Θέα Ακρόπολη μυθιστόρημα Λουκία Δέρβη εκδόσεις Μεταίχμιο η πρώτη δημοσίευση στο περιοδικό Fractal

Θέα Ακρόπολη

μυθιστόρημα

Λουκία Δέρβη

εκδόσεις Μεταίχμιο
η πρώτη δημοσίευση στο περιοδικό Fractal
https://www.fractalart.gr/thea-akropoli/

ένα ξενοδοχείο κεντρικός ήρωας της ιστορίας

Θα μπορούσε να γράψει ο Μάκης άλλο ένα βιβλίο και για τους πελάτες του ξενοδοχείου, για τις μακρινές χώρες απ’ όπου έρχονταν, για τις παραξενιές, τα γούστα, τα χούγια τους, για όσους γνώριζε καλά και όσους έβλεπε μία φορά μόνο, για την αγάπη τους για την Αθήνα, τον ενθουσιασμό στα μάτια τους μόλις έφταναν στο ξενοδοχείο, τη χαλαρή τους διάθεση ή το άγχος όσων έρχονταν για δουλειές. Για το πιο συναρπαστικό επάγγελμα στον κόσμο, το δικό του επάγγελμα. Την πραγματική του αγάπη στην οποία μπορούσε να βασιστεί ακόμα και στις δυσκολότερες στιγμές της ζωής του.

Ο Μάκης Ιγγκλέσης, ρεσεψιονίστ στο πεντάστερο ξενοδοχείο-κόσμημα της Αθήνας. Το επινοημένο για χάρη της μυθοπλασίας Athens Excelsior, στην πλατεία Συντάγματος, φυσικά με θέα στην  Ακρόπολη. Κι αυτός, στενά δεμένος μαζί του, να το βλέπει και να το ζει όχι μόνον ως επαγγελματική δραστηριότητα αλλά ως χώρο, στον οποίο αποκτά η ζωή του μια υπόσταση σημαντική. Γύρω του, πέρα από τους πελάτες που η προσωπική τους αίγλη συνταιριάζει με τη χλιδή του ξενοδοχείου, όλοι οι εργαζόμενοι, άλλοι σε ξεχωριστές θέσεις και άλλοι στην αφάνεια, όλοι όμως απαραίτητοι στο πόστο τους ο καθένας, προκειμένου τα πάντα να λειτουργούν με την ακρίβεια ενός ρολογιού.

Η δεκαετία του ’90 στις αρχές της· μια εποχή ευμάρειας που ίσως προμήνυε την επερχόμενη κατάρρευση για όποιον μπορούσε να δει κάτω από την επιφανειακή ανάπτυξη που στηριζόταν σε σαθρά θεμέλια. Η μεταβατική δεκαετία από τη μεταπολίτευση στα χρόνια της κρίσης. Με την τρομοκρατία ακόμη να επιλέγει τα θύματά της αλλά και με τις παράπλευρες απώλειες να αμαυρώνουν την όποια ιδεολογική της ταυτότητα. Η δολοφονία του Θάνου Αξαρλιάν από τη «17 Νοέμβρη», στις 14 Ιουλίου του 1992 είναι το γεγονός που θα συνταράξει την ελληνική κοινωνία. Θα ξαφνιάσει όμως και τους πελάτες και εργαζόμενους του πολυτελούς ξενοδοχείου – τόσο κοντά τους μια απειλή λοιπόν, τόσο μετέωρη η ασφάλειά τους, τίποτα στην πραγματικότητα δεν μπορεί να τους προστατεύσει, ούτε η χλιδή του περίκλειστου κόσμου μέσα στον οποίο ζουν; Με το γεγονός αυτό θα ξεκινήσει η ιστορία της Λουκίας Δέρβη, που αυτή τη φορά επέλεξε τη μεγάλη φόρμα για την αφήγησή της.   

Πράγματι πρόκειται για μυθιστόρημα, γιατί έχει τις προδιαγραφές του περιεχομένου καθώς και την τεχνική της γραφής του για να κατηγοριοποιηθεί στη μεγάλη φόρμα – κι ας μην ξεπερνούν οι σελίδες του τις διακόσιες. Η πλοκή στρέφεται γύρω από τον προβαλλόμενο τεχνηέντως ως κεντρικό ήρωα, τον Μάκη Ιγγλέση, που κατέχει την πιο υπεύθυνη θέση από όλους τους εργαζόμενους: ταυτόχρονα ο επικεφαλής του προσωπικού αλλά και το κύριο πρόσωπο με το οποίο έρχονται σε επαφή οι πελάτες. Θα μπορούσε έτσι όλο το βιβλίο να γραφεί μέσα από τη δική του πρωτοπρόσωπη αφήγηση. Ωστόσο η Δέρβη επέλεξε η ίδια τη φωνή του παντογνώστη αφηγητή δίνοντας έτσι την ιδέα της συνολικής εποπτείας στον πολυπρόσωπο χώρο του ξενοδοχείου. Οι υπόλοιποι ήρωες, γύρω από τον κεντρικό, συστρέφονται όπως οι διαδοχικές αναταράξεις του νερού μιας λίμνης σαν πέσει μέσα της μια πέτρα – πιο ξεκάθαρες όσο είναι κοντά στην αφορμή, φθίνουσες όσο απομακρύνονται. Η καμαριέρα Θέκλα, «βασίλισσα» του πολυτελούς ορόφου, που αλλάζει κάθε τόσο τους πίνακες στα δωμάτια για να νιώθει πως παρεμβαίνει  στην αισθητική αλλά και στη ζωή του ξενοδοχείου, είναι η πιο κοντινή φιγούρα στον Μάκη – ενδιαφέρουσα ως χαρακτήρας, θα μπορούσε να σηκώσει πάνω της ακόμα και τον κεντρικό ρόλο. Αντιλαμβάνομαι πως χρησιμοποιώ κατά κάποιο τρόπο μια ορολογία θεατρική, η οποία αβίαστα προκύπτει μέσα από το φροντισμένο σαν σκηνικό θεατρικού έργου μυθοπλαστικό τοπίο. Βοηθάει σ’ αυτό και η «σκηνοθετική» συγγραφική φωνή με τη μηδενική εστίαση και τη συνολική εποπτεία, κατανεμημένη στα πρόσωπα της ιστορίας. Τα πρόσωπα αυτά (το καθένα στο μέτρο που του αναλογεί λόγω ιδιότητας, άλλοι δευτεραγωνιστές, άλλοι τριταγωνιστές) διαγράφονται ως χαρακτήρες με ξεκάθαρα στοιχεία προσωπικότητας – άλλη μια απαραίτητη προϋπόθεση για να μιλήσουμε για μυθιστόρημα. Με τις ανασφάλειές τους, τα μυστικά τους, τις αντιδικίες τους, τις αντιπαλότητες και τις φιλίες τους. Αλλά και με την προσωπική τους ζωή, που προσπαθούν να την αφήνουν έξω από τους τοίχους του ξενοδοχείου, χωρίς πάντοτε να το κατορθώνουν. Ωστόσο,  η τόσο διαφορετική ζωή στον χώρο της δουλειάς τους, η τεράστια απόσταση που χωρίζει τον ιδιωτικό τους χώρο από το χλιδάτο περιβάλλον του Athens Excelsior και τους επιφανείς πελάτες του, δεν γίνεται να μην παρεισφρήσει στην ψυχολογία τους και να τους δώσει την εντύπωση (έστω και για λίγες ώρες) πως «συγκατοικούν» μαζί τους στον λαμπρό αυτό ναό φιλοξενίας.

Αυτή η τελευταία παρατήρηση δίνει, νομίζω, και ένα διαφορετικό, πολύ ενδιαφέρον, περιεχόμενο στη ιστορία του βιβλίου: Η πλοκή του δεν χαρακτηρίζεται από σημαντικές ανατροπές, από αιφνίδιες αλλαγές σε καταστάσεις, από εξάρσεις ή καταβυθίσεις· περισσότερο μοιάζει να κυλά μέσα σε μια καθημερινότητα, που τη διαταράσσουν οι νέες αφίξεις πελατών ή οι αναχωρήσεις τους. Αυτό το στοιχείο, που θα ήταν δυνατόν να θεωρηθεί μειονέκτημα της γραφής, καταλήγει το πιο ουσιώδες χαρακτηριστικό του και θεωρείται φυσικά πλεονέκτημα. Στην πραγματικότητα δεν είναι κάποιο από τα πρόσωπα της ιστορίας (ας πούμε ο Μάκης) που κατέχει τον κεντρικό ρόλο. Είναι το ξενοδοχείο που διεκδικεί για τον εαυτό του, εν είδει προσώπου, τη θέση αυτή. Όχι μόνο γιατί δεσπόζει με το μέγεθος και το εκτόπισμά του ως οικονομικό, και ιδεολογικό ακόμη, βάρος στην κοινωνική ζωή. Κυρίως αυτό ισχύει, αν δούμε τον τρόπο που κατορθώνει να μεταλλάσσει τους ανθρώπους του σε διαφορετικές περσόνες, όσο ασκεί πάνω τους την καταλυτική του επίδραση. Σαν να έχουν ανώτερη υπόσταση όταν βρίσκονται μέσα του και να ξαναβρίσκουν τον αληθινό τους εαυτό, το πραγματικό τους μέγεθος, όταν απομακρύνονται. Το Athens Excelsior, έτσι, ως κεντρικό «πρόσωπο» της ιστορίας, μοιάζει να έχει ψυχή, να συντονίζει τους ανθρώπους του τον καθένα στον ρόλο του, λειτουργώντας απέναντί τους ως το πραγματικό αφεντικό τους, αυτό στο οποίο λογοδοτούν αν ανταποκρίθηκαν στο μέγεθος και την αξία του ονόματός του ή, αντίθετα, αν με τις απροσεξίες τους ή την ανικανότητά τους το πρόσβαλαν και τότε θα πληρώσουν. Κάτω από μια τέτοια οπτική ανάγνωσης, φυσικά και η πλοκή μπορεί να περιοριστεί στην καθημερινότητα, χωρίς εναλλαγές, ακριβώς γιατί η σταθερή ρουτίνα της ζωής στο ξενοδοχείο είναι αυτή που του δίνει την ασφάλεια και τη μακροημέρευσή του.

Μια διαφορετική, λοιπόν, πρόταση για τη μυθιστορηματική γραφή προτείνει εδώ η Λουκία Δέρβη, ενδιαφέρουσα και πρωτότυπη. Ο τίτλος, άλλωστε, αποδίδει με τον καλύτερο τρόπο το περιεχόμενο του βιβλίου. Η υπέροχη θέα στην Ακρόπολη είναι που προσφέρει στο πολυτελές ξενοδοχείο την ιδιαίτερη αίγλη του. Όλα τα άλλα έρχονται να υπηρετήσουν τη θέση του και να το αναγάγουν σε ξεχωριστό και αληθινά πολυτελές κατάλυμα μιας επίπλαστης στην ουσία ζωής.

Το Athens Excelsior ήταν ένα μικρό χωριό τριακοσίων πενήντα κατοίκων-υπαλλήλων, ένας μικρόκοσμος.

Διώνη Δημητριάδου

Επικίνδυνοι συγγραφείς Κώστας Αρκουδέας εκδόσεις Καστανιώτη η πρώτη δημοσίευση στο diastixo.gr

Επικίνδυνοι συγγραφείς

Κώστας Αρκουδέας

εκδόσεις Καστανιώτη

η πρώτη δημοσίευση στο diastixo.gr
https://diastixo.gr/kritikes/ellinikipezografia/13250-epikindinoi-siggrafeis

Ο λόγος περί ισορροπίας. Η εξουσία χρειάζεται τη διανόηση σχεδόν τόσο όσο η διανόηση την εξουσία. Όχι την πολιτική φυσικά, καθόσον ρόλος της διανόησης είναι να αντιστρατεύεται τις διάφορες μορφές άσκησής της, και ως νοήμων παρατηρητής και προνοητικός νους να ενημερώνει εγκαίρως για τα ατοπήματά της. Αναφέρομαι στη δύναμη των πνευματικών ανθρώπων, την εξουσία που διαθέτουν να φθάνουν τα δικά τους λόγια όπου πρέπει να ακουστούν και να αλλάζουν την όψη του κόσμου. Ενίοτε, παρ' όλα αυτά, είδαμε ενδιαφέρουσες συνευρέσεις της εξουσίας με πρόσωπα της διανόησης και της τέχνης, με μόνη λογική εξήγηση της σχέσης αυτής την ειλικρινή φιλία, τον αλληλοσεβασμό και τη χαρά της συνύπαρξης. Συχνότερα, ωστόσο, τα παραπάνω καταργούνται, και στη θέση τους εγκαθίστανται ευτελείς και απροσδιόριστης διάρκειας φιλίες ανάμεσα σε εξουσίες -υπονομευτικές της ιδεολογίας που τάχα ενστερνίζονται- και σε "καλλιτέχνες" που υπονομεύουν με τη σειρά τους κάθε έννοια αισθητικής. Τουλάχιστον ταιριάζουν μεταξύ τους, κι έτσι δεν υπονομεύεται και η απαραίτητη ισορροπία εικόνας. Η πιο ενδιαφέρουσα όμως σχέση μεταξύ των δύο φορέων εξουσίας αναφαίνεται όταν η κρατική μηχανή αποφασίζει να θέσει υπό διωγμό τη φωνή της διανόησης – κυρίως όταν αυτή έχει τη μορφή της λογοτεχνικής γραφής και την ικανότητα, ακριβώς γι’ αυτό τον λόγο, να φτάσει σε όσο γίνεται περισσότερους αποδέκτες και να τους καταστήσει δυνάμει αντιπάλους του ισχύοντος κάθε φορά καθεστώτος και της κυρίαρχης ιδεολογίας. Και είναι ενδιαφέρουσα η περίπτωση, επειδή πίσω από τις απαγορεύσεις των βιβλίων κρύβεται όχι μόνον η ιδεολογική αντιπαράθεση με την «επικίνδυνη» λογοτεχνία αλλά συχνά η άγνοια για το περιεχόμενό της ή μια ξεκάθαρη ανοησία – ίδιον γνώρισμα των ιθυνόντων της λογοκρισίας.

Ο Κώστας  Αρκουδέας στην πολυσέλιδη μελέτη του για τους Επικίνδυνους συγγραφείς παραθέτει πληθώρα πληροφοριών για τη δίωξη της γραφής ερευνώντας σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης, όπου θα συναντήσουμε λογοτεχνική γραφή, ξεκινώντας από τον Τολστόι και φθάνοντας ως τις μέρες μας. Μια σύνθεση από κυνηγημένους συγγραφείς, που αναδεικνύει με απόλυτη ευκρίνεια τη σημασία του χαρακτηρισμού «επικίνδυνοι». Κάθε που η εξουσία θα νιώθει ανασφαλής, κάθε που θα τρίζει η καρέκλα της από τον διάπυρο χάρτινο λόγο, θα εξαπολύει κυνήγι μαγισσών εναντίον του. Κι αν αυτό φαίνεται αναμενόμενο στα απολυταρχικά καθεστώτα με τις εμφανείς αλυσίδες τους, ας μην ξαφνιαστούμε με τις ποικιλώνυμες δημοκρατίες που οσμίζονται τον κίνδυνο για τη διατάραξη της ηρεμίας τους και ομοίως διατάσσουν και απαγορεύουν κατά το δοκούν, με πιο κομψό οπωσδήποτε τρόπο. «Είναι δύσκολο πράγμα η ισορροπία στην εξουσία· ας φροντίσουμε, λοιπόν, την πιο ασφαλή εξισορρόπηση των αντιθέσεων: ας μην ακούγονται οι αιρετικές φωνές», λένε οι διώκτες της γραφής, αγνοώντας πως έτσι καταστρέφεται εντελώς η ισορροπία και η πλάστιγγα γέρνει απρόβλεπτα προς όφελος των διωκομένων.

Η σύζυγος του ποιητή Οσίπ Μαντελστάμ, που βίωσε στο πετσί του τη σταλινική θηριωδία, υποστήριζε ότι ο ανταγωνισμός μεταξύ του δυνάστη και του καλλιτέχνη είναι ένα αγώνας για απόκτηση εξουσίας. Παραδόξως, ο καλλιτέχνης ξεκινά την αναμέτρηση με ένα εγγενές πλεονέκτημα: τη διαχρονικότητα της γραφής του. Έχει δηλαδή σύμμαχό του το μέλλον. Αντίθετα ο δυνάστης έχει στη διάθεσή του τα μέσα καταστολής και την ισχύ των όπλων. Δηλαδή το παρόν. (σ.71-72)

Αυτή τη διαχρονικότητα συναντά ο Αρκουδέας προσφέροντας με το βιβλίο του το πολυπληθές τοπίο των λογοκριμένων συγγραφέων, τεκμηριώνοντας μέσα από το περιεχόμενο της γραφής τους, που διασώθηκε παρά τις διώξεις των δημιουργών και την απαγόρευση των έργων τους. Οι διώκτες δεν ησυχάζουν ώσπου να βεβαιωθούν για το φυσικό τέλος των διωκόμενων. Χαρακτηριστικό το περιστατικό που περιγράφεται στο βιβλίο για την είδηση του θανάτου του Μπουλγκάκοφ, όταν από το γραφείο του Στάλιν τηλεφώνησαν στη χήρα του όχι για να συλλυπηθούν υποκριτικά βεβαίως αλλά για να επιβεβαιώσουν την οριστική σιωπή του συγγραφέα. Τα βιβλία του, όμως, επιβίωσαν του θανάτου του δημιουργού τους και της εξουσίας του διώκτη τους και διαβάζονται ως σήμερα. Ποιος είναι, λοιπόν, ο νικητής; Μήπως η δικτατορία του Μεταξά που απαγόρευσε την Αντιγόνη του Σοφοκλή ως υποκινητή αντίστασης κατά της εξουσίας ή μήπως ο κάθε αυταρχικός κυβερνήτης που θεωρεί ανεπιθύμητο το 1984 του Όργουελ, με το διαχρονικής αξίας μήνυμά του για τα όρια της προσωπικής αντίστασης στα αυταρχικά καθεστώτα (με μανδύα ή όχι) αλλά και την τεράστια δύναμη που αυτά κατέχουν για τη χειραγώγηση των πολιτών; «Μα πώς μπορείτε να εμποδίσετε τους ανθρώπους να θυμούνται;» φώναξε ο Ουίνστον. Μα πώς μπορείτε να εμποδίσετε τους ανθρώπους να διαβάζουν; μπορούμε να προσθέσουμε. Όσο υπάρχει καταγεγραμμένη η σκέψη, τόσο θα επικοινωνεί με τους αποδέκτες/αναγνώστες παρά τις διώξεις των έργων – στον καιρό τους τα βιβλία θα διαβαστούν. Ο νεαρός Κάφκα στο (εξαιρετικής αισθητικής) εξώφυλλο αποτελεί την εύγλωττη απόδειξη. 

Χωρισμένο το βιβλίο σε πέντε μέρη που ερευνούν τα είδη της λογοκρισίας σε πέντε ηπείρους και σε διαφορετικούς χρόνους, θα δείξει πλείστα όσα παραδείγματα επικίνδυνων γραφών. Η ιδιαιτερότητα αυτού του πολυσέλιδου βιβλίου έγκειται στη χαρισματική γραφή του Κώστα Αρκουδέα που δεν σε αφήνει να κουραστείς, δεν σε βαραίνει καθόλου με παράθεση στεγνών πληροφοριών αλλά τις εμπλουτίζει με περιστατικά από τη ζωή των συγγραφέων και την αντιπαράθεσή τους με την εξουσία που τους θεώρησε μέγιστο κίνδυνο για την υπόστασή της και τους έθεσε υπό διωγμόν. Τραγικά περιστατικά αλλά και ευτράπελα δίπλα σ’ αυτά καταδεικνύουν πως οι δυνατοί λογοτέχνες έχουν ένα ακόμη όπλο: το χιούμορ, που είναι ικανό να φανερώσει τη γυμνότητα των ιθυνόντων σε γνώσεις και σε ευφυΐα. Πέρα από τις πληροφορίες αυτές για τη λογοκρισία των βιβλίων –πολύτιμη προσφορά γνώσεων και εποπτεία της συνολικής εικόνας– το βιβλίο αξίζει και για κάτι ακόμη: εντοπίζει την ιδιόμορφη σημερινή λογοκρισία (ζούμε την εποχή της μεταλογοκρισίας, θα πει ο συγγραφέας), μια κατάσταση κατά την οποία ο ίδιος ο δημιουργός παρακινούμενος από το επικρατούν ρεύμα της εποχής δεσμεύεται και αυτολογοκρίνεται προκειμένου να γίνει αρεστός σε κοινό και εκδότη· δεν επιθυμεί να αποτελέσει τη διακριτή διαφορετικότητα αλλά προτιμά την κατηγοριοποίησή του στις ήδη αποδεκτές ομάδες. Ενδιαφέρουσα τοποθέτηση, η οποία μεταθέτει το πρόβλημα της ισορροπίας από το δίπολο εξουσία και διανόηση σ’ αυτό του δημιουργού ως αυτεξούσιου και του δημιουργού ως ετεροκατευθυνόμενου. Δέσμευση ιδιόμορφη της ελευθερίας του; Ναι, κυρίως αν ισχύει η άποψη του Τένεση Ουίλιαμς: «Με τι μοιάζει να είναι κανείς συγγραφέας; Θα έλεγα πως μοιάζει με το να είναι ελεύθερος». Με όποια μορφή κι αν προσδώσουμε στην έννοια της ελευθερίας.

Διώνη Δημητριάδου

Η φωτογραφία ποίημα του Θεοχάρη Παπαδόπουλου μαζί με μια φωτογραφία του Alan Schaller

Η φωτογραφία

ποίημα του Θεοχάρη Παπαδόπουλου

μαζί με μια φωτογραφία του Alan Schaller

Κοιτάζεις τη φωτογραφία με θυμό.

Βγήκες μικρός,

λες πως δε φαίνεσαι καθόλου.

Γύρω σου, κόσμος πολύς στεκόταν

κι εσύ σα να χανόσουν μες στο πλήθος.

Θέλεις να σκίσεις τη φωτογραφία.

Θα βγάλεις κι άλλες,

θα φανείς,

μη χολοσκάς.

Ας βγαίνεις πάντοτε μικρός,

αρκεί να είναι οι πράξεις σου μεγάλες.

Θεοχάρης Παπαδόπουλος

(η φωτογραφία του Alan Schaller)

Ο Θεοχάρης Παπαδόπουλος γεννήθηκε στον Πειραιά το 1978. Γιος του ποιητή Αντώνη Θ. Παπαδόπουλου. Σπούδασε στη σχολή Οικονομίας και Διοίκησης του τμήματος Λογιστικής στο ΤΕΙ Χαλκίδας, και ζει στην Αθήνα. Ασχολείται με την ποίηση από τα παιδικά του χρόνια. Έχει πληθώρα δημοσιευμάτων σε λογοτεχνικά περιοδικά. Ποιήματά του έχουν μεταφραστεί στα αγγλικά, τα βουλγαρικά και τα πακιστανικά (ουρντού). Έχει λάβει μέρος σε διεθνή λογοτεχνικά συνέδρια. Έκανε την πρώτη του δημοσίευση το 1993, ενώ κυκλοφόρησε την πρώτη του ποιητική συλλογή με τίτλο Τα παράταιρα το 1997. Είναι μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών και της Πανελλήνιας Ένωσης Λογοτεχνών. Είναι μέλος του Ομίλου για την Unesco Τεχνών Λόγου και Επιστημών Ελλάδας. Είναι μέλος της Φιλολογικής Στέγης Πειραιώς. Είναι ιδρυτικό μέλος του Νέου Πνευματικού Κύκλου Καλλιθέας. Γράφει κριτικές βιβλίων στο περιοδικό Vakxikon.gr, και παρουσιάζει βαλκανική ποίηση στο περιοδικό Αιολικά Γράμματα. Η τελευταία του ποιητική δουλειά εκδόθηκε από τον Μανδραγόρα (Ζηλεύω τα βράχια, 2018). Από τον Κέδρο εκδόθηκε η συλλογή διηγημάτων του «Είπαμε ψέματα πολλά», 2019.

Έμμα Τσιβρά – τρία ανέκδοτα ποιήματα μαζί με τρεις φωτογραφίες του Βασίλη Ταγκούλη

 Έμμα Τσιβρά – τρία ανέκδοτα ποιήματα

μαζί με τρεις φωτογραφίες του Βασίλη Ταγκούλη

Ελεύθερη πτώση

Αράχνη  υφάντρα                                

στο  πρωινό σου βλέμμα                      

κλείδωσε  την πρώτη  ηλιαχτίδα

δαφνόφυλλα στη  γη σπαρμένα

αναδίνουν ευωδιά  από πιπέρι  

καθώς τα τσακίζεις ανάμεσα στα δάχτυλά σου

πιο πέρα ρίγανη θυμάρι  και ανθισμένος μάραθος

αθώες νάρκες θαμμένες στις ρίζες

βομβαρδίζουν τον αέρα

μια γραμμή ορίζοντας χαμηλώνει τα μάτια

αντίστροφη  μέτρηση        

το καλοκαίρι σε ελεύθερη πτώση

Διάσωση

Καινούριες εγγραφές στο ημερολόγιο

στις  αποχρώσεις της σκουριάς.

Φθινόπωρο στις εξοχές

φθινόπωρο και στις πλατείες.

Το καλοκαίρι μάζεψε τα κοντομάνικα

τα ψάθινα καπέλα.

Φύλαξε τις εκδρομές σε διάφανο κουτί

ν’ ακούγονται τα γέλια

ο παφλασμός της θάλασσας

το κρώξιμο των γλάρων.

Τις άδειες μέρες που δεν έρχεσαι

να σώζω μ’ ουρανό.

Φθινόπωρο

Η  λάβα του καλοκαιριού ταξίδεψε  ανέξοδα 

με  της  πρώτης  βροχής  τα  ορμητικά νερά.

Το  φθινόπωρο  άνοιξε την πόρτα  στον  κήπο.   

Άγγιξε το  χώμα  και  φύτρωσαν  κυκλάμινα.

Γέμισε  σκιές

η  γυάλινη  οθόνη του ουρανού

σύννεφα  ποντοπόρα

βιβλικές μορφές

πουλιά  γοργόφτερα.

Φθινόπωρο  της νοσταλγίας των μακρινών οριζόντων

των αποδημητικών πτηνών

της  μελαγχολίας  των  μουσκεμένων   λεωφόρων

των   δύσκολων  διλημμάτων

της  επιστροφής  στην  αφετηρία.  

Γεύομαι  το  ήσυχο  φως  σου  κι  αναπολώ  

λίγο  πριν τη χειμέρια νάρκη 

την  περιπλάνηση  που  άφησα  στη  μέση

μέχρι  την  άλλη  Άνοιξη  και τ’ άλλο Kαλοκαίρι .

Έμμα Τσιβρά

(φωτογραφίες: Βασίλης Ταγκούλης) 

Η Έμμα Τσιβρά γεννήθηκε, μεγάλωσε και ζει στο Περιστέρι. Σπούδασε Αγγλική φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και στο University of Reading στην Aγγλία. Εργάσθηκε  στην ιδιωτική και δημόσια  εκπαίδευση ως καθηγήτρια Αγγλικών. Τον Ιούνιο του 2018 εξέδωσε την πρώτη της ποιητική συλλογή με τίτλο «Οι λέξεις αντιστέκονται». Ποιήματα και διηγήματά της έχουν δημοσιευθεί στα ηλεκτρονικά περιοδικά Φρέαρ, Βακχικόν, Φράκταλ ,Θράκα και σε άλλους λογοτεχνικούς ιστότοπους.

Το ιστολόγιο (blog) Με ανοιχτά βιβλία προτείνει Το βιβλίο της εβδομάδας Charles Dickens Μια Χριστουγεννιάτικη Ιστορία μετάφραση - σημειώσεις: Μαρία Μπλάνα πρόλογος: Νίκος Παναγόπουλος εκδόσεις Κουκούτσι

Το ιστολόγιο (blog) Με ανοιχτά βιβλία

προτείνει

Το βιβλίο της εβδομάδας

Charles Dickens

Μια Χριστουγεννιάτικη Ιστορία

μετάφραση - σημειώσεις: Μαρία Μπλάνα

πρόλογος: Νίκος Παναγόπουλος

εκδόσεις Κουκούτσι

Η Χριστουγεννιάτικη ιστορία γράφτηκε το 1843 και απηχεί την πεποίθηση του Κάρολου Ντίκενς για τον ρόλο που θα έπρεπε να διαδραματίζει η λογοτεχνία μέσα σε μια κοινωνία δοκιμαζόμενη από τις ταξικές αντιθέσεις. Το τεράστιο χάσμα ανάμεσα στους καλοζωισμένους αστούς και στο εξαθλιωμένο πλήθος των φτωχών (κατά τον Disraeli χάσμα όχι απλώς ανάμεσα σε δύο τάξεις αλλά σε δύο διαφορετικά «έθνη») παρακινούσε τον Ντίκενς αλλά και άλλους μυθιστοριογράφους της εποχής,  να μιλήσουν για το χρέος της ανώτερης τάξης να συνδράμει τους φτωχότερους – η φιλανθρωπία από τη μια αλλά και η προνοητικότητα από την άλλη, προκειμένου τα κατώτερα στρώματα να μην αναζητήσουν τη λύση για την επιβίωσή τους στην ανατροπή της καθεστηκυίας  τάξης. Έτσι γεννήθηκε η Χριστουγεννιάτικη ιστορία, που προβάλλει την κοινωνική ανισότητα για να τη γεφυρώσει μέσω της καλοσύνης – αίσθημα άγνωστο για τον Εμπενήζερ Σκρουτζ, διαγραφόμενο ως φιγούρα στη βάση της αρχετυπικής εικόνας του φιλάργυρου, που όμως θα μεταμορφωθεί σε φιλάνθρωπο μέσα από τα οράματά του, ανακαλύπτοντας την αληθινή διάσταση της ευτυχίας δίπλα στους δοκιμαζόμενους ανθρώπους και όχι αλαζονικά απέναντί τους.  Κάτω από αυτή την οπτική, η ιστορία δεν αφορά μόνον τη βικτωριανή κοινωνία αλλά με τα μηνύματά της αποκτά μια διαχρονική αξία προσαρμοσμένη στα μέτρα και τα ήθη της κάθε εποχής· εκεί οφείλει άλλωστε τη δημοφιλία της ως σήμερα.

Η μετάφραση, όπως και οι σημειώσεις, είναι της Μαρίας Σ. Μπλάνα, σε μια γλώσσα φροντισμένη, ώστε να αποδίδει το κλίμα της εποχής και μην προδίδει το ύφος του Ντίκενς με το υποδόριο χιούμορ και τη ζωντάνια των χαρακτήρων, τις καίριες επισημάνσεις του  για την κοινωνική ανισότητα και αδικία. Στις σημειώσεις της (συμπληρωματικές, όπως γράφει η ίδια, της μεταφραστικής προσέγγισης) όχι μόνο πληροφορεί και διευκρινίζει αλλά σχολιάζει εύστοχα το κείμενο. Ενδεικτικά το σχόλιό της για τον «αναλυόμενο» κατά την κρίση κάποιων μελετητών Σκρουτζ, που καθόλου τυχαία «η αρχή και το τέλος της επίσκεψης του κάθε Πνεύματος βρίσκει τον Σκρουτζ στο κρεβάτι του, που θα μπορούσε κανείς να το δει ως το ντιβάνι του αναλυτή».

Ο Νίκος Παναγόπουλος (Επίκουρος Καθηγητής Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας στο Ε.Κ.Π.Α.) προλογίζει τη Χριστουγεννιάτικη ιστορία με ένα εκτενές κείμενο, διαφωτιστικό για το έργο και την εποχή. Ενδιαφέρουσα η επισήμανσή του για την ικανότητα του Ντίκενς στη γοτθική λογοτεχνία. Εύστοχα δένει η αναφορά του στον μεταφυσικό τρόμο που προκαλεί η εν λόγω ιστορία, με τα λόγια του Ντίκενς που βρίσκονται στην προμετωπίδα της πρώτης έκδοσης:

Προσπάθησα σ’ αυτό το στοιχειωμένο βιβλιαράκι να εγείρω το Πνεύμα μιας Ιδέας, που δεν θα χαλάσει το κέφι των αναγνωστών μου ούτε τη διάθεσή τους για τους άλλους ανθρώπους, για τα Χριστούγεννα ή για μένα τον ίδιο. Είθε να στοιχειώσει τα σπίτια τους ευχάριστα και τις καρδιές τους παντοτινά.

Ο πιστός Φίλος και Υπηρέτης τους. Κ. Ντ. Δεκέμβριος 1843

Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κουκούτσι με περισσή φροντίδα και εμφάνιση χριστουγεννιάτικη μέσα στο καταπράσινο σαν χριστουγεννιάτικο δέντρο εξώφυλλό του. Την έκδοση κοσμούν σχέδια του John Leech (συγκαιρινού του Ντίκενς) και της Τόνιας Νικολαΐδη. Το έργο του εξωφύλλου είναι του A.C. Michael.

Εδώ ένα απόσπασμα του βιβλίου:

Το χέρι έτρεμε σπλαχνικά, πάνω απ’ το κεφάλι του.

«Θα τιμώ τα Χριστούγεννα μέσα από την καρδιά μου… όχι μόνο για μια μέρα… όλο τον χρόνο… τ’ ορκίζομαι! Θα θυμάμαι το Παρελθόν, θα ζω το Παρόν, θα σκέφτομαι το Μέλλον – η ψυχή μου θα τ’ αγκαλιάζει και τα Τρία! Ποτέ δεν θα ξεχάσω τα μαθήματα που μου έδωσαν τα Πνεύματα! Λυπήσου με να χαρείς, πες μου πως μπορώ ακόμα να σβήσω τ’ όνομά μου από τούτη την πέτρα… Πνεύμα!»

Πάνω στην ταραχή του, γράπωσε το σκελετωμένο χέρι. Εκείνο έκανε να ελευθερωθεί, μα ο Σκρουτζ δεν έλεγε να το αφήσει. Το Πνεύμα όμως, δυνατότερο καθώς ήταν, τραβήχτηκε πίσω.  

Υψώνοντας τα χέρια σε μια τελευταία ικεσία για ν’ αλλάξει τη μοίρα του, ο Σκρουτζ είδε το μανδύα του Πνεύματος να συρρικνώνεται, να μαζεύει και να τυλίγεται, ώσπου μεταμορφώθηκε σε κολώνα κρεβατιού.

Charles Dickens, Μια χριστουγεννιάτικη ιστορία, μετάφραση: Μαρία Σ. Μπλάνα. Εκδόσεις Κουκούτσι

Διώνη Δημητριάδου

Η Άντζη Σαλταμπάση στη Λέσχη μας! 28-11-2019 (φωτογραφίες)

Η Άντζη Σαλταμπάση στη Λέσχη μας!
28-11-2019

(φωτογραφίες)

Την Πέμπτη (28 Νοεμβρίου 2019) 

υποδεχθήκαμε στη Λέσχη Ανάγνωσης της Δημοτικής 

Βιβλιοθήκης της Αγίας Παρασκευής την Άντζη 

Σαλταμπάση και συζητήσαμε μαζί της το μυθιστόρημα 

του Erich Kästner «Στο χείλος της αβύσσου», σε 

μετάφραση δική της, από τις εκδόσεις Πόλις, 

καθώς και το αφήγημά της «Μπερλίν» των ίδιων 

εκδόσεων. Απολαύσαμε μια συζήτηση πολύ 

ενδιαφέρουσα συνεξετάζοντας θεματικά τα δύο βιβλία 

με τη συμμετοχή πολλών φίλων της Λέσχης μας. 

Η επόμενη συνάντηση ορίζεται για τις 19 Δεκεμβρίου 

2019 για να συζητήσουμε το μυθιστόρημα «Ο 

φταίχτης» των Εύα Μαθιουδάκη και Κωστή Σχιζάκη, 

από τις εκδόσεις Καστανιώτη.

Οι φίλοι της καλής λογοτεχνίας ευπρόσδεκτοι!

Οι συντονίστριες της Λέσχης

Διώνη Δημητριάδου

Δήμητρα Καραχάλιου

Το νέο τεύχος (ν. 185) του περιοδικού Οδός Πανός μόλις κυκλοφόρησε εγκαινιάζοντας το 39ο έτος κυκλοφορίας του Σελίδες για τον Έρνεστ Χέμινγουεϊ και τη Μάρω Βαμβουνάκη

Το νέο τεύχος (ν. 185) του περιοδικού Οδός Πανός μόλις κυκλοφόρησε εγκαινιάζοντας το 39^ο έτος κυκλοφορίας του
Σελίδες για τον Έρνεστ Χέμινγουεϊ 
και τη Μάρω Βαμβουνάκη 

Oδός Πανός® εργοτάξιο εξαιρετικών αισθηµάτων

Μαζί cd με μελοποιημένη απ' τον Χαρίλαο Τρουβά ποίηση του Γιώργου Χρονά

ΠEPIEXOMENA

Σελίδες για τον Έρνεστ Χέμινγουεϊ

3 Τάσος Γιουζέπας: Ο θάνατος, το νόημα της ζωής και ο έρωτας στο έργο του Έρνεστ Χέμινγουεϊ

32 Δημήτρης Ι. Καραμβάλης: Το εύθραυστο παγοθραυστικό μιας πέννας

37 Νέα έκθεση για τον Έρνεστ Χέμινγουεϊ

***

38 Βασίλης Κοντόπουλος: Εδώ Βερολίνο

44 Μάρκος Φ. Δραγούμης: Σημειώσεις ενός μελομανούς (συνεχίζεται)

46 Γιάννης Αντωνόπουλος: Μια συνομιλία με την Μάρω Βαμβουνάκη

56 Θανάσης Θ. Νιάρχος: Μια συνομιλία με τον ποιητή Τάσο Κόρφη για την πεζογραφία του Ντίνου Χριστιανόπουλου

59 Τζίνα Καρβουνάκη: Ο Νάνος Βαλαωρίτης – στους Ιταλούς αναγνώστες

66 Κωνσταντίνος Μπούρας: Παρενέργειες ενός σεισμού …ευγενικού

88 Αλέξανδρος Π. Στεργιόπουλος: Συνέντευξη με τον Ανδρέα Καρακότα

73 Ιωάννα Αθανασιάδου: Πόλεις απρόσωπες

74 Κώστας Θ. Ριζάκης: αίματι, αίματι η φωνή

76 Αλέξανδρος Παν. Στεργιόπουλος: Μιχάλης Γελασάκης. Νίκος Καββαδίας, ο αρμενιστής ποιητής

77 Λευτέρης Βασιλόπουλος: H σφαγή

77 Αγγέλα Λησμά: Από το Πήλιο

78 Θανάσης Θ. Νιάρχος: Σελίδες ημερολογίου

80 Άντζελα Γεωργοτά: Ερωτικός ρούφουλας

81 Ραφαήλ Αγρόδημος: Εικοσάχρονος

82 Βασιλική Μιχαλογιάννη: Η μορφή της Κλυταιμνήστρας στην αττική τραγωδία και στη νεότερη δραματουργία

84 Digital παγκάκια

87 Γιώργος Λ. Οικονόμου: 8 ποιήματα

88 Φώτης Θαλασσινός: Η γενιά του αγίου αίματος

104 Βιβλία. Γράφουν οι: Διώνη Δημητριάδου, Στέλλα Πριόβολου, Δήμος Χλωπτσιούδης, Γιώργος Μπλάνας, Δώρα Κασκάλη, Καίτη Στεφανάκη, Κωνσταντίνος Μπούρας, Αλέξανδρος Παν. Στεργιόπουλος

125 Τα βιβλία μας, του 2019

145 Θέατρο. Γράφουν οι: Κωνσταντίνος Μπούρας, Αθανάσιος Βαβλίδας

160 Αθανάσιος Βαβλίδας: Μουσικές Ανταπο-κρίσεις

166 Γιώργος Ζώταλης: Ποντικοφάρμακα

167 Η ομάδα του Αδέσποτου Πλανήτη

169 Δευτέρα

170 Χαρίλαος Τρουβάς: «Οδός Χρονά»

175 Πάρις Κιμιωνής, Γιούλα Γιαννάκη: «Οδός Χρονά»

Στη στήλη «Διαβάζοντας τους ποιητές – μικρά κριτικά σημειώματα» (επιμέλεια: Διώνη Δημητριάδου) κριτικές για τις ποιητικές συλλογές των: Τόλη Νικηφόρου, Μιχαήλ Κ. Παπαδόπουλου, Αντώνη Παπαδόπουλου, Κώστα Καναβούρη, Ελένης Μαρινάκη, Νίκης Γιαννοπούλου, Λίλυς Εξαρχοπούλου, Σοφιάνας Παρασκευοπούλου, Ανδρέα Αντωνίου, Φώτη Σκουρλέτη,  Παναγιώτη Νικολαΐδη, Ιφιγένειας Σιαφάκα, Αχιλλέα Κατσαρού, Κυριακής Αν. Λυμπέρη, Ευσταθίας Δήμου, Βασίλη Δασκαλάκη, Δημήτρη Παπαστεργίου, Εριφύλης Κανίνια, Κωνσταντίνας Κορρυβάντη, Κώστα Παναγιώτου, Μαρίας Σκουρλά, Δημήτρη Χουλιαράκη, Παναγιώτη Δόικου, Διονύση Στεργιούλα, Βάσου Βογιατζόγλου, Άννας Πετράκη

Υπάρχει στα βιβλιοπωλεία:

Πολιτεία, Ιανός (Αθήνα, Θεσσαλονίκη), Πρωτοπορία (Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Πάτρα), Πατάκης, Αχιλλέας Σίμος, Τζανακάκης, Κανάκης, Κέντρο του Bιβλίου (Θεσσαλονίκη), Μαλλιάρης (Θεσσαλονίκη), Κεντρί (Θεσσαλονίκη), Βιβλιοπωλείο Οδός Πανός, Διδότου 39 και Ιπποκράτους  106 80 Αθήνα, τηλ 2103616782

e-mail: chronas@otenet.gr

και όπου ζητηθεί με αντικαταβολή.

Διανομή του περιοδικού Οδός Πανός, σε όλη την Ελλάδα από το Πρακτορείο Τύπου, ΑΡΓΟΣ Α.Ε.