρέπει να παραλείψουμε δύο ακόμη «τρόπους» του Τσίτα,  που εδώ ξεδιπλώνονται παράλληλα. Από τη μια ο διάλογος των προσώπων, μια δύσκολη συγγραφική επιλογή, όταν ξεφεύγει από το περίγραμμα των προσώπων. Εδώ έχουμε μια απόλυτη αντιστοιχία προσώπων και λέξεων, με τα πρόσωπα να εκφράζουν με την απαραίτητη λεκτική φειδώ (εξυπηρετώντας τη συντομία του ευσύνοπτου λόγου) τον ψυχισμό τους, αλλά και με τα λόγια να επιστρέφουν πίσω το νόημά τους στον φορέα τους εμπλουτίζοντας την εικόνα του. Τέλειο παράδειγμα το διήγημα (όλο διαλογικό) «Βάλε τη ζακέτα σου». Από την άλλη, το θεατρικό σκηνικό που, βοηθούντος και του διαλόγου, ζωντανεύει κάποια διηγήματα, προσθέτοντας την αναγκαία εικόνα, τοποθετώντας την μπροστά από τα λόγια, επάνω στη σκηνή εν είδει θεατρικού μονόπρακτου, όπως το διήγημα «Εκτός συστήματος».

Κράτησα για το τέλος το διήγημα «Θα σου πω». Ίσως το πιο πολυσήμαντο από όλα, με τη συγγραφική πρόθεση να μην ανοίγεται, να μην αποκαλύπτει τίποτα περισσότερο από όσα τα ίδια τα λόγια προσφέρουν, επιτρέποντας στην αναγνωστική διείσδυση να ερμηνεύσει τον εξομολογητικό, σπαρακτικό μονόλογο με τις δικές της προσλαμβάνουσες. Όμως, αυτή εν τέλει είναι και η γοητεία της λογοτεχνίας.

 

Διώνη Δημητριάδου

ΕΚΘΕΣΗ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΚΟΥΚΛΑΣ

 

ΕΚΘΕΣΗ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΚΟΥΚΛΑΣ

Δελτίο Τύπου

 

Στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Ημέρας Κουκλοθεάτρου, η UNIMA HELLAS το Ελληνικό Κέντρο Κουκλοθεάτρου σε συνεργασία με τον Δήμο Ζωγράφου, διοργανώνει για δεύτερη χρονιά μια μοναδική ΕΚΘΕΣΗ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΚΟΥΚΛΑΣ στο Μουσείο – Βίλα Μαρίκας Κοτοπούλη.

Θεατρικές Κούκλες και σκηνικά αντικείμενα από ενεργές ή παλαιότερες θρυλικές παραστάσεις, συνθέτουν ένα μικρόκοσμο για τους επισκέπτες της έκθεσης.

 

Πληροφορίες:

Η Έκθεση θα έχει διάρκεια 8 ημέρες

Αναλυτικό πρόγραμμα:

Σάββατο 28 Μαρτίου Εγκαίνια 18.00 - 20.00

Δευτέρα έως Παρασκευή 10.00 - 13.00 (για πρωινές επισκέψεις σχολείων)

Σάββατο 4 Απριλίου 17.30 - 20.30

Κυριακή 5 Απριλίου  11.00 - 13.00

Μουσείο βίλα Μαρίκας Κοτοπούλη

Διεύθυνση: Αλέκου Παναγούλη 16, Ζωγράφου

Είσοδος: Ελεύθερη

Επικοινωνία  –  Προγραμματισμός επισκέψεων σχολείων:

6932 445733 - 6946 110783

Ελληνικό Κέντρο Κουκλοθεάτρου

www.unimahellas.org / unimahellas@gmail.com

Τηλέφωνο επικοινωνίας: 6942420062

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΙΓΚΑΣ ΣΚΥΛΟΣΠΙΤΟ

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΙΓΚΑΣ

ΣΚΥΛΟΣΠΙΤΟ

 

Πιάνε μαξ το ξύλο

μη το φας από Ημένα

και κολαρωθείς κραυγής

σου αδιαφορία κατοχή Ειμί!

 

Ανεπίγνωστα μ’ ευτέλιζες

σαχλέ ηγεμονίσκε

στο ξου ξουτ να

επιτάσσεις αξιόχρεο μου·

 

Πάντως σε δικιολογούσα:

Φτιάξη αξεπέραστη 

Σκαρί του αυτομάτως σκληραγωγημένο

Φύσεως πολυαγάπη-το τεκνοπρωτεύον…

 

Μετά (βαΐων και κλάδων!) επιφωτίστηκα

επιφορτίστηκα δημοσιογραφικά κομάντα

καταγράψω αντιφατικά μπουλούκια

ρεπορταζώντας γι επεξηγηματικά αυτά:

 

Κρένεις ΣΥ λιγόλεπτο μαρτύριο;

Ομόσημοι του μείς εις μάτην

ψωμοζήτες κλιπαρούμε

κλίβανο μας κατακάψει!

 

Εργάτης αργατών ανάσσεις

χειριζόμενος ψυχές σαν εξαρτήματα

βιομηχανική βιοπαλαίστρα

γοργοπίσθια καπνογόνα·

 

Πούσι πέπλο στη δικαίωση

αντικειμενικών αντικειμένων

σάρκα νιάτα μουμιοποιεί

σπάνις αφυπηρετεί δουλευταράς κανένας.

 

Αναφερθώ σάς Μαρξ;

Εγνοιώθω με παρεξηγήσετε

α δράσω διαφόρως!

Αφού χειραφετείτε ανοιχτόχερα…

Κωνσταντίνος Τσίγκας

(φωτογραφία: Benoit Courti)

Ο Τσίγκας Κωνσταντίνος, γεννηθείς 10/3/05, κατάγεται από Λαμία, και σπουδάζει παιδαγωγικά προσχολικής στο βόλο. Ποιήματα του έχουνε δημοσιευθεί στα ηλεκτρονικά περιοδικά: Fractalart, Νότες λογοτεχνίας, Culturebook, Στίγμα λόγου, tovivlio.net, ενώ έντυπα έχουνε συμπεριληφθεί και στο λογοτεχνία ημερολόγιο 2025 των εκδόσεων κέφαλος, σε διαγωνισμό των οποίων -ποίησης Χαϊκού- έχει λάβει τιμητική διάκριση. Επίσης έχει δημνοσιευθεί και ένα πεζοτράγουδο στο Αθλέπολις με θέμα τον πόλεμο.

 

ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ ΔΥΟ ΠΟΙΗΜΑΤΑ

ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ

ΔΥΟ ΠΟΙΗΜΑΤΑ

ΜΠΟΡΕΙ ΚΑΙ ΝΑ ΛΑΘΕΨΑΜΕ

Μπορεί και να λαθέψαμε, εμείς οι θνητοί,
όταν σε στιγμές αυτογνωσίας και ειλικρίνειας,
με περίσσευμα πνεύματος και ψυχής
αποφασίσαμε ν’αναγνωρίσουμε στους θεούς
την αξιοσύνη και το διαφέντεμα της ζωής
και κρατήσαμε για μας,
την αξιοπρέπεια και τη γενναιοψυχία
ως αρετές κι αξίες  που ταίριαζαν
στη συνείδηση και τη μεγαλοπρέπειά μας.

Μπορεί και να λαθέψαμε, εμείς οι θνητοί,
όταν μετρώντας τις δυνάμεις του μυαλού
και της καρδιάς τις αντοχές,
τις βρήκαμε περισσότερες απ’ όσες αντέχαμε
κι εκτιμήσαμε ως αδικαιολόγητη υπερβολή
κι επικίνδυνη την αυτοπεποίθησή μας
που θα μας έφερνε σ’ αντιπαράθεση με τη μικρότητά μας
και θα μας βύθιζε στις εφιαλτικές ενοχές
και στης καταστροφής τη δίνη.

Μπορεί και να λαθέψαμε, εμείς οι θνητοί,
όταν αποφύγαμε την πρόκληση του ενστίκτου
και  φοβηθήκαμε στο άγνωστο να βγούμε,
ν’ αναζητήσουμε τις καταβολές μας
και να ερμηνεύσουμε την ταύτισή μας με το θείο
πιότερο ως ιδανική πληρότητα
και λιγότερο ως  ολοκλήρωση,
αφήνοντας τ’ απόμακρο μεγαλείο στους θεούς
και κρατώντας για μας  την προσιτή υπέρβαση.

Μπορεί και να λαθέψαμε, εμείς οι θνητοί,
όταν με φειδώ κι αιδημοσύνη
προσανατολίζαμε τη ζωή μας
σε σταθερές αφετηρίες και βέβαιους τερματισμούς,
αφήνοντας τ’ ακέραιο στους θεούς,
μ’ αναίδεια κι αφ’ υψηλού να βλέπουν,
τ’ απρόβλεπτο και αυτονόητο να λυμαίνονται,
κρατώντας για μας της προσαρμογής το θάρρος
σ’ έναν αγώνα με νικητές και ηττημένους.

ΣΠΟΥΔΗ ΚΑΙ ΔΙΚΗ

Τα θαύματα γίνονται στους δρόμους,
εκεί που ανασαίνει η ζωή.
Να τα σηκώνουν οι άνθρωποι στους ώμους
και να ξαφνιάζονται οι εύθραυστοι θεοί.

Πάντα την αιφνιδίαζε η περισυλλογή,
όταν ύποπτοι φόβοι τής έσκαβαν την ψυχή.

Μοιάζει με κραυγή η βιασύνη
και με πληρότητα η σιωπή.
Ας ήταν να γινόταν δικαιοσύνη,
ο χρόνος, ο χώρος και οι περαστικοί.

Πάντα την σταύρωνε η τρέχουσα λογική,
καθώς την άφηνε έκθετο απολογητή.

Το γέλιο είναι των θεών κληρονομιά,
ένσταση των θνητών και δημιουργία,
για να είναι το μεγαλείο τους λευτεριά
σπουδή και δίκη στην ίδια λειτουργία.

Πάντα σχεδίαζε σ ́ αυτή τη διαδρομή
ακόμα μία δέσμευση και νέα ανατροπή.

Να ζεις το απόλυτο ως αναφορά
μικρόψυχο φαντάζει και συνετό,
γιατί είναι το «πιο πολύ» κάθε φορά,
τόσο απόμακρο και τόσο προσωπικό.

Πάντα με δέος ανακάλυπτε πως η ζωή
δεν είναι επανάληψη ούτε αντιγραφή.

Γιώργος  Αλεξανδρής

(φωτογραφία: Benoit Courti)

Στα καφενεία των χαϊκού Δημήτρης Ζάχαρης εκδόσεις Κουκκίδα η πρώτη δημοσίευση στο περιοδικό Fractal στη στήλη ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ ΜΕ 500+ ΛΕΞΕΙΣ

 

Στα καφενεία των χαϊκού

Δημήτρης Ζάχαρης

 εκδόσεις Κουκκίδα

η πρώτη δημοσίευση στο περιοδικό Fractal

στη στήλη ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ ΜΕ 500+ ΛΕΞΕΙΣ

ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ ΜΕ 500+ ΛΕΞΕΙΣ | Χαϊκού σαν τρίστιχα στοχαστικά δοκίμια • Fractal

 

 

Χαϊκού σαν τρίστιχα στοχαστικά δοκίμια

ALS

Η ασθένεια

που πικρά μου μαθαίνει

την υπομονή

Γράφοντας ο Δημήτρης Ζάχαρης το παραπάνω χαϊκού, θέλει να τοποθετήσει μέσα στην ίδια του την ποίηση την ασθένειά του, να την ονομάσει, να σταθεί απέναντί της, αυτή που τον κρατάει καθηλωμένο εδώ και οκτώ χρόνια, που του στερεί την κίνηση, υπονομεύοντας τη ζωή του, και επιτρέποντάς του μόνο να σκέφτεται και να ποιεί τον λόγον. Δεν είναι και λίγο, όμως, αυτό, αφού ήδη μετράει πέντε ποιητικές συλλογές ιδιαίτερης αξίας.

Η αναμέτρησή του, στην πρόσφατη ποιητική του συλλογή, με την τέχνη των χαϊκού, τον προκαλεί να βάλει ένα στοίχημα: πόση ουσία ζωής μπορεί να ενσωματωθεί μέσα στις 17 συλλαβές, και σε πόσες προεκτάσεις  ερμηνευτικές μπορούν αυτές να αναπτυχθούν; Τα χαϊκού για τον Ζάχαρη είναι οι αφορμές για να δημιουργήσει το δικό του, προσωπικό είδος, χωρίς να προδώσει τη μετρική τους, χωρίς να αυθαιρετήσει αλλοιώνοντας τη μορφή τους. Επεμβαίνει στη θεματική τους, δημιουργώντας μια διαφορετική ποιητική ατμόσφαιρα. Έτσι, επινοεί τον «χώρο», για να τοποθετήσει τα ποιήματα αυτά. Το «καφενείο της γειτονιάς», ως χώρος συνάντησης, για να διασωθούν οι πολύτιμες στιγμές, ένας προσωπικός του τόπος, όπου συμπυκνώνεται η συνειδητοποίηση, η θλίψη, η υπομονή. Είναι ο τόπος όπου ονομάζεται και ξορκίζεται το κακό.

Όταν γράφει:

 

ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ

Άδεια καρέκλα

κρατάει το σχήμα μου

όταν νυχτώνει

 

ο χρόνος σχηματοποιείται, το κενό διευρύνεται, η μοναξιά αποκτά χίλια άδεια πρόσωπα. Η προσέγγιση πλέον απαιτεί πολλή προσοχή, ώστε να παραμερισθεί το εύστοχο ή ακό­μη και το παιγνιώδες της γραφής (συχνά εύστοχο ακριβώς γιατί είναι παιγνιώδες), προκειμένου να αναχθεί σε μείζον ζητούμενο η σοβαρότητα αλλά και η διαύγεια των θέσεων, καθώς και η δυναμική των λέξεων να συμπαρασύρουν μαζί τους τη βαθύτερη, και όχι μόνον την εύκολη επιφανειακή, αναγνωστική πρόσληψη και μακάρι τη μέθεξη. Αλλά και εδώ:

 

ΛΕΙΠΩ

Η απουσία

φοράει το παλτό μου

και βγαίνει πρώτη

 

οι όροι τώρα είναι άλλης φύσης: προέχει η δύναμη του πε­ριεχομένου, η ειλικρίνειά του, ο αυθεντικός, ώριμος προ­βληματισμός. Στο παραπάνω ποίημα, η απουσία παίρνει το σχήμα του σώματος, αυτή μπορεί να κινηθεί, να φύ­γει. Ο ίδιος εγκλωβίζεται μέσα στο πρωτοπρόσωπο ρήμα «Λείπω». Όμως η στιγμή έχει αξία από μόνη της, έτσι όπως συμπυκνώνεται μέσα σε λίγες λέξεις, χωρίς να χάνει την ουσία της, ίσα ίσα τη μεγεθύνει με τον ρυθμό που της χαρίζει το αυστηρό μέτρημα των συλλαβών.

Μετά το καφενείο της γειτονιάς, ακολουθεί το υπέροχης έμπνευσης «καφενείο του κόσμου», όπου σημαντικές προσωπικότητες έρχονται να βρουν ένα ολότελα δικό τους, προσωπικό ποίημα. Ποίημα που καταφέρνει να αφηγηθεί (ναι, τρόπος αφήγησης είναι) τη ζωή, τη σκέψη, το έργο, σε εξαιρετική νοηματική ευστοχία και πυκνότητα.

ΦΡΙΝΤΑ ΚΑΛΟ

(1907-1954) 

Αίμα και χρώμα

το σώμα γίνεται φως

από τον πόνο

 

Ο σωματικός πόνος μεταποιείται στην τραγική καθημερι­νότητα της Φρίντα Κάλο, σε έργο ζωγραφικής στο χρώμα του αίματος. Και ο Ζάχαρης, αποτυπώνοντας σε τρεις στίχους το πάθος της ζωγράφου, συνομιλεί μαζί της έχοντας έναν κοινό τόπο επαφής.

 

ΧΟΡΧΕ ΛΟΥΙΣ ΜΠΟΡΧΕΣ

(1899-1986)

Σε κάθε λέξη

οι λαβύρινθοι ψάχνουν

μια άλλη πόρτα

Σ’ αυτό το ποίημα όλος ο πολυσήμαντος κόσμος του Μπόρχες ξεδιπλώνεται, και ο Ζάχαρης γράφοντας νιώθει μέσα του τον δικό του λαβύρινθο, ατελή, χωρίς έξοδο. 

Θεωρώ πως ο Ζάχαρης θα έγραφε ποίηση έτσι κι αλλιώς, έχοντας μέσα του τις ικανές αφορμές. Αυτό που τον οδηγεί σ’ αυτή την ευφυή ποιητική σύλ­ληψη είναι, πιστεύω, ο τρόπος που ο «διαβάζει» τη ζωή στο σύνολό της, όπως ανιχνεύει το παραμικρό ίχνος της, ακόμα και μέσα από τη σωματική του ακινησία. Δεν εννοώ με αυτό ότι θα έγραφε διαφορετικά αν μπορούσε να σταθεί όρθιος. Έτσι θα έγραφε, η ποιητική του τέχνη δεν θα άλλαζε. Όμως τώρα μπορεί και κοιτάζει τα μεγέθη της ζωής και τα μετρά αναλόγως. Γι’ αυτό και επιλέγει τώρα να γράψει αυτά τα λιλιπούτεια ποιήματα, να συμπυκνώσει όλο το νόημα της ζωής, έτσι όπως το αντι­λαμβάνεται, μέσα στο ελάχιστο ποιητικό «σώμα», χωρίς να αφήνει περιθώρια αμφισβήτησης της ποιητικής ουσίας που ενσωματώθηκε στο τρίστιχο· οι δύο κόσμοι, ο έξωθεν, αδιάφορος όσο και ανερμήνευτος, και ο έσωθεν, να ποιούν τον λόγο με τη συντομία και την αυθεντικότητα ενός φιλο­σοφικού στοχασμού. Το χαϊκού, όπως λειτουργεί στην ποίηση του Ζάχαρη, δεν είναι τε­χνική, είναι τέχνη. Όμως, δεν είναι μόνο τέχνη, αν και αυτό θα αρκούσε για την αποτίμηση της αξίας της. Είναι στοχασμός βαθύς, που με τη συμπύκνωσή του μέσα στο τρίστιχο ποίημα, αποκτά άλλες διαστάσεις, καθώς η κάθε μία λέξη του αποκρυπτογραφείται τόσες φορές όσες και οι αναγνώσεις του.

 

Από τις εκδόσεις Κουκκίδα, μια πολύ προσεγμένη αισθητικά έκδοση, και στο  εξώφυλλο το έργο της Γιούλικας Ψιμούλη Haiku, με τα γήινα χρώματα να συμπλέουν με το λαμπερό μπλε, στο σημείο όπου συναντώνται η γη και το νερό, στοιχεία ζωής εν κινήσει ή εν ακινησία, στον ποιητικό τόπο.

Ο ίδιος γράφει στο συνοδευτικό του σημείωμα: «[…] Αν κάτι θέλω να μείνει από αυτό το ταξίδι, δεν είναι η ακρίβεια των στίχων ούτε η πιθανή λογοτεχνική τους επιτυχία, αλλά η επιμονή στην ανθρώπινη παρουσία. Η ανάγκη να μη χαθεί το ανθρώπινο πρόσωπο μέσα στη σιωπή που επιβάλλουν οι νόσοι όπως η Als, οι απώλειες ή οι λέ­ξεις που δεν προλαβαίνουν να ειπωθούν. Ακόμη κι όταν η φωνή αποσύρεται, η ποίηση μπορεί να λειτουργεί ως τόπος συνάντησης· ένα καφενείο όπου οι άνθρωποι και οι φωνές τους βρίσκονται για λίγο μαζί, όχι για να σωθούν ή να εξηγηθούν, αλλά για να υπάρξουν –έστω και για μια στιγ­μή– πριν χαθούν ξανά στον χρόνο».

Διώνη Δημητριάδου