Εκεί που η ιστορία διχαλώνεται
Ο ΠΟΙΗΤΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Χ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ
(συναγωγή
ανέκδοτων κειμένων για το έργο του)
Πρόλογος:
Μαρία Ν. Ψάχου
Επιμέλεια-Επιμύθιο:
Κώστας Θ. Ριζάκης
εκδόσεις
Κουκκίδα
η πρώτη δημοσίευση στο περιοδικό Fractal
στη στήλη ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ ΜΕ 500+ ΛΕΞΕΙΣ
ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ ΜΕ 500+ ΛΕΞΕΙΣ | Για τον Γιώργο Χ. Θεοχάρη • Fractal
Για τον Γιώργο Χ.
Θεοχάρη
Το έργο ενός δημιουργού μέσα
από την οπτική διαφορετικών μελετητών, με άλλα λόγια, διαφορετικές ψηφίδες/κριτικές
ματιές που συνυπάρχουν, προκειμένου να συναποτελέσουν την πολυπρισματική εικόνα
– εγχείρημα από μόνο του ενδιαφέρον, πόσω μάλλον αν το αντικείμενο της έρευνας
είναι το έργο ενός σημαντικού ποιητή. Ο Γιώργος Χ. Θεοχάρης θα μπορούσε να
είναι ένας από τους πολλούς (με αρκετούς αξιόλογους ανάμεσά τους) ποιητές της
γενιάς του, και οπωσδήποτε ηλικιακά εκεί ανήκει. Ωστόσο, αγγίζει τα τραύματα
που καθόρισαν τη γενιά του με έναν απολύτως προσωπικό τρόπο, έτσι που
ταυτόχρονα να δηλώνει διαρκώς «παρών» στα πολιτικά δρώμενα του τόπου μας, χωρίς
να ταυτοποιείται ως «πολιτικός» ποιητής, αλλά και να ενσωματώνει στην ποίησή
του την αγωνία τού εν γένει πάσχοντος ανθρώπου, με την υπαρξιακή του αναζήτηση
ατέρμονη – τόσο καθημερινός, όσο ευρύς, τόσο «ελληνικός» όσο και
παγκόσμιος.
Από τις εκδόσεις Κουκκίδα,
στη σειρά «Φιλολογικά Μελετήματα», με «Πρόλογο» της Μαρίας Ν. Ψάχου, σε
επιμέλεια και με «Επιμύθιο» του ποιητή Κώστα Θ. Ριζάκη, ο τόμος για τον Γιώργο
Χ. Θεοχάρη αριθμεί είκοσι δύο κριτικά μελετήματα από τους:
Χρήστο Αγγελάκο, Αλέξανδρο Βαναργιώτη, Νίκο Βαραλή, Διώνη Δημητριάδου, Μάρω Δούκα, Χριστίνα Καραντώνη, Ηλία Κεφάλα, Κατερίνα Κούσουλα, Πάνο Κυπαρίσση, Άννα Λαμπαρδάκη, Κλεοπάτρα Λυμπέρη, Ειρήνη Μαργαρίτη, Διονύση Μαρίνο, Νεκταρία Μενδρινού, Κωνσταντίνο Β. Μπούρα, Στυλιανή Παντελιά, Χρίστο Παπαγεωργίου, Τάσο Πορφύρη, Δημήτρη Ρεντίφη, Λάμπρο Σκουζάκη, Σταύρο Σταμπόγλη και Θωμά Ψύρρα. Άλλα κείμενα σε πιο αυστηρό κριτικό λόγο, άλλα σε πιο φιλικό, κουβεντιαστό, άλλα εστιάζοντας σε μία ποιητική του συλλογή για να ερμηνεύσουν μέσω αυτής τις βασικές συνιστώσες του έργου του, κι άλλα, θεματικά αυτά, να ανιχνεύουν μέσα από όλα του τα ποιήματα τις κοινές αφετηρίες, την κοινή «στόχευση»· όλα να συγκλίνουν στην ιδιαιτερότητα της γραφής του Θεοχάρη, όλα να καταξιώνουν το έργο του.
Διαβάζω από τον «Πρόλογο»
της Μαρίας Ν. Ψάχου, το σημείο εκείνο στο οποίο εστιάζει στην υπόθεση της
μνήμης:
«[…] Τον συνέχει έντονο το
αίσθημα της διάψευσης των ονείρων και του αδικαίωτου των προσδοκιών που
οραματίστηκε η νεότητα, στις πρώτες του συλλογές κυρίως, ενώ σαφής είναι η και
η πικρή διαπίστωση, τραγική μέσω της ειρωνείας και του σαρκασμού, του
εκμαυλισμού των ιδεών και του σύγχρονου εκπεσμού της αδικαίωτης μεταπολεμικής
Ελλάδας. Κυρίαρχη και επώδυνα λυτρωτική, πάντα ως υπαρξιακή ανάγκη, η παρουσία
της ανταριασμένης μνήμης καθώς ο ποιητής, ένας τσοπάνος του άστεως, διαπιστώνει μέσα από το προσωπικό του βίωμα το
ανεπιτυχές αρχιτεκτονικό σχέδιο αποκλεισμού της μνήμης στη σύγχρονη
μεγαλούπολη, που μπορεί να καυχιέται για τα επιτεύγματα της ηχομονωτικής τεχνολογίας, δεν μπορεί
όμως να εμποδίσει πραγματικά τους ήχους από τη ζωή της υπαίθρου να τρυπώσουν μέσα στα διαμερίσματα, στον προσωπικό
χώρο του καθενός, που θέλει και μπορεί να θυμάται». (Μαρία Ν. Ψάχου,
«Πρόλογος», σσ. 13-14).
Πράγματι, ο Θεοχάρης «θυμάται»
και «επικοινωνεί» μαζί μας μέσω της δικής του μνήμης. Είναι ο τρόπος του για να
επιβιώνει ο ίδιος στην ανελέητη μοναξιά του σιωπηλού και άνευρου κόσμου, για να
μεταδίδει όμως και στους άλλους το δικό του βίωμα ως «πυξίδα» ζωής. «Δεσμώτης
εθελούσιος της μνήμης, λυτρωτικής και απειλητικής ταυτόχρονα, ταγμένος εκεί που διχαλώνεται η ιστορία με των μύθων/ τα
παρακλάδια», θα τονιστεί, πάλι στον «Πρόλογο» της Ψάχου (σσ. 15-16). Από
τον δικό του στίχο, άλλωστε, και ο τίτλος του σημαντικού αυτού βιβλίου.
Στο εξώφυλλο αλλά και μέσα
στις σελίδες, έργα του Σπύρου Κουρσάρη, με δεσπόζουσα τη φύση, όπως τη
συναντάμε και στην ποίηση του Θεοχάρη. Η
φύση, ο έρωτας, ο θάνατος, όλα μαζί σε αδιάσπαστη ενότητα, δηλωτική της
ανθρώπινης μοίρας.
Και επειδή αξίζει και αυτά
να λέγονται, μια άψογη αισθητικά έκδοση, από τις εκδόσεις Κουκκίδα που
στεγάζουν σημαντικές μελέτες στη σειρά «Φιλολογικά μελετήματα», με τη μακέτα
του εξωφύλλου φροντισμένη από την Εύη Κώτσου. Γιατί, φυσικά, είναι το
περιεχόμενό του βιβλίου που μετράει ως αξία, από τη στιγμή, όμως, που έχει την
κατάλληλη γλωσσική και εικαστική του επιμέλεια, την τυποτεχνική του φροντίδα,
αυτό το ίδιο, όχι μόνον ως περιεχόμενο αλλά ως «όλον» πλέον, μπορεί να είναι
έργο τέχνης.